در نشست مؤسسه کار و تأمین اجتماعی مطرح شد:
همت تشکلهای کارگری و کارفرمایی کم است / گفتگوی اجتماعی و صنفی؛ محور دمکراسی اقتصادی
نشست «دسترسی برابر و موثر به اطلاعات شفاف؛ پیششرط گفتگوهای اجتماعی سازنده» در اتحادیه امکان برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، نشست «دسترسی برابر و موثر به اطلاعات شفاف؛ پیششرط گفتگوهای اجتماعی سازنده» با هدف بررسی نقش حیاتیِ دسترسی عادلانه به اطلاعات در ایجاد بستر مناسب برای تعاملات اجتماعی و بهبود روابط کار، به همت مؤسسه کار و تأمین اجتماعی و با مشارکت تشکلهای کارگری و کارفرمایی و معاونت روابط کار وزارت کار، صبح امروز در اتحادیه امکان برگزار شد.
در ابتدای این نشست، الهام امیری (مسئول دبیرخانه همایش ملی کار و پژوهشگر حوزه روابط کار) با اشاره به استانداردهای سازمان جهانی کار در مذاکره و گفتگوهای صنفی و اجتماعی برای تصمیمات جمعی گفت: دادهها و شاخصهای پردازش شده زبان مشترک در مذاکره میسازند. گزارشهای تحلیلی هم از همین سنخ هستند. اینها باید مصالح ساختمان یک مذاکره سازنده اجتماعی باشند. این اطلاعات، بنابر نظر سازمان جهانی کار «اطلاعات سیاستی» برای سیاستگذاری و مذاکره محسوب میشوند.
امیری اضافه کرد: اطلاعات و دادهها و گزارشات باید قابل راستیآزمایی باشند و قبل از گفتگو باید به طورکامل در اختیار طرفین گفتگو قرار گیرند. طرفهای گفتگو باید بدانند دادهها چطور استخراج شده و محدودیت و فقدانهای اطلاعات چیست و چه حوزههایی را پوشش نمیدهد. دولت هم به عنوان عضو بیطرف، مراحل تهیه دادهها و تحلیلها و ارائه را تسهیل کند و گزارشات را با سوگیری اعلام نکند.
این مسئول دبیرخانه همایش ملی کار تصریح کرد: ما بدون داده و اطلاعات به جای مذاکره، جدل خواهیم داشت و یکی از عوامل عدم توازن در جلسات شورای عالی کار بین سه ضلع، نابرابری در برخورداری از اطلاعات است. اطلاعات صحیح نقطه شروع و آغاز است.
در ادامه این نشست، علیرضا جاهد (نماینده و کارشناس اداره کل جبران خدمت وزارت کار) گفت: ما در سطح تشکلهای کارگری زمانی از سوی دولت دیده میشویم که قدرت داشته باشیم و قدرت زمانی ایجاد میشود که ما هم شناخته شده باشیم.
وی افزود: انتخاب تشکلهای کارگری و کارفرمایی در کشور ما به صورت سلسله مراتبی و مقداری دور از کف جامعه است. بسیاری از رهبران تشکلهای کارگری ما نیز در میان کارگران شناخته شده نیستند. این موضوع در تشکلهای کارفرمایی نیز صدق میکند. جامعه کارگری نیز باید دسترسی شفافی به اطلاعات و تصمیمگیری در انتخاب تشکلهای کارگری داشته باشد.
جاهد گفت: دولت فضایی را ایجاد کرده که تشکلها فعال باشند، اما خود تشکلها به اندازه کافی همت لازم در جهت تشکلیابی و گسترش اطلاعات در کف جامعه ندارند.
او ادامه داد: ما باید راهکارهای خود را در سطح صنفی در فضای گفتگوهای اجتماعی مطرح کنیم.
در ادامه نشست، گرگی (نماینده معاون روابط کار وزارت کار) گفت: در زمینه گفتگوهای اجتماعی و صنفی، مبنا همان موضوع مشارکت گرایی است و حتی تا سطح مقاومت اجتماعی و حق اعتصاب نیز پیش میرود. پایینترین سطح آن حق گردش آزاد و شفاف اطلاعات است که پایه بحث اجتماعی است و قطعا این موضوع محور دمکراسی اقتصادی است.
