چگونه همگرایی مدیران ادوار فولادمبارکه موتور بازسازی خلاق میشود؟
بازسازی با تجربه درونزا
وقتی غبار بحران در فنس فولاد مبارکه فرو نشست، بسیاری از ناظران بازار از توقف طولانی زنجیره تأمین ورق در ایران سخن میگفتند. اما هماندیشی رهبران ادوار این شرکت، روایت دیگری را آشکار کرد: ظرفیت بالای تابآوری در بزرگترین تولیدکننده ورق تخت خاورمیانه. فولاد مبارکه با تکیه بر ۴۵ سال تجربه انباشته مدیریتی و استقرار یک «ستاد بازسازی مستقل»، قصد ندارد صرفاً زخمهای خود را ترمیم کند و به وضعیت پیشین بازگردد. فولاد مبارکه در حال مهندسی یک «تخریب خلاق» است تا با عبور از بروکراسیهای دستوپاگیر و هدایت هوشمندانه منابع مالی، این شوک فیزیکی را به سکوی پرشی برای ارتقای تکنولوژیک در زنجیره ارزش و تثبیت هژمونی بلامنازع خود در بازار بدل سازد. قطار صنعت، برای جهشهای بزرگتر، گاهی ناگزیر است ریل تازهای برگزیند.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی فولاد مبارکه، در جهان بیرحم صنعت فولاد، تابآوری تنها یک شعار شرکتی نیست، بلکه شالوده اصلی مزیت رقابتی است. وقتی هسته مرکزی عملیات بزرگترین تولیدکننده ورق تخت خاورمیانه از نیروگاههای سیکل ترکیبی تا مدولهای حساس احیا مستقیم دچار شوک فیزیکی و بحران میشود، واکنش اولیه تعیینکننده بقاء یا زوال موقعیت بازار است.
نشست اخیر مدیران عامل ادوار فولاد مبارکه، نمایشی کمنظیر از تمرکز ۴۵ سال تجربه رهبری صنعتی دور یک میز بود؛ نشستی که نشان داد چگونه میتوان با استفاده از خرد جمعی، اختلال در زنجیره ارزش را به موتوری برای همافزایی و بازطراحی استراتژیک تبدیل کرد.
این گردهمایی تنها ادای احترام به پیشکسوتان نبود، بلکه اتاق جنگی واقعی برای مهار پیامدهای بحران و ترسیم مسیر آینده بازار فولاد و صنعت ایران بود.
معماری بازگشت؛ از تثبیت تا نوسازی
سعید زرندی، سکاندار فعلی مبارکه، استراتژی واکنش سریع شرکت را در یک ماتریس چهارگانه کلاسیک صورتبندی کرده است: ایمنسازی، پاکسازی، بازسازی (برای آسیبهای زیر ۵۰ درصد) و نوسازی (طراحی مجدد برای تخریبهای عمیقتر). با این حال، در منطق استراتژیک رهبران جهانی صنعت، بازسازی فیزیکی تنها نیمی از معادله است؛ نیمه دیگر، مدیریت بوروکراسی و حفظ پویایی تولید است.
محمدحسن عرفانیان، مجری دوران ساخت فولادمبارکه در دل جنگ، به نکتهای کلیدی در حکمرانی صنعتی اشاره میکند:
«ما فولاد مبارکه را بر اساس مستثنیاتی از قانون بنا کردیم، نه قوانین جاری مملکت. صنعت موجودی هدفمند است و باید یک کمیته مشترک ملی برای مبارکه تشکیل شود تا نیازهای تسهیلگرانه خود را فارغ از دخالتهای دستوپاگیر مطالبه کند.»
این دیدگاه، بلافاصله توسط احمدعلی هراتینیک و محمود اسلامیان تقویت شد. پیشنهاد استراتژیک آنها، ایجاد یک «دیوار آتش» میان عملیات جاری و پروژه بازسازی است. اختصاص اختیارات ویژه به یک ستاد ملی یا مجری طرح مستقل، تضمین میکند که فرایند تولید در خطوط سالم، قربانی بروکراسیِ پیچیدهِ بازسازی نشود.
مهار نیروهای پنجگانه؛ کنترل بازار و تأمین مالی درونزا
در شرایط بحران، «قدرت چانهزنی خریداران» و «تهدید محصولات جایگزین» (نظیر واردات یا رقبا) بهشدت افزایش مییابد. بهرام سبحانی و محمدیاسر طیبنیا، با درک دقیق از این دینامیک بازار، استراتژی هوشمندانهای را برای حفظ هژمونی مبارکه در بازار ورق پیشنهاد دادند. هدف روشن است: خط نورد گرم تحت هیچ شرایطی نباید متوقف شود.
طیبنیا با تأکید بر عدم نیاز به واردات اسلب، راهکار تأمین خوراک از طریق شرکتهای زیرمجموعه را مطرح کرد تا التهاب بازار کنترل شود. او همچنین یک مانور مالی جسورانه برای تأمین سرمایه بازسازی ارائه داد:
«در حوزه تأمین مالی، نحوه توزیع سود سهامداران حیاتی است. اگر سود ۹۰ تا ۱۰۰ همتی سال گذشته با رعایت حداقل قانونی در شرکت بماند، بخش عمدهای از منابع مالی بازسازی از درون خود سیستم تامین خواهد شد.»
