نقش همیاران سلامت روان در مدیریت بحرانها/ ایجاد پاتوقهای گفتوگوهای محلی
رئیس مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی ضمن تشریح روند شکلگیری و توسعه همیاران سلامت روانی اجتماعی، از نقش مؤثر این گروههای داوطلب در ارتقای تابآوری اجتماعی، کاهش آسیبها و مدیریت بحرانها بهویژه در شرایط جنگی خبر داد.
به گزارش ایلنا، سلمان حسینی با اشاره به پیشینه شکلگیری همیاران سلامت روانی اجتماعی اظهار کرد: این گروهها از سال ۱۳۷۵ بهعنوان افراد داوطلب برای تغییر شرایط فردی و پیرامون خود در قالب گروههای کوچک ۷ تا ۱۲ نفره در محلههای شهری و روستایی فعالیت خود را آغاز کردند.
وی افزود: این گروهها توسط یک تسهیلگر محلی اداره میشوند و پس از طرح مشکلات فردی و خانوادگی در گروههای همیار، با اشتراکگذاری مسائل و اتخاذ راهحلهای جمعی بهسرعت وارد مرحله حل مشکلات محله خود میشوند.
رئیس مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی ادامه داد: همزمان با این فرآیند، شکلگیری جمعیت غیردولتی همیاران سلامت روانی اجتماعی با تسهیلگری سازمان بهزیستی کشور آغاز شد و در سال ۱۳۸۰ با حمایت این سازمان، جمعیت کشوری همیاران با حضور اعضای ۹ اقلیم کشور موفق به اخذ مجوز رسمی از وزارت کشور شد.
وی تصریح کرد: پس از آن شعب این جمعیت در سراسر کشور بهسرعت توسعه یافت و در کمتر از یک سال تمامی استانها دارای حداقل یک شعبه شدند. در حال حاضر نیز این جمعیت دارای یک شعبه مرکزی در تهران و ۹۸۰ شعبه استانی و شهرستانی در کشور است.
حسینی در ادامه به تشریح فعالیتهای همیاران سلامت روانی اجتماعی در شرایط بحران و جنگ پرداخت و گفت: این گروهها با ایجاد پاتوقهای گفتوگوی محلی، زمینه تقویت پیوندهای اجتماعی و تعامل میان مردم را فراهم میکنند.
وی افزود: همیاران همچنین با جلب مشارکت مردم، بستر طرح ایدهها، خلاقیتها و ابتکارات محلی را برای کنترل و کاهش مسائل محله ایجاد کرده و در تأمین نیازهای معیشتی و بهداشتی مردم بهویژه در شرایط بحران نقش فعالی ایفا میکنند.
رئیس مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی ادامه داد: این گروهها با هماهنگی نهادهایی مانند هلالاحمر و حوزه بهداشت در تأمین فوریتهای پزشکی و معیشتی برای گروههای مختلف از جمله کودکان، نوجوانان، زنان و سالمندان اقدام میکنند.
وی با اشاره به نقش همیاران در ارتقای تابآوری اجتماعی گفت: تولید و انتشار محتوای آگاهساز شامل پادکست، بنر، پوستر و بروشورهای دیجیتال و فیزیکی با هدف ارتقای سلامت روانی-اجتماعی و مدیریت آسیبهای فردی در شرایط بحران. این محصولات با تمرکز بر گروههای هدف کودکان، نوجوانان، زنان و سالمندان محلی و متناسب با مناسبتهای مختلف طراحی و عرضه میگردد.
حسینی افزود: شناسایی و ارجاع افراد و خانوادههای در معرض آسیب به مراکز مشاوره و درمانی، پیگیری وضعیت آنان تا حصول نتیجه، ارائه آموزشهای محلی، مشاورههای اولیه حقوقی و روانشناختی و خدمات سطح یک مددکاری از دیگر اقدامات این گروههاست.
وی ادامه داد: همچنین نیازسنجی محلی، تحلیل وضعیت موجود و اولویتبندی مسائل و مشکلات از جمله فعالیتهای مستمر همیاران در سطح محلات به شمار میرود.
رئیس مرکز اورژانس اجتماعی، پیشگیری از آسیبها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی در بخش دیگری از سخنان خود به ویژگیهای جمعیتهای همیاران سلامت روانی اجتماعی اشاره کرد و گفت: شمولیت اجتماعی یکی از مهمترین ویژگیهای این جمعیتهاست بهطوری که تمامی گروههای سنی از نوجوان تا سالمند و گروههای مختلف جامعه را در بر میگیرد.
وی افزود: در شرایط بحران، تمرکز برنامهها بر افرادی است که با مسائل فردی، خانوادگی یا اجتماعی مواجه هستند و تلاش میشود خلأها و کمبودهای موجود در سطح محله با طراحی برنامههای هدفمند برطرف شود.
حسینی تصریح کرد: استقلال وعدم وابستگی از دیگر ویژگیهای این جمعیتهاست و همیاران تلاش میکنند با جلب مشارکت مردم، مسائل محلی را با حضور و همراهی خود افراد حلوفصل کنند؛ موضوعی که به پایداری و اثربخشی فعالیتها کمک شایانی کرده است.
وی ادامه داد: حتی پس از خروج همیاران از یک محله، فعالیتها بهواسطه مشارکت مردمی با قدرت بیشتری ادامه پیدا میکند.
رئیس مرکز اورژانس اجتماعی با تأکید بر نقش آموزش در این فرآیند گفت: آموزش، اطلاعرسانی و آگاهسازی بهصورت همسطح میان اعضا انجام شده و منجر به یادگیری اجتماعی و همافزایی میشود.
براساس گزارش روابط عمومی و امور بینالملل سازمان بهزیستی کشور، حسینی در پایان خاطرنشان کرد: تحقق این ویژگیها در نهایت منجر به ایجاد موج مثبت در محلات، تقویت سرمایه اجتماعی و شکلگیری ایدههای نو در سطح جامعه خواهد شد.
