تله یا پروژه حذف مقاومت؟ حماس در آستانه تصمیمی سرنوشتساز
در حالی که بازیگران بینالمللی از پیشبرد مرحله دوم طرح موسوم به صلح سخن میگویند، منابع نزدیک به حماس تأکید دارند این طرح در عمل تلاشی برای خلع سلاح مقاومت و تغییر موازنه قدرت در غزه است؛ موضوعی که با مخالفت صریح این جنبش روبهرو شده است.
به گزارش ایلنا به قنل از رایالیوم، در حالی که افکار عمومی جهان بهطور گسترده درگیر پیامدهای تنشها و اقدامات نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران است، بحران نوار غزه بهطور موقت از کانون توجه خارج شد؛ اما تحولات اخیر نشان میدهد این پرونده بار دیگر با شدت به صدر اخبار بازگشته است. نشانهها حاکی از آن است که احتمال ازسرگیری تجاوزات نظامی رژیم صهیونیستی علیه غزه افزایش یافته، بهویژه آنکه جنبش حماس اعلام کرده تا روز چهارشنبه باید موضع نهایی خود را درباره ورود به مرحله دوم طرح موسوم به «صلح» ارائهشده از سوی دونالد ترامپ اعلام کند.
در همین چارچوب، نیکولای ملادینوف، نماینده عالی شورای موسوم به صلح، روز گذشته در قاهره با خلیل الحیه، از رهبران ارشد حماس و مسئول تیم مذاکرهکننده این جنبش دیدار کرد. این دیدار در آستانه ضربالاجل تعیینشده برای پاسخ حماس به مرحله دوم طرح انجام شد؛ طرحی که به ادعای طراحان آن، هدفش پایان دادن به جنگ است، اما در عمل با تردیدهای جدی از سوی مقاومت فلسطین مواجه شده است.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، مرحله دوم این طرح شامل خلع تدریجی سلاح حماس، انتقال قدرت در غزه به یک کمیته تکنوکرات فلسطینی، بازسازی این منطقه و عقبنشینی محدود نیروهای اسرائیلی به یک منطقه حائل امنیتی است. این مفاد که از سوی برخی منابع بهعنوان تلاش برای تغییر موازنه قدرت در غزه توصیف شده، با مخالفتهای جدی در داخل حماس روبهرو شده است.
منابع آگاه تأکید میکنند که رهبران حماس در روزهای اخیر پیامهای روشنی به سایر گروههای فلسطینی منتقل کردهاند: این جنبش حاضر نیست بدون دریافت تضمینهای واقعی درباره اجرای تعهدات قبلی اسرائیل، وارد روند خلع سلاح شود. به گفته این منابع، فرماندهان باقیمانده در غزه، بهویژه در شاخه نظامی، بهشدت با هرگونه واگذاری سلاح مخالفت دارند، مگر آنکه بهبود ملموسی در وضعیت انسانی و بازسازی زیرساختها تضمین شود.
در همین حال، برخی ارزیابیها نشان میدهد که مذاکرات جاری بهسختی به نتیجه ملموس خواهد رسید، هرچند شورای مذکور تلاش دارد با انعطاف در زمانبندی، روند گفتوگوها را ادامه دهد. این در حالی است که گزارشهایی از تعویق مکرر ضربالاجل ارائه پاسخ حماس منتشر شده، موضوعی که بهگفته ناظران نشاندهنده پیچیدگی شرایط و عدم اجماع واقعی است.
خطوط قرمز حماس؛ از سلاح تا بقا
طبق جزئیات طرح، از حماس و سایر گروههای مقاومت خواسته شده طی ۹۰ روز سلاحهای سنگین خود را کنار گذاشته و تونلها را تخریب کنند و در ادامه، طی حدود ۲۵۰ روز سلاحهای سبک نیز جمعآوری شود. در مقابل، وعدههایی درباره تضمین امنیتی و بهبود شرایط ارائه شده است؛ وعدههایی که بهگفته حماس، تجربه نشان داده چندان قابل اعتماد نیست.
حماس تأکید دارد که حتی مرحله اول توافق نیز بهطور کامل اجرا نشده است. این جنبش اعلام کرده رژیم صهیونیستی به تعهدات کلیدی خود از جمله ورود روزانه صدها کامیون کمکهای انسانی، تأمین تجهیزات حیاتی و توقف حملات پایبند نبوده است. ادامه عملیات نظامی و شهادت صدها فلسطینی، از نگاه این جنبش نشانهای روشن از عدم صداقت طرف مقابل است.
در عین حال، حماس اعلام کرده بهطور اصولی درِ گفتوگو را نبسته، اما شروط مشخصی دارد: اجرای کامل تعهدات پیشین، ارائه تضمینهای بینالمللی و عدم تحمیل خلع سلاح یکجانبه. این جنبش همچنین مخالفت قاطع خود را با جمعآوری سلاحهای سبک اعلام کرده و هرگونه تلاش برای پیوند زدن خلع سلاح با تداوم حضور نظامی اسرائیل در غزه را رد کرده است.
از منظر حماس، سلاح صرفا ابزار جنگ نیست، بلکه ضامن بقا در برابر تهدیدات داخلی و خارجی است. بهویژه آنکه برخی گروههای محلی، بهگفته منابع، با حمایت رژیم صهیونیستی در حال مسلح شدن هستند؛ مسئلهای که نگرانیهای امنیتی مضاعفی برای این جنبش ایجاد کرده است.
چالشهای پیشرو و معادلات پیچیده منطقهای
شورای صلح امیدوار است توافق طی روزهای آینده حاصل شود، اما واقعیت میدانی چیز دیگری را نشان میدهد. یکی از موانع اصلی، نگاه حماس به تحولات منطقهای، بهویژه درگیریها پیرامون ایران است. این جنبش معتقد است ادامه این بحران میتواند فشارها برای پذیرش شروط خلع سلاح را کاهش دهد.
در عین حال، بیاعتمادی عمیق نسبت به اهداف واقعی طرح نیز وجود دارد. حماس این روند را تلاشی برای حذف تدریجی خود از معادلات سیاسی غزه میداند و تأکید دارد چنین سناریویی-به قیمت تشدید درگیریها قابل پذیرش نیست. به تعبیر یکی از فعالان این جنبش، «از حماس خواسته میشود میان خودکشی و مرگ یکی را انتخاب کند، در حالی که نتیجه در هر دو حالت یکی است.»
در نهایت، چالش دیگر پیشروی طراحان این طرح، تضمین پایبندی رژیم صهیونیستی به تعهداتش است؛ موضوعی که با کاهش سطح کمکهای انسانی در ماههای اخیر، بیش از پیش زیر سؤال رفته و آینده هرگونه توافق احتمالی را در هالهای از ابهام قرار داده است.
