اجرای طرح اجباری غربالگری سلامت روان در تمامی دانشگاههای علوم پزشکی
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در نشست «پیشگیری از اعتیاد و ارتقای سلامت روان» که به مناسبت روز جهانی مبارزه با مواد مخدر برگزار شد، ضمن تبیین آسیبپذیریهای روانشناختی دانشجویان علوم پزشکی، بر ضرورت تغییر نگاه به اعتیاد از «ضعف اخلاقی» به «بیماری» تأکید کرد و از اجرای طرح اجباری غربالگری سلامت روان در تمامی دانشگاههای علوم پزشکی و جایگزینی رویکردهای حمایتی به جای برخوردهای صرفاً انضباطی با دانشجویان آسیبدیده خبر داد.
این نشست با حضور مسعود حبیبی، معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، و عبدالرضا دیانی، مدیرکل دانشجویی وزارت بهداشت، و جمعی از مسئولان و کارشناسان حوزه سلامت روان و پیشگیری از اعتیاد برگزار شد و در آن راهکارهای ارتقای سلامت روان، سیاستهای پیشگیری از اعتیاد و توسعه برنامههای آگاهیبخشی در محیطهای دانشگاهی مورد بررسی قرار گرفت.
مسعود حبیبی، معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت، در نشست «پیشگیری از اعتیاد و ارتقای سلامت روان» که به مناسبت روز جهانی مبارزه با مواد مخدر برگزار شد، با تأکید بر ضرورت استفاده از ظرفیتهای مشترک برای مقابله با آسیبهای اجتماعی، اظهار کرد: نامگذاری روز جهانی مبارزه با مواد مخدر نشان میدهد که اعتیاد تنها یک مسئله ملی نیست، بلکه چالشی جهانی است و برای مواجهه مؤثر با آن باید شناخت دقیق و اقدامات علمی و هماهنگ داشت.
وی با اشاره به شرایط خاص دانشجویان علوم پزشکی گفت: دانشجویان این حوزه به دلیل فشارهای تحصیلی، رقابتهای سنگین، آزمونهای متعدد و مواجهه روزانه با بیماران، بیش از سایر گروهها در معرض اضطراب، افسردگی و مصرف داروهای بدون نسخه قرار دارند. بسیاری از آنان نیز به دلیل نگرانی از ضعیف دیده شدن، مشکلات روانی خود را پنهان میکنند.
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت عوامل روانشناختی همچون اضطراب، افسردگی، فرسودگی، کمالگرایی و احساس ناکافی بودن را از مهمترین زمینههای گرایش به سوءمصرف مواد دانست و افزود: دوری از خانواده، زندگی خوابگاهی، تنهایی، فشار همسالان و انگ مراجعه به روانشناس نیز از مهمترین عوامل اجتماعی در این زمینه است.
عوامل روانشناختی از مهمترین زمینههای گرایش به سوءمصرف مواد در بین دانشجویان است
حبیبی با بیان خاطرهای از یکی از پروندههای شورای انضباطی گفت: دانشجویی عنوان میکرد تنها به این دلیل پیشنهاد مصرف مواد را پذیرفته که نگران بوده در صورت مخالفت، از سوی دوستانش طرد شود. این موضوع نشان میدهد فشار همسالان تا چه اندازه میتواند در گرایش دانشجویان به مصرف مواد مؤثر باشد.
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت با رد برخی باورهای نادرست درباره اعتیاد گفت: اعتیاد نشانه ضعف اخلاقی نیست، بلکه یک بیماری و اختلال در عملکرد سیستمهای مغزی است و در سنین جوانی میتواند آثار عمیقتر و ماندگارتری بر جای بگذارد. از همین رو باید رویکرد خود را از قضاوت و طرد به حمایت و درمان تغییر دهیم.
دانشجویی که دچار سوءمصرف یا مشکلات روانی شده است باید بدون نگرانی از قضاوت یا ایجاد محدودیت در ادامه تحصیل بتواند به مراکز مشاوره مراجعه کند
وی با بیان اینکه بسیاری از افراد کمالگرا بیش از دیگران در معرض آسیب هستند، افزود: اغلب مصرف مواد برای کسب لذت آغاز نمیشود، بلکه افراد برای رهایی موقت از فشارها و کاهش اضطراب به آن پناه میبرند.
حبیبی کاهش فشارهای تحصیلی را یکی از مهمترین راهبردهای پیشگیری عنوان کرد و گفت: معاونت آموزشی و معاونت فرهنگی و دانشجویی برنامههایی را برای کاهش استرس دانشجویان آغاز کردهاند و امیدواریم با همکاری بخشهای مختلف، شرایط مناسبتری برای دانشجویان فراهم شود.
وی از اجرای اجباری طرح غربالگری سلامت روان در تمامی دانشگاههای علوم پزشکی کشور خبر داد و اظهار کرد: این طرح برای نخستینبار همه دانشجویان را تحت پوشش قرار میدهد و امکان شناسایی زودهنگام ۱۳ اختلال روانشناختی را فراهم میکند. همچنین این غربالگری با دقت ۹۱ درصدی در شناسایی موارد مرتبط با سوءمصرف مواد، امکان ارجاع سریع دانشجویان به مراکز مشاوره را فراهم کرده است.
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت آموزش همتایاران را از دیگر برنامههای مؤثر در حوزه پیشگیری دانست و گفت: بیش از دو هزار و ۶۰۰ دانشجوی همتایار در دانشگاههای علوم پزشکی با ما همکاری میکنند و آموزش مهارتهای زندگی، ایجاد شبکههای حمایتی در خوابگاهها و توسعه برنامه منتورینگ از مهمترین اقدامات در این حوزه است.
وی با تأکید بر اینکه مراکز مشاوره باید محیطی امن برای دانشجویان باشند، خاطرنشان کرد: دانشجویی که دچار سوءمصرف یا مشکلات روانی شده است باید بدون نگرانی از قضاوت یا ایجاد محدودیت در ادامه تحصیل بتواند به مراکز مشاوره مراجعه کند.
حبیبی خوابگاههای دانشجویی را یکی از نقاط حساس در حوزه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی دانست و گفت: نخستین تجربه دوری از خانواده، احساس تنهایی و فشار همسالان میتواند دانشجویان را آسیبپذیر کند. از این رو آموزش ناظمهها و سرپرستان خوابگاهها برای شناسایی علائم بحران، ایجاد دفاتر مشاوره در مجتمعهای خوابگاهی، توسعه فعالیتهای فرهنگی، اجتماعی و ورزشی و تقویت شبکههای حمایتی در خوابگاهها در دستور کار قرار گرفته است.
وی با اشاره به همکاری شوراهای انضباطی و مراکز مشاوره افزود: مقرر شده است پیش از هرگونه تصمیمگیری درباره دانشجویان دارای مشکل اعتیاد، نظر تخصصی مراکز مشاوره دریافت شود تا رویکرد حمایتی جایگزین برخوردهای صرفاً انضباطی شود.
معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در پایان با تأکید بر نقش دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاهها در پیشگیری از اعتیاد اظهار کرد: سرمایهگذاری در حوزه سلامت روان و مراکز مشاوره، سرمایهگذاری برای آینده جامعه است و اگر بتوانیم حتی یک نفر را از آسیب اعتیاد نجات دهیم، در حقیقت جامعه را نجات دادهایم.
