در نشست ایران و تایلند مطرح شد؛
تمدن نوین اسلامی «دانش» و «اخلاق» را در مقیاس جهانی پیوند میزند
عبدالله ماناجیت، استاد دانشگاه تایلند به بررسی مهمترین مؤلفههای فکری آیتالله العظمی سید علی خامنهای به خصوص نظریه تمدن نوین اسلامی پرداخت و گفت: این ایده، صرفاً به مرزهای جمهوری اسلامی ایران محدود نمیشود و چشماندازی برای احیای ظرفیتهای علمی، فرهنگی و تمدنی جهان اسلام است؛ تمدنی که با اتکا به دانش، اخلاق، عدالت، معنویت و بهرهگیری از دستاوردهای علمی روز، بتواند نقش مؤثری در آینده تمدن جهانی ایفا کند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، در راستای تبیین ابعاد فکری، فرهنگی و تمدنی اندیشههای رهبر شهید ایران و گسترش گفتوگوی علمی و بینالمللی، نشست مجازی «بازخوانی افقهای نوین در اندیشه رهبر شهید ایران» به همت رایزنی فرهنگی تایلند و همکاری اداره کل همکاریهای علمی و دانشگاهی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و دانشگاه تهران و انجمن علمی قرآن و عهدین ایران، به صورت برخط برگزار شد.
این نشست با حضور اندیشمندان، استادان دانشگاه، شخصیتهای فرهنگی و دینی از جمهوری اسلامی ایران، تایلند برگزار و به بررسی ابعاد مختلف اندیشه، شخصیت و میراث علمی و فرهنگی رهبر شهید ایران اختصاص داشت.
سخنران اصلی این نشست، غلامعلی حدادعادل، مشاور عالی مقام معظم رهبری و رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و بنیاد سعدی بود که به صورت پیام ارسالی در سخنانی به تشریح مهمترین مؤلفههای مکتب فکری رهبر شهید ایران پرداخت.
حدادعادل به تبیین برجستهترین ویژگیهای شخصیتی و مدیریتی رهبر شهید پرداخت و گفت: اینکه ایشان هیچ عیبی نداشتند، نه از سر اغراق، بلکه حاصل سالها شناخت، همراهی و مشاهده نزدیک شخصیت ایشان است و رهبر شهید انقلاب تمامی ویژگیهایی را که از یک رهبر شایسته انتظار میرود، در بالاترین سطح دارا بودند.
وی با اشاره به ویژگیهای اخلاقی رهبر شهید ایران اظهار کرد: پاکدستی، پاکدامنی، سادهزیستی، بیاعتنایی به مظاهر دنیا و وقف کامل زندگی در مسیر عزت ملت، امنیت کشور، پیشرفت جامعه و اعتلای امت اسلامی، از برجستهترین خصوصیات ایشان بودو رهبر شهید انقلاب در تمام دوران مسئولیت خود، منافع مردم و آرمانهای انقلاب اسلامی را بر هر منفعت شخصی مقدم میدانست.
رئیس بنیاد سعدی در ادامه، بینش عمیق سیاسی و شناخت دقیق رهبر شهید ایران از تحولات جهانی را از دیگر ویژگیهای ممتاز ایشان برشمرد و گفت: ایشان با شناختی گسترده از تاریخ، فرهنگ، مناسبات بینالمللی و ماهیت نظام سلطه، دوست و دشمن را بهخوبی از یکدیگر تشخیص میدادند و بر این باور بودند که قدرتهای سلطهگر با بهرهگیری از شعارهای ظاهراً جذاب، در پی وابسته ساختن ملتها و تحمیل نوعی سلطه نوین بر کشورهای مستقل هستندو همین شناخت راهبردی، مبنای بسیاری از مواضع و تصمیمهای مهم رهبر شهید انقلاب در عرصههای داخلی و بینالمللی بود.
وی شجاعت و استقامت را از دیگر ویژگیهای بارز رهبر شهید ایران دانست و اظهار کرد: ایشان در برابر فشارهای سیاسی و تهدیدهای خارجی، همواره با صلابت و آرامش ایستادگی میکردند و ملت ایران را نیز به حفظ عزت، استقلال، اعتماد به نفس و مقاومت فرا میخواندند.
