نقطه نظرات سخنگوی وجدان بیدار بشریت درباره انسان و جهانی شدن

به گزارش خبرگزاری ایلنا، سعدی، شاعر اندیشه، اخلاق و سیاست، در روزگاری می‌زیست که ایران در معرض هجوم مغول و آشفتگی‌های سیاسی بود. او در بوستان و گلستان، نه تنها به مدح و نصیحت، که به ارائه راهکارهایی برای «مقاومت در برابر ظلم» و «انسجام ملی» پرداخت. امروز نیز کشور در گیرودار جنگی نابرابر و هجمه‌های استکبار جهانی است. از نگاه ادبیات مقاومت، سعدی به ما می‌آموزد: «تو نیکویی کن و در دجله انداز / که ایزد در بیابانت دهد باز»، یعنی ایمان به پیروزی نهایی حق؛ و «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» یعنی اتحاد و پرهیز از تفرقه که امروز رمز اصلی ایستادگی در برابر دشمن است.

فاطمه مدرسی، مدرس دانشگاه در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا گفت: سعدی را شاعر همه اعصار می‌نامیم چراکه سعدی متعلق به دوران خاصی نیست. او به یک اقلیم و یا فرهنگ به خصوصی تعلق ندارد، او شاعر تمامی فصول است.

او افزود: آموزه‌های سعدی ریشه در ژرف‌ترین لایه‌های وجود انسان دارد و از مرزهای زمان و مکان فراتر می‌رود. او جهان‌بینی انسان محوری داشت که سنگ بنای جاودانگی اشعار سعدی است. گسترده‌ترین دلیل ماندگاری سعدی، نگاه عمیق و فراقشری او به انسان است.

مدرسی گفت: سعدی در آثار خود انسان را فارغ از هرگونه تفاوت طبقاتی، قومی، نژادی، زبانی و دینی در کانون توجه و تفکر قرار می‌دهد. بیت مشهور بنی آدم اعضای یکدیگری که در آفرینش ز یک گوهرند، منشوری برای انسجام جهان بشری است. او تاکید می‌کند که اگر عضوری از این پیکر به دردآید، دیگر اعضا آرامش و سلامتی نخواهند داشت.

او افزود: چنین نگرشی آن‌هم در قرن هفتم هجری، اندیشه‌ای کاملا پیشرو و جهانی محسوب می‌شود. این باور چنان ریشه‌دار است که معاصران سعدی را انسان شناس‌ترین مرد در تمام زمان‌ها و سخنگوی وجدان بیدار بشریت نامیدند و این انسان گرایی عمیق در آثار او نه به عنوان یک آرمان دور بلکه به عنوان ضرورتی برای تداوم حیات انسانی مطرح می‌شود.

مدرسی گفت: مسئله دیگر آموزه های اخلاقی و سیاسی اوست که در واقع راهکارهایی برای زیستی بهتر است. جهان‌بینی سعدی نه تنها در حیطه نظر باقی نمی‌ماند بلکه در قالب آموزه‌های عمیق و کاربردی برای زیستن بهتر ارائه می‌شود.

او افزود:  آثار او مجموعه ارزشمند از حکمت‌های عملی برای زندگی فردی و اجتماعی است. اخلاق اجتماعی و آرمان‌های انسانی محور اصلی آثار سعدی است. اشاره او به نقد قدرت و عدالت پیشگیری در روزگار او که شاعران مداح قدرت بودند سعدی را در چهره مصلح اجتماعی می‌نمایاند.

این پژوهشگر ادبی گفت: او در قصایدش از تازیانه عبرت برای آگاه کردن پادشاهان از وظایف انسانیشان بهره می‌گیرد. سعدی به حاکمان می آموزد که بقای حکومت نه در زور که در عدالت و دل به دست آوردن مردم است و دل بسته دل به دست آوردن برتر از کشورگشایی است.

او افزود:  این آموزه‌های سیاسی پاسخی جهان شمول به یکی از کهن ترین دغدغه های بشر یعنی چگونگی اعمال عادلانه قدرت بوده مسئله دیگری که در اینجا قابل توجه است، زبان سهل و ممتنع سعدی است.  سهل و ممتنع یکی از بارزترین ویژگی‌های کلام سعدی که نام استاد سخن را برای او به ارمغان آورده است. مدرسی گفت: هنر سهل ممتنع به سخنی گفته می‌شود که در نگاه نخست ساده و روان به نظر می‌رسد اما دیگران در تقلید از آن عاجزند.

او افزود:  نفوذ سعدی فراتر از مرزها بوده و این امر دلیل محبوبیت سعدی در غرب است. بسیاری از آثار سعدی به زبان‌های مختلف دنیا ترجمه شده و این امر زمینه‌ساز ورود ادبیات و جهان‌بینی سعدی به فرهنگ غرب شده است.

مدرسی گفت: نگاه فرامرزی سعدی دلیل جاودانگی و جهانی شدن آثار وی است. تاکید بر مفاهیمی همچون همدردی و همبستگی جهانی نیز از دلایلی دیگر است.

او افزود: آموزه‌های اخلاقی و سیاسی کاربردی در قالب حکایت‌های پند آموز و نصایح حکیمانه برای اصلاح فرد و جامعه بعد مسئله زبان ساده و روان در عین حال عمیق پدیده سهل ممتنع اوست که زیبایی کلام او را برای همیشه تازه و دست نیافتنی نگه داشته است. نفوذ در دیگر فرهنگ ها هم مسئله مهمی است. ترجمه گسترده آثار و تصویر ماندگار در اندیشمندان و نویسندگان بزرگ غربی اینها مسائلی هستند که سعدی را مردی. برای تمام قرون و اعصار و شاعری برای همه زمان‌های بشری معرفی می‌کند.