خبرگزاری کار ایران

موفقیت‌های محقق ایرانی در زمینه‌های مختلف آمیب‌های آزادزی پاتوژن

موفقیت‌های محقق ایرانی در زمینه‌های مختلف آمیب‌های آزادزی پاتوژن

دکتر مریم نیتی؛ دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و عضو بنیاد ملی نخبگان کشور است. ایشان در طی ۱۰ سال اخیر به تحقیق و تدریس در خصوص جنبه‌های مختلف آمیب‌های آزادزی پاتوژن و بیماری‌زا در منابع محیطی و بالینی پرداخته‌اند و نتایج مهم تحقیقات خود را در مجلات ملی و بین‌المللی و همایش‌های علمی بین‌المللی ارایه کرده‌اند، با ایشان گفت‌وگویی انجام شده است که در پی می‌آید:

 آمیب‌های آزادزی پاتوژن چه هستند و چرا شما به مطالعه در این زمینه اهمیت می‌دهید؟

آمیب های آزادزی پاتوژن (Pathogenic Free living amoebae) از جمله آکانتامبا (Acanthamoeba)، بالاموثیا  مندریلاریس (Balamuthiua mandrillaris)  و نگلریا فاولری (Naegleria fowleri) از دسته آمیب هایی هستند که می توانند بیماری های بسیار وخیم و با پیش آگهی ضعیفی را سبب شوند. از جمله این بیماری ها درگیری قرنیه چشم، آنسفالیت های مغزی و مننگوآنسفالیت های کشنده است. دراین میان، یکی از مهلکترین بیماری های مرتبط با آکانتامبا بیماری وخیم قرنیه چشم به نام کراتیت آکانتامبایی است که در جهان روندی رو به افزایش بخصوص در افراد جوان جامعه دارد و در صورت عدم درمان و تشخیص به موقع بیماری، می تواند به نابینایی و تخلیه چشم منتهی شود.متاسفانه، این بیماری سیری رو به افزایش دارد و هر ساله بر تعداد این بیماران در کشورهای مختلف افزوده می شود و لذا تشخیص سریع و درمان می تواند از عوارض افراد مبتلا جلوگیری نماید.

 

به نظر شما چه عواملی باعث ابتلای افراد به این بیماری می‌شوند؟

از مهمترین دلایل ابتلا به کراتیت آمیبی استفاده ناصحیح از لنزهای تماسی است. از آنجاییکه بسیاری از افراد جوان جامعه  به خصوص در کشورهای توسعه یافته (آمریکا و اروپا) و به خصوص خانم های سنین 20الی 30 سال،  جهت اصلاح عیوب انکساری و یا زیبایی،ترجیح به استفاده از لنزهای تماسی و لنزهای رنگی به جای استفاده از عینک دارند و در بسیاری مواقع بدون مراجعه به چشم پزشک اقدام به خرید لنز از فروشگاه ها و استفاده از آن می نمایند، لذا این موضوع سبب می شود که این افراد مستعد ابتلا به بیماری شوند. لازم به ذکر است که طی مطالعات نشان داده شده است که 95 درصد مبتلایان به کراتیت آمیبی در ایران و جهان استفاده کنندگان از لنزهای تماسی هستند. متاسفانه،  ناآگاهی در خصوص استفاده از لنز و حتی استفاده مشارکتی دختران جوان از لنزهای رنگی از دلایل مهم ابتلا به کراتیت آمیبی است.

اما در خصوص بیماری کشنده آنسفالیت آمیبی، مهمترین دلیل ابتلای افراد به این بیماری مرگبار، نقص سیستم ایمنی  است و لذا امروزه، با روند رو به افزایش تعداد بیماران مبتلا به نقص سیستم ایمنی از جمله بیماران مبتلا به سرطان و انواع لوسمی ها، افراد دریافت کننده پیوند و ایدز، افراد مستعد ابتلا به آنسفالیت های مغزی ناشی از آمیب های آزادزی رو به فزونی است. متاسفانه عدم  آگاهی در خصوص این بیماری در جوامع پزشکی، مشکلات تشخیص سریع و درمان به موقع بیماری منجر شده است که میزان مرگ و میر حاصل از این بیماری به بیش از 98 درصد برسد.