سومچای استاد دانشگاه و پژوهشگر حوزه ژئوپلیتیک و اقتصاد سیاسی از تایلند، اظهار کرد: برگزاری نشست بازخوانی افقهای نوین در اندیشه رهبر شهید ایران اقدامی ارزشمند در جهت گسترش گفتوگوی علمی و بینالمللی درباره یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای سیاسی و راهبردی معاصر و چنین نشستهایی این فرصت را فراهم میآورد تا اندیشهها و تجربههای رهبران بزرگ، فارغ از فضای احساسی و سیاسی، از منظرهای علمی و دانشگاهی مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد.
وی افزود: به عنوان پژوهشگری از جنوب شرق آسیا و متخصص در حوزه ژئوپلیتیک و اقتصاد سیاسی، تلاش میکند شخصیت رهبر شهید ایران را نه از زاویه قضاوت سیاسی، بلکه از منظر راهبردی و تأثیرگذاری ایشان بر نظم امنیتی منطقه تحلیل کند و طی بیش از سه دهه رهبری، رهبر شهید ایران موفق شد در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران با محدودیتهای نظامی، فشارهای اقتصادی و انزوای بینالمللی روبهرو بود، الگویی متفاوت از مدیریت راهبردی و بازدارندگی را طراحی و اجرا کند.
سامچای با اشاره به این راهبرد اظهار کرد: رهبر شهید ایران به جای تکیه بر رقابت تسلیحاتی متعارف با قدرتهای بزرگ، راهبردی مبتنی بر "بازدارندگی نامتقارن" و "عمق راهبردی" را بنیان گذاشت. این رویکرد، با بهرهگیری از شبکههای همسو در منطقه، توانست برای چندین دهه مانع از وقوع یک جنگ فراگیر علیه ایران شود و در عین حال، معادلات امنیتی غرب آسیا را به شکل قابل توجهی تحت تأثیر قرار دهد.
وی در پایان سخنانش، تأکید کرد: میراث راهبردی رهبر شهید ایران برای پژوهشگران روابط بینالملل، ژئوپلیتیک و امنیت منطقهای، به عنوان یک مطالعه موردی مهم باقی خواهد ماند و تجربه جمهوری اسلامی ایران نشان میدهد که چگونه یک کشور با وجود محدودیتهای مادی، میتواند با اتکا به موقعیت جغرافیایی، برنامهریزی بلندمدت و راهبردهای نامتقارن، جایگاهی اثرگذار در معادلات منطقهای و بینالمللی به دست آورد و این تجربه، بهویژه برای کشورهای کوچک و متوسط، درسهای مهمی در حوزه سیاست خارجی و امنیت ملی در بر دارد.
عبدالله ماناجیت، اندیشمند و استاد دانشگاه از تایلند با موضوع بازخوانی افقهای نوین در اندیشه رهبر شهید ایران به بررسی مهمترین مؤلفههای فکری آیتالله العظمی سید علی خامنهای پرداخت.
وی، نخستین محور اندیشه رهبر شهید ایران را پیوند دین و حکمرانی دانست و تصریح کرد: از نگاه ایشان، اسلام صرفاً مجموعهای از عبادات فردی نیست؛ نظامی جامع برای هدایت جامعه در عرصههای سیاست، اقتصاد، عدالت، آموزش، علم و رفاه اجتماعی و در این منظومه فکری، حضور ارزشهای دینی در عرصه عمومی، ضامن حفظ اخلاق اجتماعی و سلامت جامعه تلقی میشود.
ماناجیت، استقلال و مقاومت را از دیگر ارکان اساسی اندیشه رهبر شهید ایران برشمرد و گفت: ایشان همواره بر حفظ استقلال سیاسی، اقتصادی و فرهنگی ملتها و پرهیز از وابستگی به قدرتهای خارجی تأکید داشتهاند و معتقد بودند که کشورهای اسلامی باید با تکیه بر ظرفیتهای داخلی، توسعه علمی و توانمندیهای ملی، مسیر پیشرفت خود را دنبال کنند.
