اظهارنظرهای غیرمستند درباره تاریخچه تعزیه منطقه لامرد، اصالت و پیشینه تعزیه این منطقه را مخدوش می‌کند

به گزارش خبرنگار ایلنا از لامرد، سید ابوالحسن عمرانی در پی برخی از اظهارنظرها در‌باره تاریخچه اجرای تعزیه در منطقه لامرد گفت: هنر آیینی تعزیه مهم ترین دست آورد فرهنگی، هنری، ادبی و تاریخی نسل های پیشین در منطقه لامرد و توابع در راستای انتقال فرهنگ عاشورا محسوب می شود و از همین رو، حفظ و حراست از آن به عهده نسل معاصر می باشد که بتوانند به درستی به نسل‌های بعدی منتقل کند. 

وی بیان کرد: متاسفانه مدتی است برخی در محافل مختلف و البته بدون هیچگونه سابقه‌ای در حوزه تعزیه‌پژوهی، اظهارنظرهای غیرمستندی در زمینه‌های مختلف تعزیه از جمله درباره تاریخچه تعزیه منطقه لامرد و توابع مطرح می کنند که این کار اصالت و پیشینه تعزیه جنوب فارس را زیر سئوال می‌برد. 

عمرانی یادآور شد: با استناد به ادوار تاریخی اجرای تعزیه و پس از ورود تعدادی از نسخه های تعزیه به جنوب فارس (که به برخی از آنها در کتاب «روایت اول تعزیه در منطقه تراکمه» اشاره کرده‌ایم) و نیز فرایند شکل گیری و گسترش آیین‌ها در مناطق مختلف، دو دهه پایانی قرن سیزدهم را می‌توان زمان آغاز تعزیه در منطقه لامرد برشمرد. 

این پژوهشگر و مستندساز تعزیه در جنوب فارس افزود:  قدیمی‌ترین تعزیه‌های منطقه لامرد  تا این زمان، پیشینه‌ای در حدود 170 سال دارند. تاریخچه مستند قدیمی‌تر از این زمان هنوز به دست نیامده است. با ذکراین مطلب که اجرای تعزیه در هیچ روستایی با این قدمت به صورت پیوسته مداومت نداشته است. یعنی گاه وقفه‌های چند ده ساله در اجرای تعزیه برخی از روستاهای محل برگزاری تعزیه بوجود آمده و عملا  طول زمان اجرا را کاهش داده است. 

به گفته وی،  محله‌های برگزار کننده مجالس تعزیه با قدمت بیش از یک قرن  که در طول دهه عاشورا و همه ساله به طور مرتب اجرا می‌شده، انگشت شمار است و بقیه مراکز و روستاهای محل برگزاری تعزیه، کمتر از یک قرن، سابقه اجرا دارند. برخی نیز در چند دهه اخیر بنیانگذاری شده‌اند.

عمرانی در ادامه تصریح کرد:  اظهارنظرهای غیر مستند و جعل تاریخچه موهوم با انتساب سابقه  300 الی 400 سال و گاه بیشتر از این برای تعزیه روستاهای جنوب فارس، فرضیه‌های غیر معتبر و مبتنی بر حدس و گمان و قیاس است و نه تنها ویژگی منحصر به فردی برای تعزیه این منطقه اثبات نمی کند که موجب ایجاد خدشه در اصالت تاریخی آن نیز می‌شود. 

وی ادامه داد: بر اساس پژوهش‌های انجام شده، در شهر شیراز در عصر زندیه، تعزیه مصطلح و جامع (یعنی شبیه خوانی با ساختار نمایشی، سیر داستانی، محاوره و دیالوگ‌های منظوم) برگزار می‌شده است. قرائن وجود تعزیه اندکی پیش از زندیه نیز تاریخچه تعزیه مصطلح را چندان افزایش نمی‌دهد.

این رویداد به حدود سه قرن پیش برمی‌گردد. بقیه تعزیه ها با این ویژگی، مربوط به پس از این زمان است. 

عمرانی با توضیح جامع و انتقاد از محتوای غیرمستند درباره تاریخچه تعزیه لامرد گفت: موضوع شمایل‌سازی و دسته‌گردانی‌های بدون دیالوگ منظوم و بدون ساختار دراماتیک و فراز و فرود واقعه، که در دوره صفویه و حتی صدها سال پیشتر از آن در دوره آل بویه رایج بوده، با تعزیه مصطلح، موضوعی متفاوت است. 

وی اضافه کرد: در اولین سوگواره کشوری تعزیه در سال 1378  در شیراز، موضوع سخنرانی مرحوم استاد صادق همایونی مولف «کتاب تعزیه در ایران» برهمین محور بود یعنی «شیراز خاستگاه تعزیه». محتویات این سخنرانی و تکمله و مستندات آن  بعدها در قالب یک کتاب بوسیله بنیاد فارس شناسی چاپ و منتشر شد. بدین ترتیب تعزیه مصطلح یک دوره آغازین و شروع شناخته شده‌ای دارد و هر کسی نمی‌تواند برای آن تاریخچه و قدمت بسازد.

این پژوهشگر تعزیه با تأکید بر اینکه  تعزیه منطقه لامرد در امتداد تعزیه شیراز عصر زندیه نیست، اظهار کرد:  نسخه‌های تعزیه این منطقه، از تعزیه نامه‌های دوره زندیه اخذ و اقتباس نشده بلکه نسخه های تعزیه منطقه لامرد و توابع متعلق به دوره قاجار و پس از گسترش این آیین دینی از تهران عصر قاجار به دیگر شهرها میباشد.

به گفته وی، براساس مستندات موجود؛ تعزیه منطقه لامرد سابقه‌ای در حدود فراتر از یکصد هفتاد سال تا این تاریخ، قابل تصور نیست. بنابراین مستدعی است با اظهار نظرهای غیر مستند، احساسی و شتابزده، تاریخچه و پیشینه خیالی برای تعزیه منطقه لامرد نسازند و روند تاریخی آن را مخدوش نکنند.