تماشای تلویزیون؛ تهدیدی پنهان برای مغز میانسالان

بیشتر افراد می‌دانند که نشستن طولانی‌مدت مضر است، اما یک مطالعه جدید نشان می‌دهد آنچه در حین نشستن انجام می‌دهیم، حتی از خودِ نشستن هم مهم‌تر است.

یک مطالعه جدید که در مجله آلزایمر و دمانس/ Alzheimer’s and Dementia منتشر شده، نشان می‌دهد که آنچه در زمان نشستن انجام می‌دهیم، ممکن است به اندازه خودِ نشستن برای سلامت مغز مهم باشد. دکتر دیوید ریچلن (David Raichlen)، استاد دانشگاه کالیفرنیای جنوبی و نویسنده ارشد این مطالعه، توضیح داد: سال‌ها روی این موضوع متمرکز بودیم که مردم چه مدت‌زمانی را به نشستن می‌گذرانند؛ اما یافته‌های ما نشان می‌دهد که باید به کاری که در حین نشستن انجام می‌دهند نیز توجه کنیم.

آسیب‌های پنهان تماشای تلویزیون

پژوهشگران داده‌های حدود هزار و ۷۰۰ بزرگسال با میانگین سنی ۵۳ سال را که در مطالعه طولانی‌مدت آترواسکلروز در جوامع (ARIC) شرکت کرده بودند، تحلیل کردند. این مطالعه به بررسی تصلب شرایین (سخت‌شدن رگ‌ها) و سلامت قلب و مغز می‌پردازد.

بیش از دو دهه بعد، از مغز این افراد تصویربرداری شد. نتایج نشان داد کسانی که تماشای تلویزیون را بسیار زیاد گزارش کرده بودند، در مقایسه با افرادی که هرگز یا به ندرت تلویزیون می‌دیدند، تغییرات ساختاری گسترده‌ای در مغز خود داشتند.

این تغییرات شامل کاهش حجم در مناطقی بود که با نشانه‌های اولیه آلزایمر و افزایش آسیب‌های رشته‌های ارتباطی مغز (نشانه‌ای از بیماری عروق کوچک مغزی که با زوال عقل و کاهش توانایی‌های ذهنی همراه است) مرتبط هستند. جالب اینجاست که این تفاوت‌ها حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند فعالیت بدنی، دیابت و سیگار نیز باقی ماند.

همه نشستن‌ها یکسان نیستند

نکته مهم این است که خودِ نشستن، دلیل اصلی این تغییرات نبود. افرادی که در محیط کار ساعات زیادی را می‌نشستند، در واقع بخش‌های جلویی و پشتی مغزشان بزرگ‌تر و رشته‌های ارتباطی مغزشان سالم‌تر بود که نشان‌دهنده سلامت بیشتر مغز است. به گفته پژوهشگران، این تفاوت احتمالاً به این دلیل است که بسیاری از مشاغل اداری، برخلاف تماشای تلویزیون، مغز را فعال نگه می‌دارند. کارهایی مانند تصمیم‌گیری، حل مسئله و برنامه‌ریزی، ذهن را درگیر و از رکود آن جلوگیری می‌کنند.

تفاوت چشمگیر بین مردان و زنان

هنگامی که تصاویر مغزی بر اساس جنسیت جداگانه بررسی شد، مشخص شد که بیشتر تغییرات مغزی، چه ناشی از تماشای تلویزیون و چه ناشی از نشستن در محل کار، در مردان دیده می‌شود. این یافته نشان می‌دهد که مردان ممکن است نسبت به این تغییرات آسیب‌پذیرتر باشند و به تحقیقات بیشتری برای درک علت این تفاوت نیاز است.

نشستن منفعل در برابر نشستن فعال

دلیل تفاوت بین تماشای تلویزیون و کار پشت میز، به تفاوت بین فعالیت ذهنی فعال و جذب منفعل اطلاعات برمی‌گردد. وقتی کاری مانند حل مسئله، نوشتن یا تصمیم‌گیری انجام می‌دهید، مغز شما مجبور می‌شود شبکه‌های عصبی خود را به‌کار بگیرد و فعال بماند؛ اما تماشای تلویزیون، فعالیتی کاملاً منفعلانه است که تقریباً به هیچ تلاش ذهنی نیاز ندارد. در درازمدت، این رکود ذهنی می‌تواند به تحلیل‌رفتن بافت مغز منجر شود.

خبر خوب این است که جایگزین‌های ساده‌ای برای تماشای تلویزیون وجود دارد. فعالیت‌هایی مانند خواندن کتاب، حل جدول، یادگیری زبان جدید یا حتی گفت‌وگوهای چالش‌برانگیز، می‌توانند مغز را فعال نگه دارند و به سلامت آن کمک کنند.

پیام مطالعه برای آینده

یافته‌های این مطالعه می‌تواند رویکرد توصیه‌های بهداشتی را تغییر دهد. پزشکان می‌توانند به جای توصیه به کمتر نشستن، به مردم توصیه کنند که زمان تماشای تلویزیون را کاهش دهند و در زمان نشستن، به فعالیت‌های ذهنی بپردازند.

دکتر نِیتِن فِتِر (Natan Feter)، نویسنده مسئول این مطالعه، توضیح داد: ما اغلب بر کاهش مدت زمان نشستن تأکید می‌کنیم، اما باید به نوع فعالیت در حین نشستن نیز توجه کنیم، چون این فعالیت‌ها تأثیر مستقیمی بر سلامت مغز دارند.