وی ادامه داد: رهبر شهید ایران همواره بر همگرایی و همکاری میان مذاهب اسلامی، بهویژه شیعه و سنی، برای مقابله با چالشهای مشترکی همچون فقر، افراطگرایی، اشغالگری و مداخلات خارجی تأکید داشتهاند و وحدت را عامل قدرت، عزت و پیشرفت جهان اسلام میدانستند.
این استاد دانشگاه با اشاره به نظریه تمدن نوین اسلامی تصریح کرد: این ایده، صرفاً به مرزهای جمهوری اسلامی ایران محدود نمیشود و چشماندازی برای احیای ظرفیتهای علمی، فرهنگی و تمدنی جهان اسلام است؛ تمدنی که با اتکا به دانش، اخلاق، عدالت، معنویت و بهرهگیری از دستاوردهای علمی روز، بتواند نقش مؤثری در آینده تمدن جهانی ایفا کند.
وی، مسئله فلسطین را از دیگر محورهای مهم اندیشه رهبر شهید ایران دانست و گفت: ایشان این موضوع را تنها یک اختلاف سرزمینی تلقی نمیکردند و آن را مسئلهای مرتبط با عدالت، حقوق بشر و حق تعیین سرنوشت ملتها میدانستند؛ دیدگاهی که طی سالهای گذشته یکی از ارکان سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران بوده است.
پور عزت رئیس سابق دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران با ارائه مقالهای با عنوان «پایش الزامات تحقق نظریه حکمرانی متعالی» گفت: این بحث صرفاً یک موضوع دانشگاهی یا نظری نیست، بلکه تلاشی برای کاهش فاصله میان آرمانهای متعالی انقلاب اسلامی و واقعیتهای نظام حکمرانی و مدیریت کشور به شمار میرود و تحقق حکمرانی مطلوب مستلزم آن است که عقلانیت، عدالت و اخلاق به عنوان ارکان اصلی تصمیمگیری و اداره جامعه مورد توجه قرار گیرند.
وی چهار اصل بنیادین برای تحقق حکمرانی متعالی را برشمرد و اظهار کرد: آزادی در انتخاب، استقلال در تصمیمگیری، مسئولیتپذیری در قبال پیامدهای تصمیمات و تداوم این رویکرد در فرآیند اداره جامعه، ارکان اساسی این الگوی حکمرانی به شمار میروند که تحقق این اصول، مستلزم پایش مستمر و اصلاح دائمی ساختارهای حکمرانی است تا نظام مدیریتی بتواند همواره در مسیر خیر عمومی و تعالی انسانی حرکت کند.
محمد الیاس استاد دانشگاه تایلند و پژوهشگر مطالعات اسلامی در این نشست، گفت: میراث فکری و تاریخی رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله العظمی سید علی خامنهای، دو دستاورد برجسته شکستن افسانه شکستناپذیری قدرتهای سلطهگر و احیای فرهنگ شهادت دارد.
وی افزود: مهمترین میراث ایشان، فرو ریختن این باور تاریخی بود که قدرتهای غربی، بهویژه ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی، شکستناپذیر هستند. به گفته وی، ایستادگی جمهوری اسلامی ایران در برابر این قدرتها، اعتمادبهنفس تازهای را در میان ملتهای مسلمان و آزادیخواه ایجاد کرد.
الیاس خاطرنشان کرد: شهادت رهبر شهید انقلاب اسلامی، پایان یک مسیر نیست و آغاز مرحلهای تازه در گسترش فرهنگ ایثار، مقاومت و شهادت در جهان اسلام خواهد بود و این میراث معنوی میتواند نسل جدید مسلمانان و آزادیخواهان جهان را به آرمانهایی همچون عزت، استقلال، عدالت و دفاع از کرامت انسانی بیش از پیش رهنمون سازد و الهامبخش حرکتهای آزادیخواهانه در آینده باشد.
