سفر تاریخی رهبر شهید به هند مستند شد

به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، پروژه مستند «رهبر شهید انقلاب در هند» با هدف ثبت، مستندسازی و بازخوانی ابعاد تاریخی، فرهنگی، سیاسی و مذهبی سفر آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای به کشور هند در سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی و همچنین بررسی بازتاب شخصیت، دیدگاه‌ها و اندیشه‌های ایشان در میان اقشار مختلف جامعه هند در دستور کار یک گروه رسانه‌ای و مستندساز قرار گرفته است.

این مستند می‌کوشد با بهره‌گیری از اسناد تاریخی، تصاویر آرشیوی، مصاحبه با شخصیت‌های مطلع، خاطرات شاهدان و روایت‌های شفاهی جامعه ایرانیان مقیم هند و مسلمانان این کشور، تصویری جامع‌تر از ابعاد مختلف این سفر تاریخی و پیوندهای عمیق فرهنگی و اجتماعی میان دو ملت ارائه کند. قرار است این اثر به مناسبت سالگرد شهادت رهبر شهید انقلاب از رسانه‌های مربوط پخش شود.

در همین راستا، گروه رسانه‌ای به کارگردانی ناصر نادری و با تهیه‌کنندگی فهیمه‌السادات رحیمی بخشی از مراحل تولید این مستند را در شهر بمبئی به انجام رساندند. در این برنامه، خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در بمبئی مسئولیت هماهنگی‌های لازم، برقراری ارتباط با شخصیت‌های علمی، فرهنگی و مذهبی، تنظیم مصاحبه‌ها و تسهیل دسترسی گروه فیلم‌برداری به مراکز و ظرفیت‌های مرتبط را بر عهده داشت.

سفر تاریخی رهبر شهید انقلاب آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای (ره) به هند در اواخر بهمن و اوایل اسفندماه سال ۱۳۵۹، در آستانه دومین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی ایران، از رویدادهای قابل توجه در تاریخ روابط فرهنگی و سیاسی ایران و هند به شمار می‌رود. در آن مقطع، با تصمیم شورای عالی تبلیغات اسلامی، هیئت‌هایی از جمهوری اسلامی ایران به کشورهای مختلف اعزام شدند تا ضمن معرفی اهداف و آرمان‌های انقلاب اسلامی، دیدگاه‌های جمهوری اسلامی درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی و به‌ویژه جنگ تحمیلی عراق علیه ایران را برای ملت‌های دیگر تشریح کنند. آیت‌الله خامنه‌ای سرپرستی هیئت اعزامی به هند را بر عهده داشتند و این سفر حدود دو هفته به طول انجامید. در جریان این سفر، ایشان از شهرهایی همچون دهلی‌نو، حیدرآباد، بنگلور و مناطق کشمیر بازدید کردند و با شخصیت‌های سیاسی، دانشگاهی، مذهبی، دانشجویان، فعالان اجتماعی و اصحاب رسانه دیدار و گفت‌وگو داشتند. دیدار با خانم ایندیرا گاندی، نخست‌وزیر وقت هند، از جمله برنامه‌های مهم این سفر بود.

بمبئی نیز در این سفر تاریخی جایگاه ویژه‌ای داشت. بر اساس گزارش‌های منتشرشده از اسناد و تصاویر آن دوره، آیت‌الله خامنه‌ای (ره) در بمبئی با دانشجویان مسلمان، رئیس دانشگاه مهاراشترا و شماری از شخصیت‌های دانشگاهی دیدار کردند. همچنین برنامه‌هایی در مراکز اسلامی و مذهبی این شهر برگزار شد. اهمیت این سفر تنها به دیدارهای رسمی محدود نبود؛ بلکه فرصتی برای ارتباط مستقیم با جامعه مسلمانان هند، آشنایی با فضای فرهنگی و اجتماعی این کشور و معرفی دیدگاه‌های ایران در یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ معاصر جمهوری اسلامی فراهم آورد. بمبئی به دلیل برخورداری از جامعه گسترده شیعیان، حضور تاریخی ایرانیان مقیم، مراکز مذهبی و فرهنگی و همچنین جایگاه ممتاز در صنعت سینمای هند و بالیوود، از اهمیت خاصی در این زمینه برخوردار است. از همین رو، بازخوانی ابعاد سفر تاریخی رهبر شهید انقلاب به این شهر و ثبت خاطرات افرادی که در آن دوران شاهد این رویدادها بوده‌اند، بخش مهمی از اهداف مستند حاضر را تشکیل می‌دهد.

