ایجاد یک گفتمان عمومی و فرهنگی درباره ارزش آب/ سینما و هنر می توانند یک مسئله تخصصی را به یک تجربه ملموس و انسانی تبدیل کنند

مهدی بختی مدیرکل شرکت آب و فاضلاب کشور در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، با اشاره به اینکه آب امروز صرفاً یک مسئله فنی و زیرساختی نیست؛ یک مسئله مهم اجتماعی، فرهنگی و حتی تمدنی است، گفت: ما در صنعت آب سال‌ها درباره منابع، میزان مصرف، خشکسالی و ضرورت مدیریت مصرف صحبت کرده‌ایم، اما واقعیت این است که تغییر رفتار جامعه فقط با آمار، بخشنامه و پیام‌های مستقیم اتفاق نمی‌افتد.

مهدی بختی ادامه داد: هدف اصلی ما از برگزاری جشنواره ملی فیلم «آب به قیمت جان»، ایجاد یک گفتمان عمومی و فرهنگی درباره ارزش آب است؛ گفتمانی که بتواند مسئله آب را از چارچوب‌های تخصصی خارج کند و به زبان زندگی مردم نزدیک‌تر سازد.

وی با بیان اینکه عنوان «آب به قیمت جان» نیز حامل همین پیام است، بیان داشت: اینکه آب، عنصر حیات است و باید بیش از گذشته ارزش واقعی آن را درک کنیم. ما می‌خواهیم از طریق سینما، ابعاد مختلف مسئله آب، از مصرف بهینه و خشکسالی گرفته تا مهاجرت، آبرسانی، فناوری، آیین‌ها و فرهنگ ایرانی مرتبط با آب، با زبان هنر روایت شود. هدف ما صرفاً برگزاری یک جشنواره نیست؛ بلکه به دنبال شکل‌گیری جریان فرهنگی مستمر در حوزه آب هستیم.

بختی درباره ایده این جشنواره گفت:  مسئله آب، مسئله‌ای انسانی است و برای سخن گفتن با انسان‌ها باید از زبان انسان و احساس استفاده کرد. ما در حوزه آب اطلاعات، آمار و گزارش‌های فراوانی داریم، اما همه این اطلاعات الزاماً به دغدغه و رفتار اجتماعی تبدیل نمی‌شوند. سینما و هنر این توانایی را دارند که یک مسئله تخصصی را به یک تجربه ملموس و انسانی تبدیل کنند. یک فیلم خوب گاهی می‌تواند کاری کند که ده‌ها پیام آموزشی و تبلیغاتی قادر به انجام آن نیستند.

وی ادامه داد: از سوی دیگر، آب با زندگی، فرهنگ، تاریخ، طبیعت، خانواده و آینده جامعه پیوند خورده است؛ بنابراین ظرفیت بسیار بالایی برای روایت هنری دارد. به همین دلیل تصمیم گرفتیم به جای آنکه صرفاً از هنرمندان بخواهیم پیام‌های ما را تکرار کنند، فضایی ایجاد کنیم تا آنان با نگاه، تجربه و زبان خودشان به مسئله آب بپردازند.

بختی بیان داشت: تنوع محورهای جشنواره نیز نشان‌دهنده همین نگاه است. ما آب را فقط از منظر «کمبود» نمی‌بینیم؛ آب در آیین‌ها و رسوم ایرانی، مشاغل، طبیعت، فناوری، تلاش‌های آبرسانی، خشکسالی و حتی مهاجرت حضور دارد. سینما می‌تواند این ابعاد متنوع را به تصویر بکشد و روایت‌های تازه‌ای از رابطه انسان و آب خلق کند.

وی خاطرنشان کرد: به اعتقاد من، هنرمندان می‌توانند نقشی بسیار مؤثر و حتی تعیین‌کننده داشته باشند؛ البته نه به این معنا که یک فیلم به‌تنهایی بحران آب را حل می‌کند. هنر قرار نیست جای سیاست‌گذاری، سرمایه‌گذاری و اقدامات فنی را بگیرد، اما می‌تواند زمینه اجتماعی لازم برای موفقیت این اقدامات را فراهم کند.

وی با اشاره به اینکه بخش مهمی از مسئله آب، به رفتار و فرهنگ مصرف مربوط اس، ادامه داد:  وقتی مردم نسبت به یک مسئله احساس مسئولیت نکنند، بهترین برنامه‌های فنی و مدیریتی نیز به نتیجه مطلوب نمی‌رسد. هنرمند می‌تواند با زبان داستان، تصویر و احساس، مخاطب را درگیر مسئله کند؛ بدون آنکه با او به زبان دستور و توصیه سخن بگوید.

بختی ادامه داد:  هنر دقیقاً در همین نقطه است؛ هنر می‌تواند آگاهی را به احساس، احساس را به دغدغه و دغدغه را به رفتار تبدیل کند.

وی خاطرنشان کرد: ما از هنرمندان انتظار نداریم که سخنگوی صنعت آب باشند. اتفاقاً ارزش کار آنها در نگاه مستقل، خلاقانه و انسانی‌شان است. یک فیلم‌ساز ممکن است از زاویه یک خانواده، یک روستا، یک کشاورز، یک کودک، یک محیط طبیعی یا حتی یک خاطره به آب نگاه کند. همین روایت‌های متنوع است که می‌تواند مسئله آب را به یک دغدغه واقعی و عمومی تبدیل کند.

بختی با اشاره به همکاری سینما و نهادهای دولتی، گفت:  این همکاری باید نزدیک، مستمر و مبتنی بر احترام متقابل باشد؛ اما نباید به معنای دخالت دولت در هنر باشد.نهادهای دولتی و اجرایی اطلاعات، تجربه و شناخت دقیقی از مسائل و چالش‌های کشور دارند و از سوی دیگر، هنرمندان توانایی روایت این مسائل به زبان جامعه را دارند. اگر این دو ظرفیت به‌درستی در کنار یکدیگر قرار بگیرند، می‌توانند آثار ارزشمندی خلق کنند.

وی ادامه داد: دولت نباید به هنرمند بگوید چه چیزی بسازد و چگونه بسازد؛ بلکه باید زمینه گفت‌وگو، تولید و حمایت را فراهم کند. هنر زمانی تأثیرگذار است که استقلال، خلاقیت و صداقت خود را حفظ کند.جشنواره «آب به قیمت جان» نیز تلاش دارد نمونه‌ای از همین همکاری باشد؛ حضور مدیران حوزه آب در کنار چهره‌های شناخته‌شده سینما در شورای سیاستگذاری جشنواره، نشان می‌دهد که ما به دنبال پیوند دو نگاه هستیم: نگاه تخصصی به مسئله آب و نگاه هنری به انسان و جامعه.

مدیرکل شرکت آب و فاضلاب کشور ادامه داد: اگر این همکاری به یک ارتباط مستمر تبدیل شود می تواند در موضوعات مهم اجتماعی، از جمله آب و محیط زیست، به افزایش آگاهی عمومی، اصلاح نگرش‌ها و تقویت مسئولیت‌پذیری اجتماعی کمک کند.

بختی خاطرنشان کرد: در نهایت، شاید مهم‌ترین دستاورد چنین همکاری‌هایی این باشد که مسائل بزرگ کشور، پیش از آنکه به بحران‌های غیرقابل مدیریت تبدیل شوند، به موضوع گفت‌وگو و دغدغه عمومی تبدیل شوند و سینما، به دلیل قدرت فراگیر و تأثیر عمیقش بر ذهن و احساس مخاطب، یکی از بهترین ابزارها برای شکل دادن به این گفت‌وگو است.