فرسودگی ماشین‌آلات و گرانی نهاده‌ها؛ چالش‌های جدی پیش‌روی پنبه‌کاران گلستان

به گزارش خبرنگار ایلنا از گرگان، کشت پنبه در استان گلستان که سال‌ها به‌عنوان یکی از محصولات استراتژیک و اقتصادی این منطقه شناخته می‌شد، ولی در سالهای اخیر با چالش‌های جدی روبه‌رو شده است. کشاورزان می‌گویند افزایش هزینه‌های تولید، کمبود نهاده‌ها و نبود حمایت‌های کافی، آینده این محصول مهم را در معرض تهدید قرار داده است. 

به گفته کشاورزان، قیمت بذر، کود و سموم طی دو سال اخیر رشد چشمگیری داشته و بسیاری از آنان توان خرید نهاده‌های باکیفیت را از دست داده‌اند. این موضوع باعث کاهش عملکرد مزارع و افت کیفیت محصول شده است. 

هزینه تولید چند برابر شده اما قیمت خرید محصول تغییر چندانی نکرده. اگر همین روند ادامه پیدا کند، بسیاری از کشاورزان از کشت پنبه منصرف می‌شوند. تأثیر تغییرات اقلیمی و کمبود آب کاهش بارندگی و افزایش دما نیز از دیگر مشکلاتی است که تولیدکنندگان پنبه با آن مواجه‌اند. بسیاری از مزارع برای تأمین آب مورد نیاز به آبیاری مستمر نیاز دارند و این موضوع هزینه‌ها را بیشتر کرده است. 

فرسودگی ماشین‌آلات برداشت بخش قابل توجهی از ماشین‌آلات برداشت پنبه در گلستان فرسوده است. نبود تجهیزات مدرن باعث افزایش ضایعات محصول و کاهش سرعت برداشت می‌شود. کشاورزان می‌گویند هزینه تعمیر و نگهداری این دستگاه‌ها بسیار بالاست و توان نوسازی آن‌ها را ندارند. 

نبود صنایع تبدیلی و فرآوری کافی در استان، یکی دیگر از چالش‌های مهم است. کشاورزان مجبورند محصول خود را با قیمت پایین به دلالان بفروشند. این موضوع باعث کاهش انگیزه برای ادامه کشت شده است. 

کشاورزان گلستانی معتقدند که دولت می‌تواند با اجرای چند اقدام کلیدی، مانند، بازنگری در قیمت خرید تضمین. ارائه تسهیلات کم‌بهره و سریع. توسعه صنایع تبدیلی و ایجاد زنجیره ارزش، تأمین نهاده‌های باکیفیت با قیمت مناسب. توسعه سیستم‌های آبیاری نوین، تقویت بیمه محصولات کشاورزی وضعیت کشت پنبه در استان بهتر کند. 

با وجود چالش‌های موجود، استان گلستان همچنان ظرفیت بالایی برای تولید پنبه دارد. کارشناسان معتقدند اگر دولت حمایت‌های لازم را در زمان مناسب ارائه کند، می‌توان امید داشت که این محصول استراتژیک دوباره جایگاه گذشته خود را در اقتصاد کشاورزی استان بازیابد. 

ابراهیم هزارجریبی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان گلستان در گفت وگو با ایلنا اظهار کرد: این سازمان با مجموعه‌ای از برنامه‌های حمایتی و ساختاری، فصل جدیدی در توسعه کشت پنبه در استان اجرا  می‌کند. تمرکز مدیریتی، اعتباری و فنی بر این محصول راهبردی افزایش یافته و هدف آن است که گلستان دوباره به جایگاه تاریخی خود در تولید پنبه کشور بازگردد. 

هزارجریبی با اشاره به اینکه برای نخستین‌بار ردیف اعتباری مستقل برای پنبه در استان تعریف شده، گفت:  ۱۲ میلیارد و ۵۰۰ میلیون تومان از محل اعتبارات استانی به پنبه اختصاص یافته و سهم وزارتخانه نیز در حال تزریق است. این اقدام نتیجه اصلاح ساختار یارانه‌ها و هدایت منابع به انتهای زنجیره تولید است؛ اقدامی که قرار بود از سال ۱۴۰۵ آغاز شود اما با پیگیری‌های استان، زودتر از موعد اجرایی شد. 

رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان تأکید کرد: اگر حمایت‌های بانکی همچنان به روال گذشته انجام می‌شد، بسیاری از طرح‌های فعلی امکان اجرا نداشت. ممکن است برخی فعالان بخش خصوصی در ابتدا استقبال کامل نداشته باشند، اما این روش جدید توانسته کمک مؤثری به بخش تولید داشته باشد. 

هزارجریبی با اشاره به مصوبات کمیسیون کشاورزی مجلس گفت: این مصوبات پشتوانه‌ای برای افزایش قدرت چانه‌زنی استان در جذب اعتبارات ملی بوده است. این حمایت‌ها باعث شده بتوانیم سهم بیشتری از اعتبارات حوزه آب، خاک و زیرساخت‌های کشاورزی دریافت کنیم. در نشست مشترک سازمان جهاد کشاورزی و سازمان برنامه و بودجه استان، سه محصول «پنبه، خاویار و زیتون» به‌عنوان محصولات اولویت‌دار انتخاب شدند.   

هزارجریبی گفت: رویکرد ما عبور از مرحله شعار و طرح‌نویسی صرف و حرکت به سمت اقدام عملی است. این سه محصول ظرفیت برند شدن در سطح ملی و حتی بین‌المللی را دارند. او با اشاره به مصوبه ملی اختصاص حدود ۵ همت اعتبار در حوزه آب و خاک کشور اعلام کرد: رایزنی‌های استان برای جذب سهم مناسب از این منابع ادامه دارد. 

هزارجریبی گفت: توسعه کشت قراردادی پنبه، حمایت از نوسازی ماشین‌آلات برداشت، افزایش سطح زیرکشت و بازگشت اراضی رهاشده، تقویت صنایع تبدیلی و پنبه‌پاک‌کنی، آموزش و ترویج روش‌های نوین کشت و…از دیگر  اقدمات ما است.