علی ربیعی و تفکر اعتدالی در توسعه ایران
انتظار جامعه علمی و دانشگاهی کشور ـ در کنار جامعة کارگری ـ این است که نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با رای اعتماد به این اندیشمند و نخبة توسعهمحور، راه حرکت ایران اسلامی را به سوی پیشرفت و توسعه هموار سازند.
"علی ربیعی و تفکر اعتدالی در توسعه ایران"عنوان یادداشت ارسالی مهدی عباسی کارشناس ارشد علوم سیاسی و پژوهشگر مسائل توسعه به خبرگزاری كار ایران(ایلنا) است كه در آن میخوانید:
توسعه در ایران پرسشی است جدی و چالشبرانگیز که تاکنون پاسخهای بسیار، نابسنده و انتزاعی بسیاری به آن داده شده است. موضوعِ کوتهگفتار کنونی، پرسش از چیستیِ توسعه و چگونگی آن نیست، چه، پرداختن به آن از چشماندازهای گوناگونِ نظری، ایدئولوژیک، اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و... پاسخهای گونهگون و گاه متعارضی را پیشِروی مینهد. در این نوشتار، بر این مهم پای میفشریم که گام نخست در حل مسئلة توسعه و یافتن راه یا راههای رسیدن به آن، داشتن تفکر توسعهخواه است؛ تفکری که دغدغة توسعه را در صدر دلمشغولیهایش مینشاند، توسعة کشور را فدای ملاحظات سیاسی ـ و نه سیاستی ـ نمیسازد، تضمین امنیت ملی را بر توسعه مبتنی میسازد؛ نگاهی آسیبشناسانه و اندیشمندانه به توسعه دارد و در یک کلام توسعه را چراغ راهنمای منافع و امنیت ملی قرار میدهد.
تحقق توسعه نیازمند نخبگانی توسعهخواه است. در مرکز انگارة دولت توسعهخواه، نخبگانی نشستهاند که سودای توسعه را در سر میپرورند و دل در گرو حفظ منافع ملی دارند. دولتهای توسعهخواه را کسانی اداره میکنند که مصمماند روند توسعه را پیش ببرند. آنان بهترین و گلچینشدهترین مدیراناند که نه تنها مدیر، بلکه اندیشمندانیاند با چشماندازی روشن از پیشرفتهای توسعهای. ساختار شایستهسالار چنین دولتهایی به جذب بهترین استعدادهای مدیریتی و نخبگان بوروکراتیک با میزان بالای همبستگی و انسجام فکری ـ درونی، لیاقت، توانایی، مهارت و تجربه منجر میشود.
انتخابات خرداد ماه 1392 و روی کار آمدن دولتی که از اعتدال سخن میراند، امید مردم از یک سو و کارشناسان را از دیگر سوی به بازگشت مسئله توسعه به جایگاه نخست دلمشغولیهای دولت زنده کرده است. راه برونرفت ایران از چالشهای کنونی، اولویت یافتن توسعه در رویکردهای دولتی ـ نخبگی و در یک کلام، روی کار آمدن دولتی توسعهخواه است.
این امید، با معرفی وزرای پیشنهادی برای کابینه از سوی دکتر حسن روحانی پررنگ شد. به ویژه که نامهایی همچون علی ربیعی در فهرست وزرای کابینه به چشم میخورَد. دکتر علی ربیعی، نهتنها مدیری استراتژیک، بلکه اندیشمندی استراتژیک است. او در طی سالهای متمادی تحقیق و تدریس، همواره دغدغة توسعه داشته و امنیت ملی را نیز از منظر توسعه نگریسته است. او امنیت را از محدودیت تکسطحی و تکساحتیِ آن خارج میسازد و در مفاهیم نو، ابعاد فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و زیستمحیطی را بر بعد نظامی آن میافزاید.
تقریباً در همة آثار او مفهوم توسعه و پرداختن به آن در سطحی گسترده به چشم میخورَد. این دلمشغولی بیش از هر جای دیگری، در کتابهای «معمای جامعه مدنی» و «زنده باد فساد» تبلور یافته است. تمرکز او بر مطالعة فساد اداری نیز از همین منظر است. ربیعی بهخوبی دریافته است که توسعه بدون نخبگان مصمم برای تحقق اهداف توسعهای، استقلال نسبی دولت و بوروکراسی نیرومند امکانپذیر نخواهد بود. از دیگر سوی، دکتر علی ربیعی، نخبهای است توسعهخواه. او عزمی راسخ برای توسعة کشور دارد و برای تحقق این عزم، حضور در بوروکراسی از یک سوی و دانشگاه از دیگر سوی را برگزیده است و شخصیتی به تمام معنا میهندوست است.
علی ربیعی از تفکری راهبردی در امور نظام اداری برخوردار است. دولت توسعهخواه از ساختارهای بوروکراتیک سازماندهیشدة سفت و سختی برخوردار است که ضمن انسجام درونی، از الگوهای شایستهسالارانه تبعیت میکند و مسئولیت و هویت مشترک را در میان نخبگان پرورش میدهد. دیوانسالاری نیرومند، حرفهای، رقابتی و مقتدر لازمة هدایت و مدیریت توسعة اجتماعی و اقتصادی است.
ربیعی از آن جمله رهبران سیاسی ـ فکری است که ضمن پایفشاری بر توسعه اجتماعی، معتقد است مزایای توسعه باید در خدمت همه مردم، بهویژه اقشار فقیر جامعه قرار گیرد. این امر، صد البته، نه از منظر مبارزه و نابودی سرمایه و سرمایهداری ملی بلکه از مسیر تفکر اعتدالی (بهبود فضای کسب و کار، تقویت سرمایهداری ملی، توسعه فرصتهای شغلی، بازتوزیع منافع و مزایای توسعه) امکانپذیر است.
انتخاب ربیعی، نشانهای است از عزم دولت برای تقویت توان مدیریتی کشور. هیچ برنامة توسعهای بدون تغییرات ساختاری در نظام تصمیمسازی و تصمیمگیری و تقویت توان مدیریتی امکانپذیر نخواهد بود. شکلگیری دولت توسعهخواه در ایران مستلزم بر صدر نشاندن نخبگان توسعهای است؛ نخبگان و بوروکراتهای ارشدی که از نظر توسعه، مصمم و قاطعاند. بیتردید، جامعة علمی کشور گواهی میدهد که دکتر علی ربیعی، نمونهای برجسته از چنین نخبگانی است.
انتظار جامعه علمی و دانشگاهی کشور ـ در کنار جامعة کارگری ـ این است که نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی با رای اعتماد به این اندیشمند و نخبة توسعهمحور، راه حرکت ایران اسلامی را به سوی پیشرفت و توسعه هموار سازند.