وی افزود: یکی از مشکلات قانون کار این است که الزام و تضمینی برای گرفتن قرارداد کتبی از سوی کارگر در آن وجود ندارد و هیچ عواقب حقوقی بر کارفرما به دلیل این موضوع وجود ندارد. این پایهایترین جلوه عدم تقارن و برابری اطلاعات در روابط کارگری و کارفرمایی است که به طور گسترده در ایران وجود دارد و در دعاوی مشکل ایجاد کرده است.
این کارشناس روابط کار بیان کرد: تا زمانی که تفاوت و تفکیکی بین حق مالکیت و حق اداره واحد تولیدی در نظام حقوقی ما انجام نشود، شورای حفاظت فنی حق وتو ندارد و کارگر نمیتواند از قانون حق امتناع از کار در صورت احساس خطر بهرهمند باشد.
گرگی خاطرنشان کرد: تفکیک حق مالکیت کارگاه از حق مدیریت واحد کارگاه باید از جایی شروع شود و شروع این تفکیک در حوزه ایمنی کارگر که مساله جان و حیات در آن وجود دارد، نقطه شروع است.
وی در پایان بیان کرد: ما اقتصاد سیاسی خاصی داریم که ساختار آن جامعه مدنی قوی و نهادهای صنفی قدرتمند را تحمل نمیکند. در این حوزه اصلاحات پایهای لازم است که در کوتاه مدت تغییر آن اصلا ممکن نیست.
در این نشست همچنین، رحیم عابدی (دبیر کانون صنفی کارفرمایان استان تهران) بیان کرد: مذاکره بدون شفافیت اطلاعات به هیچ جایی نمیرسد.
وی افزود: اطلاعات زبان مشترک و ابزار قدرت افراد در مذاکره است. سازمان جهانی کار در این زمینه میگوید که اگر اطلاعات زبان مشترک گفتگو باشد، اطلاعات دیگر ابزار تحمیلی یک طرف نخواهد بود. نابرابری اطلاعات بین طرفین ایراد محتوایی در بحث اجتماعی ایجاد خواهد کرد؛ اطلاعات باید به شکل ساده و عامه فهم در اختیار اضلاع مذاکره قرار گیرد.
عابدی بیان کرد: در نظام روابط کار برابری اطلاعات وجود ندارد. در نتیجه باید تلاش کرد که با تقارن در اطلاعات، تشکلها را از ناظر منفعل به نیروی موثر بدل کرد. متاسفانه در ایران دولت اطلاعات را ابزار شخصی دانسته و از اطلاعات خود علیه طرف کارگری و کارفرمایی استفاده میکند.
این فعال کارفرمایی گفت: سازمان جهانی کار مشروعیت تصمیمات در مذاکرات اجتماعی را ناشی از اقناع ناشی از شواهد میداند. آنچه گفتگو را اثربخش میکند، دادههایی است که فاقد سوگیری باشد.
دبیر کانون کارفرمایان استان تهران بیان کرد: اصلاحات نهادی و ایجاد سازوکارهای رسمی برای دسترسی تشکلها به اطلاعات، نیازمند الزام به تشکیل یک دبیرخانه سه جانبه در این حوزه است. تجربه بینالمللی نشان میدهد که نقش تشکلهای صنفی زمانی محقق شده که آزادی و شفافیت اطلاعات در کل جامعه به حد زیادی در دسترس قرار داشته است.
عابدی خاطرنشان کرد: گفتگو نیازمند پذیرش متقابل نقشها است. اگر مذاکره و گفتگوی صنفی در ایران بخواهد بهتر شود، باید پذیرش نمایندگان تشکلهای کارگری و کارفرمایی به عنوان افرادی که در تصمیمسازی نقش دارند، صورت گیرد. از نظر طرف کارفرمایی، این روند به سود کل کشور و روابط کار خواهد بود.
در پایان ابراهیم صادقیفر (رئیس موسسه کار و تأمین اجتماعی) تاکید کرد: موسسه کار و تامین اجتماعی به سهم خود میتواند تلاش کند که وضعیت بهتری ایجاد شود. باید تلاش میکردیم که اتفاقات بهتری در حوزه کار و تامین اجتماعی رقم بزنیم.
وی افزود: تمام تلاش موسسه کار و تامین اجتماعی، گسترش گفتگو و فرهنگ مکالمه برای حل چالشها است. مزد سال ۱۴۰۴ اتفاق خوبی بود که با افزایش میزانی بیش از تورم توانست مسیر خوبی باز کند. ما امیدواریم در آینده با حضور بیشتر نمایندگان تشکلهای کارگری و کارفرمایی و تعاونیها، گامهای خوبی در این حوزه برداریم.