پیش از ورود گروه رسانه‌ای به بمبئی، هماهنگی‌هایی از سوی خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران با شخصیت‌های علمی، فرهنگی، مذهبی و اجتماعی و همچنین مجموعه‌های فعال در حوزه تولیدات سینمایی و رسانه‌ای انجام شده بود تا زمینه انجام مصاحبه‌ها و تصویربرداری در مدت اقامت گروه فراهم شود.

ناصر نادری، کارگردان این مستند، هفته گذشته پس از ورود به بمبئی با حضور در خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران، مورد استقبال محمدرضا فاضل، وابسته فرهنگی و مسئول نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در بمبئی، قرار گرفت.

پس از این دیدار و گفت‌وگوی اولیه درباره اهداف و برنامه‌های پروژه، گروه مستندساز فعالیت‌های خود را بدون اتلاف وقت آغاز کرد.

در نخستین بخش، مصاحبه‌ای با دکتر خواجه‌نوری در محل خانه فرهنگ انجام شد. در این گفت‌وگو، ابعاد مختلف سفر تاریخی رهبر شهید انقلاب به هند، زمینه‌های سیاسی و فرهنگی آن، ارتباطات ایران و هند و جایگاه جامعه ایرانیان و شیعیان بمبئی و شهر پونا مورد بررسی قرار گرفت. این مصاحبه از آن جهت اهمیت داشت که بخشی از روایت تاریخی پروژه را از منظر شناخت و تحلیل شخصیت‌های آگاه به روابط فرهنگی و اجتماعی ایران و هند تکمیل می‌کرد.

در ادامه برنامه‌های مستندسازی، گروه رسانه‌ای با حضور در مسجد ایرانیان بمبئی، بخش دیگری از مراحل تصویربرداری را انجام دادند.

مسجد ایرانیان به‌عنوان یکی از مکان‌های مهم مذهبی و تاریخی مرتبط با حضور ایرانیان در بمبئی، از جایگاه ویژه‌ای در حافظه فرهنگی و اجتماعی این جامعه برخوردار است.

حضور گروه در این مکان فرصتی فراهم کرد تا ضمن ثبت تصاویر و فضای تاریخی مسجد، بخشی از خاطرات و روایت‌های مربوط به سفر رهبر شهید انقلاب و همچنین واکنش‌های جامعه شیعیان هند در مقاطع تاریخی مختلف بازخوانی شود.

همچنین گروه رسانه‌ای برای دریافت فایل‌های تصویری و ویدیویی از برنامه‌های مختلفی که در بمبئی و دیگر شهرها به مناسبت بزرگداشت یاد و مقام رهبر شهید برگزار شد با مدیر شبکه تلویزیونی وین چنل ملاقات نمود و فایل‌های مختلف در این خصوص که در فضای مجازی به ویژه شبکه‌های یوتیوبی منتشر شده بود را دریافت نمود.

در ادامه، حجت‌الاسلام محسن علی شیخ در گفت‌وگویی، درباره اقدامات، واکنش‌ها و احساسات مردم و جامعه شیعیان بمبئی پس از انتشار خبر شهادت رهبر شهید انقلاب توضیحاتی ارائه کرد.

این بخش از مستند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا علاوه بر ثبت دیدگاه‌های شخصیت‌های مذهبی، تلاش می‌کند بازتاب یک رویداد مهم در ایران را در میان جامعه مسلمانان و شیعیان هند، از منظر اجتماعی، مذهبی و انسانی به تصویر بکشد.

در ادامه برنامه‌های این روز و در ساعات شب، با هماهنگی‌های صورت‌گرفته از سوی خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران، نشست تجاری و فرهنگی با مدیران مجموعه سلطان پروداکشن (Sultan Production)، از شرکت‌های فعال در حوزه تولیدات سینمایی و فرهنگی، برگزار شد.

این نشست با هدف بررسی ظرفیت‌های همکاری میان مجموعه‌های فرهنگی و سینمایی ایران و هند و شناسایی زمینه‌های مشترک برای تولید آثار رسانه‌ای و مستند برگزار گردید.

بخش دیگری از برنامه‌های مستندسازی با انجام مصاحبه با جناب صفرعلی حسینی، از ایرانیان پیشکسوت و آگاه به تاریخ حضور ایرانیان در بمبئی، دنبال شد.

