روند تصمیم‌گیری ترامپ شبیه پروسه تصمیم‌گیری ناصرالدین شاهی است/ احتمال اقدام زمینی یا منتفی شده یا بسیار کم شده است

کوروش احمدی دیپلمات پیشین و تحلیل‌گر روابط بین‌الملل در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره اظهارات متناقض ترامپ از ابتدای جنگ تاکنون و ارزیابی‌اش از ادامه جنگ در روزهای آینده گفت: به طور کلی ترامپ در صحبت کردن  و موضع‌گیری بسیار بی‌مبنا، بی‌پایه و و بی‌ضابطه و به صورت شلخته صحبت می‌کند چراکه  روند معمول  تصمیم‌گیری که در دولت‌های مدرن مبنای کار است، توسط ترامپ رعایت نمی‌شود.

پروسه تصمیم‌گیری در آمریکای ترامپ شبیه همان پروسه تصمیم‌گیری ناصرالدین شاهی است

وی ادامه داد: پروسه تصمیم‌گیری در آمریکای امروز در دولت ترامپ چیزی شبیه همان پروسه تصمیم‌گیری ناصرالدین شاهی است، یعنی یک رئیس کشور خودکامه شخصا تصمیم می‌گیرد و تصمیم‌گیری سیاستی در آمریکا را به شدت شخصی‌سازی کرده است و نهادهای حکومتی مدرن عمدتا از پروسه تصمیم‌گیری حذف شده‌اند.

این دیپلمات پیشین گفت: در دوره ترامپ شورای امنیت ملی آمریکا تقریبا حذف شده و در حال حاضر ترامپ مشاور امنیت ملی ندارد و وزیر خارجه‌اش با حفظ سمت مشاور امنیت ملی هم هست، منتها آن بدنه ساختاری و سازمانی شورای امنیت ملی عملا کاره‌ای نیست. وزارت خارجه هم عملا به همان دو الی سه نفری که ترامپ منصوب کرده محدود شده است.

وی با بیان اینکه بدنه وزارت خارجه و توان کارشناسی وزارت خارجه عملا درگیر تصمیم‌گیری‌ها نیست، گفت: شما شاهد دخالتی از سوی مقامات وزارت خارجه آمریکا نیستید. ترامپ بر اساس یک مدل  کشف و شهود شخصی و لحظه‌ای اظهارنظر می‌کند یعنی در لحظه زندگی می‌کند و در هر لحظه یک فکری که به نظرش می‌رسد را بیان می‌کند و در لحظات بعدی فکرهای دیگری را مطرح می‌کند؛ چراکه کار او مبتنی بر یک پروسه عقلانی تصمیم‌گیری نیست.

ظاهرا ترامپ فکر بازکردن تنگه هرمز از طریق اقدام نظامی را کنار گذاشته است

احمدی با اشاره به اظهارات اخیر ترامپ در روزهای گذشته مبنی بر اینکه اعلام کرده که به تنگه هرمز کاری ندارد و آنهایی  که به آن نیاز دارند، خودشان مشکل‌شان را حل کنند و همچنین اظهارات کذب اخیر او مبنی بر اینکه «رئیس‌جمهور جدید ایران درخواست  آتش‌بس کرده» گفت: این اظهارات نشان می‌دهد که در روزهای اخیر با این فرض صحبت می‌کند که ایران حاضر به آتش بس و مذاکره نیست و در نتیجه من رها می‌کنم و ظرف دو سه هفته از جنگ خارج می‌شوم  و افرادی که به تنگه هرمز نیاز ندارند خودشان مشکل‌شان را حل کنند. 

این دیپلمات پیشین گفت: ترامپ ممکن است ظرف دو سه روز گذشته به این نتیجه رسیده باشد که بازکردن تنگه هرمز از طریق اقدام نظامی و مثلا پیاده کردن نیرو در جزایر و سواحل عملی نیست و ظاهرا این فکر را کنار گذاشته است. البته ممکن است فردا دوباره به نوع دیگری صحبت کند و فکری دیگری به ذهنش برسد و تصمیمش را تغییر دهد اما صحبت‌های دو سه روز گذشته را فعلا می‌توان اینگونه تفسیر کرد. 

احمدی در بخش دیگری از صحبت‌های خود درباره اجلاس چهار کشور پاکستان، مصر، ترکیه و عربستان در پاکستان و سفر وزیر امور خارجه پاکستان به چین و صدور بیانیه‌ای درباره توقف مخاصمه بعد از دیدار با مقامات چینی گفت: این یک بیانیه است که محتوای معمول و روتینی دارد و یک کار حرفه‌ای و تخصصی دیپلماتیک است که معمولا در ارتباط با همه منازعات و جنگ‌ها مبنای کار است. یعنی کشورها به طور معمول از طرفین درگیر می‌خواهند که با آتش‌بس موافقت کنند و در این بیانیه هم ترک مخاصمه اولین بندی است که به آن اشاره شده است. در بندهای دیگر این بیانیه هم به مسئله عادی‌سازی تردد از تنگه هرمز و جلوگیری از گسترش جنگ به کشورهای ثالث و مانند آن پرداخته شده است. 

وی ادامه داد: اهمیت این بیانیه بیشتر از نظر قرار داشتن وزن چین پشت آن و صدور آن بعد از مشورت‌های چهار کشور منطقه در اسلام آباد است. در واقع چین هم اینجا از ایران توقف مخاصمات را خواسته است. به رغم اینکه این خواسته ظاهرا قدری با مواضع ایران زاویه دارد اما مقامات ما نباید نسبت به آن بی اعتنا باشند. وزیر خارجه ما تاکنون به دفعات گفته که ما آتش بس موقت را نمی‌پذیریم و خواستار پایان کامل جنگ در همه جبهه‌ها در منطقه هستیم. تا آنجا که  من دیدم تنها یکی از مشاورین وزیر خارجه در مورد بیانیه پکن صحبتی کرده است. 