لازم به توضیح است که ژنوتایپ های مختلفی ازاین آمیب سبب  بیماری های مذکور می شوند وبسته به ژنوتایپ و سویه انگل، در بسیاری موارد به درمان پاسخ نمی دهند. لذا تعیین ژنوتایپ های انگل در راستای تعیین مناسب روند درمان بسیار حیاتی است. در همین راستا، مراکز بزرگ تحقیقات پزشکی دنیا، از جملهCDC) Center for Disease Control)مطالعه در خصوص جنبه های مختلف این آمیب ها  را در اولویت های تحقیقاتی خود قرار داده اند. از اولویت های  تحقیقاتی در خصوص آمیب های آزادزی می توان به مطالعه در خصوص شناسایی منابع زیست محیطی آمیب هایی از جمله بالاموثیا مندریلاریس، تعیین ژنوتایپ های جدید عامل بیماری های آکانتامبایی، تحقیقات در خصوص ابداع درمان موثر بیماری و راههای تشخیص سریع بیماری های حاصل از آمیب های مذکور اشاره داشت.

شما چه تحقیقاتی در زمینه آمیب‌های آزادزی انجام داده اید؟

برطبق اهمیت ذکر شده در خصوص بحث تعیین ژنوتایپ سویه های آمیب های آزادزی در منابع محیطی و بیماران، شناسایی  منابع زیست محیطی آمیبی از جمله بالاموثیا،  ابداع روش های تشخیص سریعتر و درمان موثر بیماری هایی چون کراتیت آمیبی، تحقیقات اینجانب و همکاران در همین راستا بوده است. اینجانب در رابطه با آمیب های مذکور از جمله  آکانتامبا و بالاموثیا درانیستیتو بیماری های گرمسیری کشور اسپانیا با پروفسور Jacob Lorenzo Moralesهمکاری موثر داشته و نتایج این تحقیقات را در مجلات معتبر بین المللی از جمله مجله Experimental parasitology، Transactions of the royal society و Parasitology research  به چاپ رسانده ایم.

در مقاله اینجانب، رضائیان و همکاران با عنوان

Genotyping of Acanthamoeba isolates from clinical and environmental specimens in Iran ، ژنوتایپ T11 برای اولین بار ازنمونه های قرنیه افراد مبتلا به کراتیت آمیبی در کشور جدا شد. جالب توجه آنکه، در این تحقیق یکی از بیماران مبتلا به کراتیت آمیبی  دارای عفونت مخلوط با دو نوع ژنوتایپ آمیب (T4 و T11) ومتعاقبا علایم شدید بیماری  و پروگنوز ضعیف بود. در تحقیقی اخیرا آکانتامباهایی با بیماریزایی بالا از مخاط بینی بیماران مبتلا به نقص سیستم ایمنی  جدا شد که نتایج این مطالعه در مجله Parasitology research  به چاپ رسید.اهمیت یافته این تحقیق در این نکته است که  این افراد مستعد بروز آنسفالیت آکانتامبایی هستند،  لذا مانیتورینگ  و بررسی بیماران مذکور و آگاهی از احتمال بروز بیماری مغزی آمیبی  در آنها می تواند از عوارض جبران ناپذیر و حتی مرگ آنها جلوگیری کند.

