آینده خانواده و جمعیت ایران با سیاستگذاری مبتنی بر شواهد و عزم ملی ساخته میشود
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان با تأکید بر اینکه خانواده، ازدواج و جمعیت از مهمترین مسائل راهبردی کشور هستند، گفت: حل چالشهای این حوزه مستلزم تصمیمگیری مبتنی بر داده، پژوهش علمی، هماهنگی بینبخشی و نگاه بلندمدت به مسائل اجتماعی است.
به گزارش ایلنا به نقل از پایگاه خبری وزارت ورزش و جوانان، امیرحسین واعظی در رویداد علمی ـ تخصصی سیاستگذاری «خانواده، ازدواج و جمعیت» اظهار کرد: نشست حاضر با محورهای «پایداری خانواده و مناسبات بیننسلی»، «نوآوری در سیاستگذاری تشکیل خانواده» و «چالشها و راهکارهای اصلاح در حوزه جمعیت و فناوریهای فرزندآوری» به سه گره اصلی سیاستگذاری اجتماعی کشور میپردازد؛ گرههایی که گشودن آنها بدون اتکا به پژوهش، همکاری بینبخشی و برنامهریزی بلندمدت امکانپذیر نخواهد بود.
وی با بیان اینکه سیاستگذاری موفق تنها محصول نیتهای خوب نیست، افزود: سیاست خوب زمانی شکل میگیرد که مبتنی بر فهم دقیق مسئله، دادههای معتبر، تحلیل راهبردی و اجرای منسجم باشد. امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند عبور از مرحله دغدغه و شعار و حرکت به سمت تصمیمگیری مبتنی بر شواهد هستیم.
واعظی مأموریت مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان را فراتر از تولید گزارشهای پژوهشی و برگزاری نشستها دانست و تصریح کرد: وظیفه اصلی ما ایجاد پیوند میان دانش و تصمیمگیری است؛ به این معنا که مسائل واقعی جوانان، خانوادهها و نظام اجتماعی را به پرسشهای قابل پژوهش تبدیل کنیم، پاسخهای معتبر استخراج کرده و آنها را به زبان سیاست عمومی ترجمه نماییم تا تصمیمگیران بتوانند بر مبنای تصویری روشن از واقعیتها، مسیر حکمرانی آینده را تعیین کنند.
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان با اشاره به یافتههای پژوهشی سالهای اخیر در حوزه ازدواج و خانواده گفت: مسئله اصلی در این حوزه تنها یک عامل مشخص نیست، بلکه شبکهای درهمتنیده از عوامل اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی، روانی، حقوقی و نهادی بر تصمیمات جوانان اثرگذار است. جوان امروز علاوه بر هزینههای تشکیل خانواده، با نااطمینانی نسبت به آینده، کاهش امنیت شغلی، دشواری تأمین مسکن، ضعف مهارتهای زندگی، تغییر الگوهای ارتباطی و کاهش برخی حمایتهای اجتماعی نیز مواجه است.
وی افزود: پژوهشها نشان میدهد پایداری خانواده صرفاً با حمایتهای مالی حاصل نمیشود. اگرچه حمایت اقتصادی ضروری است، اما کافی نیست. خانواده پایدار به مهارت گفتوگو، امنیت روانی، خدمات مشاورهای مؤثر، حمایتهای اجتماعی و پیوند سالم میان نسلها نیاز دارد. به همین دلیل موضوعاتی همچون توازن کار و زندگی، امنیت روانی خانواده، نقش مشاوره پیش از ازدواج و ظرفیت سازمانهای مردمنهاد در پیشگیری از آسیبهای خانوادگی باید در کانون توجه سیاستگذاران قرار گیرد.
واعظی با تأکید بر اینکه سیاستگذاری در حوزه خانواده باید از نگاه تکبعدی فاصله بگیرد، اظهار کرد: موفقیت در این حوزه مستلزم شکلگیری یک اکوسیستم جامع حمایت از خانواده است که ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و روانی را بهصورت همزمان مورد توجه قرار دهد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع ازدواج پرداخت و گفت: سیاستهای تشویقی اگر در خلأ طراحی شوند، اثربخشی محدودی خواهند داشت. آنچه میتواند نرخ و کیفیت ازدواج را ارتقا دهد، ترکیبی هوشمندانه از حمایت اقتصادی، تسهیلگری اداری، دسترسی به خدمات مشاورهای، تقویت سرمایه اجتماعی و الگوسازی فرهنگی است. همچنین استفاده از تجربیات موفق جهانی ضروری است، اما این تجربیات باید متناسب با شرایط فرهنگی و اجتماعی ایران بومیسازی شوند.
