ایران در رتبه دوم جام؛ آرژانتین و مکزیک در صدر تصمیمهای مثبت
تحلیل دادههای جام جهانی ۲۰۲۶ نشان میدهد تیم ملی ایران تا پایان مرحله یکهشتم نهایی، یکی از بالاترین نرخهای مداخله VAR علیه خود را داشته است؛ آماری بحثبرانگیز که در سوی مقابل، مکزیک و آرژانتین را در صدر تیمهای بهرهمند از تغییر تصمیمها قرار میدهد.
شبه گزارش ایلنا، دادههای منتشرشده از سوی گروه پژوهشی NetSI Sport دانشگاه نورثایسترن، مداخلات مرتبط با خطاهای VAR در ۹۷ مسابقه جام جهانی ۲۰۲۶، از مرحله گروهی تا پایان یکهشتم نهایی، را بررسی کرده است. برای امکان مقایسه تیمها، تعداد تصمیمهای مثبت و منفی به ازای هر ۱۰۰ خطای انجامشده یا گرفتهشده محاسبه شده است.
بر اساس این بررسی، مکزیک با نرخ ۷.۸ مداخله به سود خود در هر ۱۰۰ خطا، بالاتر از تمام تیمها قرار دارد. آرژانتین نیز با نرخ ۶.۷ در رتبه دوم دیده میشود. تا پایان مرحله یکهشتم نهایی، هر کدام از این دو تیم در مجموع چهار تغییر تصمیم مرتبط با خطا به سود خود داشتهاند و هیچ مداخلهای علیه آنها ثبت نشده است.
پرتغال با نرخ ۴.۶، نیوزیلند با ۴.۲ و عربستان سعودی با ۳.۶ در رتبههای بعدی تصمیمهای مثبت VAR قرار گرفتهاند. بوسنیوهرزگوین، ترکیه، اسکاتلند، غنا و سوئد نیز از تیمهایی بودهاند که در این بازه، مداخلاتی به سودشان ثبت شده، اما هیچ تصمیم VAR مرتبط با خطایی علیه آنها تغییر نکرده است.
ایران؛ دومین نرخ منفی جام
در سوی دیگر نمودار، کرواسی با نرخ ۶.۵ مداخله منفی به ازای هر ۱۰۰ خطای انجامشده، بیشترین میزان تصمیمهای VAR علیه خود را داشته است.
تیم ملی ایران با نرخ ۵.۴ در جایگاه دوم این بخش قرار گرفته و قطر با ۵.۱، آلمان با ۴ و انگلیس با ۳.۵ در رتبههای بعدی هستند. در دادههای این تحقیق، هیچ مداخله VAR مرتبط با خطایی به سود ایران، کرواسی، قطر، آلمان و انگلیس ثبت نشده است.
الجزایر، عراق و تونس نیز هر کدام نرخ ۳.۳ مداخله منفی را ثبت کردهاند. پس از آنها سنگال و آفریقای جنوبی با ۲.۶، استرالیا با ۲.۱ و نروژ و جمهوری دموکراتیک کنگو با ۲ قرار دارند.
برخی تیمها آمار متعادلتری داشتهاند. اتریش با نرخ ۳.۶ تصمیم به سود و ۳.۶ تصمیم علیه، کاملاً برابر بوده است. برزیل نیز نرخ ۱.۷ به سود و ۱.۸ علیه را ثبت کرده و تقریباً در وضعیت متوازنی قرار دارد.
این آمار به معنای جانبداری داوران نیست
با وجود اختلاف قابل توجه میان تیمها، پژوهشگران دانشگاه نورثایسترن تأکید کردهاند که این دادهها به تنهایی نمیتواند وجود جانبداری یا تلاش سازمانیافته برای حمایت از یک تیم را ثابت کند.
برنان کلاین، مدیر گروه تحقیقاتی NetSI Sport، توضیح داده است که اطلاعات موجود فقط زمان، محل و نتیجه مداخلات VAR را نشان میدهد و نمیتواند درباره نیت داوران یا درست و نادرست بودن تمام تصمیمها قضاوت قطعی داشته باشد.
به گفته او، قرار گرفتن آرژانتین و مکزیک در صدر جدول میتواند به این معنا باشد که داوران داخل زمین در مسابقات این دو تیم، صحنههای بیشتری را از دست دادهاند و VAR برای اصلاح آنها وارد عمل شده است؛ نه اینکه الزاماً داوری به سود این تیمها جهتگیری داشته باشد.
شاخص «به ازای هر ۱۰۰ خطا» نیز باید با احتیاط تفسیر شود. تیمی که خطاهای کمتری انجام داده، ممکن است حتی با دو یا سه مداخله، نرخ بالایی به دست آورد. همچنین این نمودار تمام تصمیمهای داوری مسابقه را بررسی نمیکند و فقط مداخلات VAR مرتبط با خطاها را در بر میگیرد.
افزایش مداخلات نسبت به دو جام قبلی
بررسی دانشگاه نورثایسترن نشان میدهد در ۹۷ مسابقه مورد مطالعه جام جهانی ۲۰۲۶، VAR در ۳۵ صحنه مرتبط با خطا مداخله کرده است. این رقم در جام جهانی ۲۰۲۲ برابر با ۲۶ و در نخستین دوره استفاده از VAR در سال ۲۰۱۸، برابر با ۲۲ مورد بود.
فیفا این جدول و شاخص «مداخله به ازای هر ۱۰۰ خطا» را بهصورت رسمی منتشر نکرده و دادهها محصول تحلیل مستقل گروه NetSI Sport است. با این حال، پیرلوئیجی کولینا، رئیس کمیته داوران فیفا، پیش از مراحل حذفی اعلام کرده بود داوران و VAR باید برخوردها، خطای هند و برخی تاکتیکهای مربوط به ایجاد مانع برای مدافعان و دروازهبانها را با دقت بیشتری بررسی کنند.
