کتاب «نوزایی هنر تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰» منتشر شد
کتاب «نوزایی هنر تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی» با عنوان همراه «کابوس واقعیت»، نوشته صبا رادمان، منتشر شد.
به گزارش ایلنا، کتاب «نوزایی هنر تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی» با عنوان همراه «کابوس واقعیت»، نوشته صبا رادمان، از سوی انتشارات آلیان منتشر شد.
این کتاب در ۱۳۵ صفحه، گزیدهای از نقدها، مقالات و جستارهای نویسنده درباره نمایشها و جریانهای تئاتری ایران در یکی از دورههای پرتحول تئاتر معاصر را در بر میگیرد و با عکسهایی از مسعود پاکدل، عکاس ایرانی، همراه شده است.
انتخاب عنوان «نوزایی» برای این مجموعه به دورهای از تاریخ تئاتر ایران اشاره دارد که نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی را به مقطعی قابل توجه در تحولات هنرهای نمایشی پس از انقلاب تبدیل کرد. پس از سالهایی که محدودیتها و رکود دهه ۱۳۶۰ بر امکان تجربههای متنوع و روند طبیعی تحول تئاتر تأثیر گذاشته بود، در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ موج تازهای از علاقه جوانان به تئاتر شکل گرفت. شمار قابل توجهی از استعدادهای جوان برای نخستین بار وارد عرصه اجرا شدند و در کنار آنان، هنرمندان باسابقه و استادان شناختهشدهای چون بهرام بیضایی، رفیعی و صادقی نیز به صحنه بازگشتند یا فعالیتهای تازهای را آغاز کردند.
همزمانی حضور نسل جوان با تجربه و اعتبار هنرمندان باسابقه، زمینه شکلگیری جریانهای متنوعی در نمایشنامهنویسی، کارگردانی و شیوههای اجرایی را فراهم کرد. از این منظر، «نوزایی» در عنوان کتاب صرفاً به افزایش فعالیتهای نمایشی اشاره ندارد؛ بلکه ناظر بر تغییر فضای تئاتر، ورود نیروهای تازه، احیای بخشی از ظرفیتهای پیشین و شکلگیری تجربههایی است که مسیر تئاتر ایران را در آن سالها تحت تأثیر قرار دادند.
مقالات و نقدهای گردآمده در کتاب، بخشی از مواجهه انتقادی صبا رادمان با آثار و تجربههای نمایشی همین دورهاند. در میان نمایشهای بررسیشده، نام آثاری از هنرمندان و کارگردانان شاخص تئاتر ایران دیده میشود؛ از جمله نمایش توقیفشده «مجلس شبیه؛ در ذکر مصایب استاد نوید مامان و همسرش مهندس رخشید فرزین» اثر بهرام بیضایی، «خروس» نوشته و کارگردانی محمد رحمانیان، «روز رستاخیز» نوشته نغمه ثمینی به کارگردانی کیومرث مرادی و «قرمز و دیگران» نوشته و کارگردانی محمد یعقوبی.
«هی مرد گنده گریه نکن» نوشته و کارگردانی جلال تهرانی، «تجربههای اخیر» نوشته و کارگردانی امیررضا کوهستانی، «چند کاپریس برای ویولن» به کارگردانی محمودرضا رحیمی و «روی زمین» نوشته و کارگردانی افروز فروزند نیز از دیگر آثاری هستند که در این مجموعه به آنها پرداخته شده است. کتاب علاوه بر این آثار، نقدها و نوشتههای دیگری را نیز شامل میشود که در مجموع تصویری از بخشی از فعالیتها و گرایشهای تئاتری آن سالها ارائه میکنند.
یکی از نقدهای این مجموعه به نمایش «خواب در فنجان خالی» اختصاص دارد؛ متنی که در سال ۱۳۸۲ بهعنوان بهترین نقد سال انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر انتخاب شد. درج تاریخ انتشار نخستین هر نقد در انتهای آن، امکان پیگیری زمان انتشار نوشتهها و قرار دادن آنها در بستر تاریخی و مطبوعاتی دوره مورد بررسی را برای خواننده فراهم میکند.