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان در ادامه با اشاره به چالشهای حوزه جمعیت اظهار کرد: جوانی جمعیت صرفاً یک مسئله آماری نیست، بلکه موضوعی است که آینده توسعه کشور، بازار کار، نظام رفاه، آموزش و حتی تعادل میان نسلها را تحت تأثیر قرار میدهد. سیاستهای جمعیتی زمانی موفق خواهند بود که از سطح مشوقهای مقطعی فراتر رفته و به سمت ایجاد محیطی امن، پایدار و امیدوارکننده برای تصمیمگیری خانوادهها حرکت کنند؛ محیطی که در آن فرزندآوری انتخابی همراه با امنیت، کرامت و امکانپذیری باشد.
واعظی با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان دستگاههای مختلف خاطرنشان کرد: قانون و سیاست زمانی اثربخش خواهند بود که اجراپذیر، هماهنگ و قابل پایش باشند. اگر دستگاهها به صورت جزیرهای عمل کنند و نظام ارزیابی و سنجش مستمر وجود نداشته باشد، حتی بهترین اسناد و برنامهها نیز در سطح متن باقی خواهند ماند. از این رو، شکلگیری سازوکار مشترک میان دستگاهی برای تعریف دقیق مسائل، تقسیم کار نهادی و ارزیابی مستمر سیاستها ضرورتی انکارناپذیر است.
وی همچنین نقش وزارت ورزش و جوانان را در این حوزه مهم ارزیابی کرد و گفت: این وزارتخانه به دلیل ارتباط مستقیم با نسل جوان، جایگاهی ویژه در طراحی و اجرای سیاستهای مرتبط با خانواده و جمعیت دارد. سیاستگذاری در این حوزه باید جوانمحور، خانوادهمحور و آیندهنگر باشد، چراکه جوان امروز بیش از هر چیز به اعتماد، فرصت، خدمات واقعی و چشماندازی روشن برای آینده نیاز دارد.
رئیس مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان در ادامه به برخی پیشنهادهای عملی برای بهبود وضعیت ازدواج، خانواده و جمعیت اشاره کرد و گفت: تقویت نظام مشاوره پیش از ازدواج و حین زندگی مشترک، حمایت هدفمند از زوجهای جوان در حوزه مسکن، اشتغال و هزینههای آغاز زندگی، آموزش مهارتهای ارتباطی، حل تعارض، مدیریت مالی خانواده و فرزندپروری، بهرهگیری از ظرفیت خیرین و سازمانهای مردمنهاد تخصصی و همچنین استقرار نظام جامع پایش و ارزیابی سیاستها از جمله اقداماتی است که میتواند اثربخشی برنامههای این حوزه را افزایش دهد.
واعظی همچنین بر ضرورت توجه به عدالت مکانی و اجتماعی در سیاستگذاریها تأکید کرد و افزود: نیازها و مسائل جوانان در کلانشهرها، شهرهای کوچک و مناطق روستایی یکسان نیست؛ بنابراین سیاستهای ملی باید ضمن حفظ انسجام، متناسب با شرایط و اقتضائات محلی طراحی و اجرا شوند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت پیوند عقلانیت علمی با اراده اجرایی تصریح کرد: آینده ازدواج، خانواده و جوانی جمعیت نه با یک بخشنامه، نه با یک نشست و نه با عملکرد یک دستگاه به تنهایی ساخته میشود، بلکه نیازمند عزم ملی، هماهنگی بین موبخشی، مشارکت نخبگان و اعتماد به جوانان و خانواده ایرانی است. مرکز مطالعات و پژوهشهای راهبردی وزارت ورزش و جوانان نیز خود را متعهد میداند که به عنوان حلقه اتصال میان مسئله، پژوهش و سیاستگذاری، در مسیر تدوین سیاستهای مؤثر، اجراپذیر و پایدار نقشآفرینی کند.