محمود واعظی استاد دانشگاه تهران با محوریت «آینده جهان در اندیشه امام خامنهای؛ نقش دانش و اقتدار» سخن گفت. وی افزود: بر اساس این پژوهش، آینده جهان از تعامل سه عنصر بنیادین معنویت، دانش و اقتدار شکل خواهد گرفت. به گفته وی، معنویت مورد نظر در اندیشه رهبر شهید انقلاب، معنویتی عقلانی، خردورز و ارزشمحور است که میتواند به دانش جهت اخلاقی ببخشد و اقتدار را بر پایه مشروعیت و عدالت استوار سازد.
واعظی مفهوم اقتدار در اندیشه رهبر شهید انقلاب را بیان کرد و گفت: اقتدار واقعی تنها به قدرت نظامی یا سیاسی محدود نمیشود و حاصل پیوند دانش، مشروعیت، شایستگی، اعتماد عمومی و استقلال راهبردی است. به گفته وی، در این منظومه فکری، معنویت جهتدهنده قدرت، دانش منشأ توانمندی و اقتدار، نتیجه مشروع این دو عنصر است.
مهدی زارع بی عیب، رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تایلند، اذعان کرد: آینده جهان در گفتوگو، تعامل و تبادل اندیشهها شکل خواهد گرفت که برگزاری چنین نشستهایی را فرصتی ارزشمند برای تعمیق فهم متقابل و تقویت همکاریهای علمی و فرهنگی میان ملتها است.
وی با بیان اینکه مطالعه اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی، در حقیقت مطالعه نوعی نگاه به آینده است، گفت: در منظومه فکری ایشان، آینده امری اتفاقی یا تحمیلی نیست، بلکه پروژهای فرهنگی و تمدنی است که از تحول در اندیشه و باورهای انسانها آغاز میشود که از نگاه رهبر شهید، پیش از آنکه تمدنها در عرصه اجتماع شکل بگیرند، در ذهنها، فرهنگها و نظامهای ارزشی متولد میشوند و به همین دلیل، هر جامعه برای حرکت به سوی آینده، نیازمند سرمایهای معنوی و فرهنگی متشکل از ایمان، امید، آرمان و ارزشهای مشترک است.
رایزن فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تایلند، نگاه بلندمدت و آیندهنگر را از ویژگیهای برجسته اندیشه رهبر شهید انقلاب برشمرد و خاطرنشان کرد: ایشان همواره بر تربیت نسلها و سرمایهگذاری بر انسان تأکید داشتند و بر این باور بودند که تحول پایدار، پیش از هر چیز، از اصلاح و پرورش انسان آغاز میشود و تنها از رهگذر آموزش، فرهنگ، اخلاق و ایمان است که میتوان جامعهای پیشرفته و تمدنی ماندگار بنا نهاد.
وی ابراز امیدواری کرد که این نشست، سرآغاز گسترش همکاریهای علمی و فرهنگی میان اندیشمندان ایران، تایلند و دیگر کشورهای منطقه باشد و زمینه را برای شکلگیری گفتوگوهایی سازنده در مسیر تحقق جهانی انسانیتر، عادلانهتر و مبتنی بر فهم متقابل فراهم سازد.
ناصرالدین حیدری سفیر جمهوری اسلامی ایران در تایلند موضوع اندیشه سیاسی آیتالله خامنهای؛ عزت، حکمت و مصلحت و کاربست آن در جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی را بررسی کرد.
وی سه اصل بنیادین عزت، حکمت و مصلحت را ارکان اصلی منظومه فکری و راهبرد سیاست خارجی رهبر شهید انقلاب اسلامی معرفی کرد و اظهار کرد: این سه اصل، طی دهههای گذشته مبنای رفتار دیپلماتیک و راهبردی جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با تحولات داخلی و بینالمللی بوده است.
محمدعلی ربانی، مدیرکل همکاریهای علمی دانشگاهی سازمان فرهنگ در سخنان خود با اشاره به شخصیت علمی و فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی، نگاه راهبردی، تحولگرا، آیندهنگر و تمدنی را برجستهترین ویژگی اندیشه ایشان برشمرد و اظهار کرد: این نگاه، برخاسته از بینشی عمیق نسبت به دین و نقش آن در پاسخگویی به نیازها و چالشهای انسان معاصر بود و رهبر شهید اسلام را صرفاً مجموعهای از آموزههای فردی یا سنتی نمیدانست و آن را مکتبی پویا، جامع و تمدنساز تلقی میکرد که توانایی نظامسازی، جامعهسازی و طراحی آینده بشر را داراست.