در کنار این استحکام مالی و عملیاتی، حمیدرضا عظیمیان بر لایه نرمافزاری بحران—یعنی مدیریت فضای روانی جامعه—تاکید ورزید. پرهیز از تصمیمات شتابزدهای چون تعطیلی باشگاههای ورزشی یا دامن زدن به شایعات زیستمحیطی، برای حفظ اعتماد عمومی و ثبات برند الزامی است.
فرصت پادشکننده بازسازی
صحبت های مدیران ادوار فولاد مبارکه نشان دهنده یک اراده قوی برای بازسازی مبارکه و بازگشت جریان تولید است و روند کلی آغاز شده نیز مورد توافق متخصصین قرار گرفته است. اما سوالی که این روزها ذهن ذی نفعان پر تعداد فولاد مبارکه اعم از جوامع محلی، کارکنان، سهامداران، فعالان صنعتی و حتی بازنشستگان و دارندگان سهام عدالت را به خود مشغول کرده، فرآیند بازسازی و نوسازی و نحوه استفاده از آخرین فناوریهای روز در خطوط تولید است.
سوالی که البته سعید زرندی پاسخ آن را پیشتر در جلسه کارگروه راهبری فولاد مبارکه داده است؛ مدیرعامل فولاد مبارکه بهرهگیری حداکثری از ظرفیت شرکتهای زیرمجموعه گروه فولاد مبارکه، شرکتهای دانشبنیان استانی و کشوری، سازندگان بومی و داخلی و بهرهگیری از توان تخصصی منابع انسانی شرکت در کنار تجربیات ارزشمند خبرگان و بازنشستگان صنعت را از الزامات پیشبرد این برنامهها دانست.
زرندی با اشاره به برگزاری جلسات متعدد با نهادها و ارگانهای مسئول استانی و کشوری و همچنین اعلام آمادگی متعهدانه بسیاری از شرکتهای دانشبنیان و سازندگان داخلی گفت: بدون تردید با اتکا به این ظرفیتها میتوان از این مقطع حساس و تاریخی با موفقیت عبور کرد.
تمام این تمهیدات نویدبخش، یک پرسش کلیدی در برابر مدیران ارشد خودنمایی میکند: آیا هدف از این عملیات عظیم، صرفاً بازگشت به «وضعیت پیشین» و بازیابی تکنولوژیهای موجود است، یا فولاد مبارکه توان آن را دارد که از این تخریب بهعنوان یک «تخریب خلاق» برای جهش تکنولوژیک، هوشمندسازی خطوط و ارتقای بهرهوری انرژی در گام چهارم (نوسازی) استفاده کند؟
در صنعتی که حاشیههای سود روزبهروز توسط نوسانات انرژی و تغییرات تکنولوژیک جهانی تهدید میشود، عبور از مدلهای سنتی، یک جهش استراتژیک محسوب میشود.
پاسخ و راهکار استراتژیک
برای تبدیل این بحران به یک سکوی پرش، مبارکه باید یک «استراتژی مسیر دوگانه» را اتخاذ کند که این استراتژی را به طور کامل میتوان در برنامه های اعلام شده فولاد مبارکه مشاهده کرد:
۱. استحکام تدافعی (تثبیت فوری بازار): همانطور که محمدحسین مقیمی بهدرستی اشاره کرد، اصفهان دارای یک اکوسیستم بینظیر از شرکتهای مهندسی و بازنشستگان خبره صنعت فولاد است. مبارکه باید با تکیه بر این شبکه محلی، عملیات پاکسازی و تعمیرات بخشهای با آسیب کمتر را بهصورت دو شیفت و با حداکثر سرعت پیش ببرد تا با عرضه مستمر به بازار، قدرت قیمتگذاری و رهبری خود را حفظ کند و در کنار آن، عرضه محصولات خود به بورس کالا را با مدیریت متناسب با شرایط فعلی، به صورت مستمر انجام دهد تا التهابات احتمالی مهار شوند.
۲. تهاجم تکنولوژیک (بازآفرینی ساختاری): هیئتمدیره باید پیشنهاد تفویض اختیارات ویژه و حفظ قدرت نقدینگی را فوراً عملیاتی کند و همانگونه که حمیدرضا خسروانیپور معاون طرح و توسعه و مدیر نوسازی بخشهای آسیب دیده مبارکه عنوان داشته؛ «در این فرآیند، بهینهسازی مصرف انرژی، رعایت الزامات زیستمحیطی و بهرهگیری از فناوریها و تجهیزات بهروزتر در دستور کار قرار دارد تا در بخشهایی مانند نیروگاهها، واحد فولادسازی و واحدهای احیا، سطح بهرهوری ارتقاء یابد.»
فولاد مبارکه با ادغام روحیه جهادی دوران ساخت اولیه - که با نام شهید کاظمی گره خورده است - و منطق اقتصادی رهبران جهانی فولاد، نهتنها از این خاکستر برخواهد خاست، بلکه میتواند معماری جدیدی برای توسعه صنعتی ایران تعریف کند. در نهایت، رهبران واقعی بازار در روزهای آفتابی ساخته نمیشوند؛ آنها در دل طوفانها آبدیده میگردند.