 

مقاله دیگری به عنوانIsolation of Balamuthia mandrillaris from urban dust, free of known infectious involvement

به چاپ رسانده ایم. Parasitology research 106 (1), 279-281 در مجله

این مقاله با همکاری سه کشور  ایران (رضاییان، اینجانب و همکاران)، اسپانیا (Jacob Lorenzo     (Moralesو اسکاتلند (Sutherland Maciver)نوشته شد. در این مقاله برای اولین بار در جهان آمیب بالاموثیا مندریلاریس از گرد و غبار بیمارستانی جدا شد. لازم به ذکر است که طبق توصیه مراکزی از جمله CDC، شناخت منابع محیطی بالاموثیا مندریلاریس از جمله سوالاتی است که باید به آن هرچه سریعترپاسخ داده شود، در واقع منابع محیطی این آمیب هنوز هم به خوبی مشخص نمی باشد و لذا نتیجه تحقیق مذکور برای اولین بار گردو غبار را به عنوان منبع زیست این پاتوژن اعلام نمود. در همین راستا، اینجانب و همکاران موفق به جداسازی این آمیب از خاک اماکن تفریحی در ایران نیز شدیم که نتیجه آن در مجله parasitology research  در سال 2015 به چاپ رسید،  همچنین در سال جاری  بنده و همکاران برای اولین بار در جهان موفق به  جداسازی و شناسایی ملکولی بالاموثیا از چشمه های آب گرم درمانی شدیم که مقاله آن در مجله Epidemiology and infection کشور انگلیس به چاپ رسیده است. 

بطور کلی حاصل تحقیقات اینجانب و همکاران در غالب مقالات متعدد تحقیقاتی در مجلات معتبر ملی و بین المللی که در سایت WEB OF SCIENCE (ISI) و سایت PUBMED ایندکس می شوند، به چاپ رسیده است. بعلاوه،  تعداد بیش از 30 مقاله تحقیقاتی  در غالب سخنرانی و پوستر در کنگره های بین المللی در کشورهای مختلف (استرالیا، انگلیس، آمریکا، اسپانیا) ارایه شده است. تعداد غالب  این مقالات در جهت شناسایی ژنوتایپ های بیماریزای آکانتامبا در منابع محیطی و نمونه های بالینی، تلاش جهت ابداع و مقایسه روش های تشخیص سریع بیماری وشناسایی راههای درمان موثرتر بیماری های آمیب ها با استفاده از روش های نوین ژنتیکی می باشد.

آیا در زمینه درمان بیماری نیز تحقیقاتی به عمل رسانده اید؟

از آنجاییکه معضل اصلی در بحث درمان بیماری های حاصل از آمیب های آزادزی از جمله کراتیت آمیبی، تشکیل کیست های بسیار مقاوم به دارو است ، لذا از بین بردن کیست ها در بافت های بدن و یا جلوگیری از عدم تشکیل کیست، مهمترین قدم در ایجاد روش های درمانی موثر می باشد. در همین راستا،  مقاله ای با  عنوان

Identifying differentially expressed genes in trophozoites and cysts of Acanthamoeba T4 genotype: Implications for developing new treatments for Acanthamoeba keratitis در مجله European journal of protozoology  در سال 2015 به چاپ رسید که تاکنون نتایج در جهت رسیدن به درمان مناسب موفقیت آمیز بود. در این تحقیق با استفاده از شناسایی  ژن های موثر در کیستی شدن انگل و پیدا کردن تفاوت های موجود در بین ژن های کد شونده  دو فرم رویشی و کیست آمیب، با هدف درمانی قدم برداشته ایم. در واقع با شناخت ژن های موثر در پدیده کیستی شدن انگل،  می توان به ایجاد اختلال در روند تولید کیست اقدام نمود.

از دیگر تحقیقات در دست  اقدام و جدید اینجانب، رضاییان و همکاران استفاده ازروش های جدید درمانی از جمله بهره گیری از نانوداروها و روش های فوتوکموتراپی برای درمان بیماری های حاصل از آمیب های آزادزی می باشد. نانوداروها با افزایش قابلیت نفوذپذیری داروها می توانند در موثر بودن تاثیر داروها بر آمیب مفیدتر از داروهای معمول باشند. هم چنین از آنجاییکه اثرات سایتوتوکسیک نانوداروها بر بافت بدن انسان بسیار کمتر از داروهای معمول می باشد، به نظر می رسد که نانوداروها از تارگت های مهم درمان موثر این بیماری ها می باشند. تحقیقات بنده در این زمینه ادامه دارد.

 

انتهای پیام/
ارسال نظر
پیشنهاد امروز