وی با بیان اینکه مفهوم تمدن نوین اسلامی هسته مرکزی منظومه فکری رهبر شهید انقلاب را تشکیل میدهد، تصریح کرد: ایشان انقلاب اسلامی را فرآیندی پویا، مرحلهای و تکاملی میدانستند که از دولتسازی و نظامسازی عبور کرده و به امتسازی و در نهایت تمدنسازی میانجامدکه از منظر رهبر شهید، پیوند میان پیشرفتهای علمی و فناوری با معنویت، اخلاق، عدالتخواهی و مقاومت، ظرفیت شکلدهی به نظمی نوین و انسانی در جهان را فراهم میسازد.
ربانی به جایگاه زبان فارسی در اندیشه رهبر شهید انقلاب اشاره کرد و افزود: اهتمام ویژه ایشان به حفظ و گسترش زبان فارسی نیز ریشه در همین رویکرد تمدنی داشت و زبان فارسی را حامل میراث فرهنگی، فلسفی، عرفانی و اخلاقی ایران و اسلام و یکی از مهمترین ارکان قدرت نرم جمهوری اسلامی ایران قلمداد میکردند و زبان و ادبیات فارسی طی قرون متمادی، نقشی تعیینکننده در حفظ هویت ایرانی، انتقال ارزشهای اسلامی، گسترش فرهنگ و تقویت پیوندهای تمدنی در گسترهای وسیع از جهان ایفا کرده است.
وی با بیان اینکه اندیشه رهبر شهید انقلاب، گفتمان مقاومت را از یک مفهوم صرفاً سیاسی فراتر برده و آن را به منظومهای انسانی، اخلاقی و تمدنی تبدیل کرده است، اظهار کرد: در این مکتب، مقاومت تنها به معنای ایستادگی در برابر سلطه نیست و بستری برای تحقق عدالت اجتماعی، مقابله با تبعیض، حفظ کرامت انسانی و حرکت به سوی جامعهای متعالی محسوب میشود.
فاطمه چاونگوان پژوهشگر و استاد مطالعات اسلامی، در سخنان خود با موضوع «بازخوانی افقهای نوین در اندیشه رهبر شهید ایران» گفت: بررسی اندیشههای رهبر شهید انقلاب اسلامی مطالعه الگویی زنده برای پاسخگویی به چالشهای پیچیده جهان معاصر است. رهبر شهید، تصویری متفاوت از اسلام ارائه کردند؛ اسلامی که تنها به مقاومت در برابر ظلم محدود نمیشود، بلکه توانایی ایجاد نظامی عادلانه، عقلانی و کارآمد برای اداره جامعه را نیز داراست و این رویکرد، برداشتهایی را که اسلام را صرفاً جریانی اعتراضی و فاقد برنامه برای حکمرانی معرفی میکنند، به چالش کشیده و نشان داده است که اسلام دارای الگویی جامع برای مدیریت زندگی معاصر است.
وی با تأکید بر مسئولیت اندیشمندان و مراکز علمی در تبیین این منظومه فکری، گفت: اندیشه رهبر شهید انقلاب اسلامی، یادگاری متعلق به گذشته نیست، بلکه نقشه راهی برای آینده است و سه وظیفه مهم جامعه علمی را گسترش همکاریهای پژوهشی میان دانشگاههای جهان، تبدیل مفاهیم اسلامی به راهکارهای عملی در حوزههای اقتصاد، رسانه و آموزش، و تقویت گفتوگوهای علمی و فرهنگی برای تبیین این افقهای نوین است.
چاونگوان خاطرنشان کرد: با تکیه بر این رویکرد و با الهام از آموزههای قرآن کریم، جامعه علمی جهان اسلام بتواند در مسیر تحقق جهانی عادلانهتر، اخلاقیتر و مبتنی بر کرامت انسانی گام بردارد و میراث علمی و فکری رهبر شهید انقلاب اسلامی را به نسلهای آینده منتقل کند