احتمال اقدام زمینی یا منتفی شده یا بسیار کم شده است

این دیپلمات پیشین همچنین درباره اینکه در صورت ورود نیروی زمینی آمریکا به جزایر آیا ممکن است کشورهای خلیج فارس هم وارد این درگیری شده و مخاصمات با ورود آنها گسترده‌تر شود، گفت:  من فکر می‌کنم با توجه به صحبت‌های اخیر ترامپ احتمال اقدام زمینی و پیاده کردن نیرو در جزایر و خطوط ساحلی ممکن است یا منتفی شده یا احتمال آن بسیار کم شده است. ترامپ وقتی صحبت می‌کند نبابد خیلی روی صحبت او حساب کرد. البته حرف‌های وی که تکرار می‌شود و سایر مقامات دولت او هم همان حرف‌ها را تکرار کنند، شرایط فرق می‌کند.

احمدی گفت: این صحبتی که ترامپ مطرح کرده مبنی بر اینکه اگر ایران حاضر به مذاکره نشود، من ایران را به عصر حجر برمی‌گردانم و جنگ را متوقف می‌کنم و اینکه مشکل تنگه هرمز مشکل کسانی است که از آن استفاده می‌کنند، می‌تواند به طور ضمنی به این معنی باشد که او دیگر در فکر پیاده کردن سرباز در خاک ایران نیست. البته این واقعیت هم که  چنین اقدامی اساسا عملی نیست، ممکن است دلیل تردید او باشد؛ چراکه نیروها در موقعیت کاملا آسیب‌پذیری قرار می‌گیرند و موشک‌های کوتاه برد و پهپادهای ایران حتی از عمق خاک ایران هم می‌توانند آنها را هدف بگیرند و طبعا با ده هزار سرباز آمریکایی نمی‌توانند به عمق خاک ایران نفوذ کنند. این از ابتدا یک فکر غیرعقلانی بود.

در شرایط جنگی احساسات ملی و میهنی  رشد می‌کند

اقلیت کوچکی که تصورات متوهمانه داشتند اکثرشان متوجه اشتباهات خودشان شده‌اند

وی درباره وعده ترامپ مبنی بر به اصطلاح «آزادی مردم ایران» در ابتدای جنگ و تهدید و وعده «ویرانی ایران» در حال حاضر گفت: این یک فکر کودکانه و ساده لوحانه بود؛ چراکه اولا هیچ وقت تغییر رژیم از راه هوا امکان‌پذیر نیست، برای تغییر رژیم در عراق و افغانستان چند صد هزار سرباز لازم شد. در عراق ۲۵۰ هزار سرباز پیاده کردند و بغداد را گرفتند و حکومت را عوض کردند، بنابراین تغییر حکومت  از راه هوا و بمباران امکان ندارد. ثانیاً  قطعی است که به طور کلی در شرایط جنگی مردم هم بر نجات خود و زندگی خود متمرکز می‌شوند و هم احساسات ملی و میهنی  رشد می‌کند. یعنی در شرایطی که دو کشور خارجی به یک کشور حمله کرده باشند، هرگز مردم به فکر اینکه در خیابان اعتراض کنند، نمی‌افتند.

این کارشناس روابط بین‌الملل گفت: یک اقلیت کوچکی در داخل و عمدتا در بین ایرانی‌های خارج از کشور  تصوراتی داشتند که متوهمانه بود. اکنون هم اکثرشان با توجه به ویرانی‌های جنگ متوجه اشتباهات خودشان شده‌اند. به هر حال قطعاً مسائل داخلی ایران فقط به مردم ایران و نظام سیاسی ایران مربوط است و هیچ ارتباطی به نتانیاهو و ترامپ و در گذشته به صدام و امثال این‌ها نداشته و ندارد. 

در نظرسنجی‌ها نرخ مقبولیت ترامپ به  ۳۳ درصد کاهش پیدا کرده است

جمهوری خواهان با احتمال ۸۰ درصد انتخابات کنگره را خواهد باخت

احمدی  همچنین با اشاره به تظاهرات گسترده «نه به پادشاه» در آمریکا و اعتراض به جنگ علیه ایران  گفت: در کشورهای غربی و نظام‌های سیاسی در آمریکا و اروپا و بسیاری از دیگر کشورها، تظاهرات یک امر عادی است و به خصوص الان که ترامپ موقعیت بسیار نامساعدی در افکار عمومی در داخل آمریکا به خاطر طیفی از موضوعات و نه فقط به خاطر جنگ علیه ایران دارد، اعتراض علیه او گسترده است. ظاهرا در نظرسنجی‌ها نرخ مقبولیت او به  ۳۳ درصد کاهش پیدا کرده است.

وی گفت: گرایش ترامپ به اینکه یک رئیس‌جمهور اقتدارگرا و خودکامه باشد، زمینه‌ساز اصلی نارضایتی در آمریکا از ترامپ است. جنگ جاری هم مزید بر علت‌های قبلی شده است. دو ماه پیش از جنگ هم تظاهرات گسترده‌ای علیه او در آمریکا برگزار شد. با توجه به اینکه انتخابات کنگره هم نزدیک است از الان تقریبا مشخص است که این جریان مجلس نمایندگان را با احتمال ۸۰ درصد خواهد باخت یعنی جمهوری‌خواهان بخاطر این موقعیت و نقش منفی که ترامپ داشته انتخابات را خواهند باخت.