کتاب با مقدمهای درباره زمینه تاریخی و شرایط تولید تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ آغاز میشود. این مقدمه، نوشتههای گردآمده را از حالت مجموعهای پراکنده از نقدهای مستقل خارج میکند و آنها را در ارتباط با فضای فرهنگی و اجرایی زمان انتشارشان قرار میدهد. به این ترتیب، خواننده علاوه بر آشنایی با شیوه مواجهه نویسنده با آثار نمایشی، میتواند بخشی از تحولات و دغدغههای تئاتر ایران در آن مقطع را نیز دنبال کند.
«نوزایی هنر تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی» جلد نخست از مجموعه نوشتههای انتقادی صبا رادمان است. این مجموعه قرار است بخشی از نقدها، مقالات و جستارهای او را که طی حدود یک دهه در مطبوعات و مجلات تخصصی رسمی کشور منتشر شدهاند، در قالب کتاب گردآوری کند. همراهی عکسهای مسعود پاکدل با مطالب نیز بخشی از مستندات تصویری مربوط به فضای تئاتری آن دوره را در اختیار مخاطب قرار میدهد.
صبا رادمان، نویسنده، منتقد، پژوهشگر، روزنامهنگار و نمایشنامهنویس ایرانی، فعالیت حرفهای خود را در حوزه مطبوعات با تمرکز بر نقد و گزارش تخصصی در زمینههای تئاتر و موسیقی دنبال کرده است. او سابقه سردبیری صفحه فرهنگی روزنامه «مردمسالاری» و همچنین سردبیری و مدیریت تحریریه چند رسانه تخصصی، روزنامه و خبرگزاری را در کارنامه دارد.
رادمان در سال ۱۳۸۲ برای نقد نمایش «خواب در فنجان خالی» جایزه بهترین نقد سال انجمن منتقدان و نویسندگان خانه تئاتر را دریافت کرد. او همچنین در نخستین جشنواره وبلاگها و سایتهای موسیقی ایران در سال ۱۳۹۰، برای گزارش «اجرایی که ندرخشید» در بخش گزارش برگزیده شد و در دومین دوره این جشنواره، در سال ۱۳۹۱، جایزه بخش اصلی گزارش را برای نوشته «تالارهای خالی حکایتی دیگر روایت کردند» به دست آورد.
فعالیت رادمان در حوزه نقد و پژوهش تئاتر به نگارش نمایشنامه نیز پیوند خورده است. نمایشنامه «بازی انگلیسی: ضربه پنجم» در سال ۱۳۸۶ در جشنواره انجمن نمایشنامهنویسان زن جهان (CWP) نمایشنامهخوانی شد و جایزه ویژه این انجمن را دریافت کرد. این موفقیت به عضویت او در انجمن بینالمللی نمایشنامهنویسان زن انجامید. این نمایشنامه در مهرماه ۱۴۰۲ در قالب یک نمایش رادیویی دهقسمتی تولید و پخش شد.
از دیگر آثار نمایشی رادمان میتوان به نمایشنامههای «سایهای در خیال» و «خالی در دست من» اشاره کرد که هر دو در قالب نمایش رادیویی تولید و پخش شدهاند. پیوند میان نقد تخصصی، پژوهش و تجربه عملی نمایشنامهنویسی از ویژگیهای مسیر حرفهای اوست.
انتشار «نوزایی هنر تئاتر در نیمه نخست دهه ۱۳۸۰ خورشیدی» تلاشی برای بازگرداندن بخشی از نقدهای منتشرشده در مطبوعات به حافظه مکتوب تئاتر ایران است؛ نوشتههایی که در زمان انتشار، با آثار و اجراهای مشخصی روبهرو بودهاند و اکنون در قالب یک مجموعه، امکان بازخوانی آن دوره و بررسی نسبت میان نقد، اجرا و تحولات تئاتری را فراهم میکنند.