موضوع اصلی این گفت‌وگو، بازخوانی خاطرات و روایت‌های مربوط به سفر تاریخی رهبر شهید انقلاب به بمبئی، فضای اجتماعی و مذهبی آن دوران، نحوه استقبال مردم و جامعه ایرانیان و شیعیان از این سفر و همچنین تأثیرات و بازتاب‌های آن در میان ایرانیان مقیم هند بود.

سازنده این مستند همچنین در گفت‌وگویی اختصاصی با اکبر خان، کارگردان سینمای هند، به بررسی ظرفیت‌های صنعت سینمای هند، تجربه‌های تولید فیلم و مستند و امکان شکل‌گیری همکاری‌های مشترک میان فعالان فرهنگی و هنری دو کشور پرداخت.

با توجه به جایگاه جهانی سینمای هند و ظرفیت‌های گسترده صنعت بالیوود، بهره‌گیری از تجربه و توانمندی‌های این صنعت می‌تواند فرصت‌های تازه‌ای برای معرفی فرهنگ، تاریخ و تمدن ایران در سطح بین‌المللی فراهم کند. از این منظر، گفت‌وگوهای انجام‌شده را می‌توان فراتر از نیازهای یک پروژه مستندسازی و در چارچوب توسعه ارتباطات فرهنگی و هنری میان دو کشور ارزیابی کرد.

ثبت خاطرات افرادی که به‌صورت مستقیم یا از طریق ارتباط نزدیک با شاهدان آن دوره با رویدادهای تاریخی آشنایی دارند، از ارزش ویژه‌ای در مستندسازی تاریخ معاصر برخوردار است. این روایت‌ها می‌توانند در کنار اسناد مکتوب و تصاویر آرشیوی، به بازسازی دقیق‌تر فضای اجتماعی و فرهنگی آن دوران کمک کنند و بخشی از حافظه تاریخی جامعه ایرانیان هند را برای نسل‌های آینده حفظ نمایند.

خانه فرهنگ با بهره‌گیری از ارتباطات خود با شخصیت‌های دانشگاهی، مذهبی، فرهنگی، رسانه‌ای و ایرانیان مقیم، زمینه دسترسی گروه مستندساز به منابع انسانی و فرهنگی مورد نیاز را فراهم کرد و تلاش نمود برنامه‌های تصویربرداری و مصاحبه‌ها در چارچوبی منظم و هدفمند انجام شود. اهمیت این همکاری در آن است که مستندسازی چنین رویدادهایی صرفاً به بازخوانی یک سفر تاریخی محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند زمینه‌ای برای شناخت بهتر روابط دیرینه ایران و هند، نقش جامعه ایرانیان مقیم در انتقال فرهنگ و اندیشه ایرانی و ظرفیت‌های ارتباطی میان نهادهای علمی، مذهبی، هنری و رسانه‌ای دو کشور باشد. از سوی دیگر، شهر بمبئی با پیشینه تاریخی ارتباطات فرهنگی ایران و هند، حضور مراکز مذهبی و اجتماعی و برخورداری از ظرفیت‌های برجسته سینمایی، می‌تواند یکی از کانون‌های مهم همکاری‌های فرهنگی و رسانه‌ای میان دو کشور در آینده باشد.

پروژه مستند «رهبر شهید انقلاب در هند» را می‌توان تلاشی برای پیوند دادن اسناد تاریخی با خاطرات و تجربه‌های زنده افرادی دانست که بخشی از تاریخ روابط ایران و هند را در حافظه خود حفظ کرده‌اند.

مصاحبه با شخصیت‌های علمی و مذهبی، گفت‌وگو با ایرانیان پیشکسوت، تصویربرداری از مکان‌های تاریخی و مذهبی، و ارتباط با فعالان صنعت سینما و رسانه هند، مجموعه‌ای از ظرفیت‌های متنوع را در اختیار این پروژه قرار داده است.

خانه فرهنگ جمهوری اسلامی ایران در بمبئی با فراهم‌کردن زمینه این ارتباطات و پشتیبانی از مراحل اجرایی، نقش مؤثری در پیشبرد این بخش از مستند ایفا کرد. امید است تولید و پخش این اثر، علاوه بر ثبت بخشی از تاریخ معاصر روابط ایران و هند، به شناخت عمیق‌تر پیوندهای تاریخی و فرهنگی دو ملت و تقویت زمینه‌های همکاری میان نهادهای فرهنگی، علمی و رسانه‌ای جمهوری اسلامی ایران و هند منجر شود