توپ در زمین آمریکاست؛ بدون پایان محاصره دریایی، توافقی در کار نخواهد بود

به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری خود که صبح امروز برگزار شد، گفت: ما در آستانه ۱۳ آبان، روز دانش‌آموز، قرار داریم. بر اساس سنت همیشگی، که تکریم شهدا و مدافعان بخشی از روند سخنگویی ماست، یاد و خاطره دانش‌آموزانی را گرامی می‌داریم که در ۵ فروردین ۱۴۰۵ در روستای شاپورجان در اطراف شیراز، بر اثر پرتابه‌های دشمن صهیونیستی به شهادت رسیدند؛ دانش‌آموزان شهید ایلیا شرفی و امیرحسین شرفی از مدرسه اتحاد و مدرسه شهید رستمی. به روان پاک این شهدا و همه دانش‌آموزانی که به‌ویژه در جریان جنگ تحمیلی دوم و سوم به شهادت رسیدند، درود می‌فرستیم.

وی ادامه داد: تحولات منطقه با شتاب ادامه دارد. تحولات در منطقه غرب آسیا کماکان حول مسئله فلسطین، تداوم نسل‌کشی در فلسطین و اشغالگری می‌چرخد. اساساً همه ما می‌دانیم که علت‌العلل ناامنی و مشکلات در منطقه ما، رژیم صهیونیستی است.

سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: بعد از انتخابات رژیم صهیونیستی، جنایات علیه غزه و لبنان تشدید شده است. فقط دیروز بیش از ۱۰ نفر از فلسطینیان به شهادت رسیدند. در آستانه فصل سرما و زمستان، مشکلات آوارگان فلسطینی در غزه بسیار جدی است و امکانات اولیه برای زندگی در اختیار فلسطینی‌ها قرار نمی‌گیرد.

بقایی تصریح کرد: متأسفانه کشورهای اروپایی با پدیده فوق‌العاده خطرناکی مواجه هستند؛ عادی‌سازی جنایت و کشتار. اینکه فلسطینی‌ها به عدد و رقم تقلیل پیدا کنند، بسیار خطرناک است. هر جانی که از دست می‌رود، به معنای نابود شدن زندگی یک انسان است. هم سازمان ملل متحد و هم نهادهای منطقه‌ای و بین‌المللی، به‌ویژه سازمان همکاری اسلامی، مسئولیت دارند که در برابر این جنایات موضع‌گیری کنند.

وی ادامه داد: کمیته مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل متحد در گزارش اخیر خود بخشی از فجایع در حال وقوع را به تصویر کشیده و نشان می‌دهد که نسل‌کشی در فلسطین به‌شدت ادامه دارد؛ همچنین در کرانه باختری، مقامات رژیم صهیونیستی تحت تعقیب هستند. اما هم‌زمان دیوان بین‌المللی کیفری در معرض سنگین‌ترین هجمه‌ها از ناحیه آمریکا قرار دارد؛ صرفاً به این دلیل که تلاش کرد بر اساس اساسنامه خود، جنایتکاران را مورد کیفر قرار دهد.

سخنگوی وزارت امور خارجه از انتصاب پنج سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف خبر داد و گفت: به‌صورت دوره‌ای درباره انتصابات جدید در سطح نمایندگی‌های جمهوری اسلامی ایران اطلاع‌رسانی می‌کنم. در این زمینه، پنج انتصاب جدید داشته‌ایم که مربوط به سفارتخانه‌های جمهوری اسلامی ایران در کشورهای مختلف است.

بقایی افزود: آقای شمسی‌زاده، چهره آشنای حوزه رسانه و مدیرکل رسانه‌های داخلی وزارت امور خارجه، به‌عنوان سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در قبرس انتخاب شدند. جا دارد از زحمات ایشان قدردانی کنم و برایشان در مسئولیت جدید آرزوی موفقیت داشته باشم.

وی ادامه داد: آقای حسین طاقدار به‌عنوان سفیر ایران در بورکینافاسو، آقای محمدرضا ناظری به‌عنوان سفیر جدید ایران در ژاپن، آقای حمید نیرآبادی به‌عنوان سفیر جدید ایران در نیوزیلند و خانم زهرا ساعی به‌عنوان سفیر جدید جمهوری اسلامی ایران در قرقیزستان منصوب شدند. برای همه این همکاران در مسئولیت‌های جدید آرزوی موفقیت می‌کنم.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره تفاوت در سبک نامه‌نگاری و نحوه پاسخ به نامه اخیر آمریکا گفت: تفاوت در سبک نامه‌نگاری امری معمولی است و ممکن است افراد مختلف به شیوه‌های متفاوتی بنویسند یا صحبت کنند، اما آنچه برای ما اهمیت دارد، عملکرد دولت آمریکاست.

وی افزود: آمریکا تاکنون نشان داده است که نه‌تنها در حوزه دیپلماسی ابتکاری ندارد، بلکه ابتکارهای دیپلماتیک را نیز از بین می‌برد. آمریکا در دو سال گذشته فقط بر طبل جنگ کوبیده و هرگاه مسیری برای دیپلماسی باز شده، یا در جریان آن روند اخلال ایجاد کرده یا در دو نوبت به‌صورت کاملاً آشکار آن را مختل کرده است. حتی پس از آنکه روند دیپلماتیک به نتیجه رسید، تفاهم‌نامه اسلام‌آباد نیز صرفاً طی دو یا سه هفته بعد از آن تخریب شد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: اتفاقاً مذاکره‌کننده ارشد در روند اسلام‌آباد، همین نویسنده نامه بود و دیدیم که رئیس‌جمهور آمریکا اخیراً نیز اعلام کرد آن روند از نظر ما اتلاف وقت بوده است.

وی تأکید کرد: با این اوصاف، قطعاً باید به هر روند دیپلماتیکی با احتیاط فراوان نگاه کرد. آخرین ابتکار دیپلماتیک، پیشنهادی بود که جمهوری اسلامی ایران مطرح کرد؛ ابتکار هفت‌روزه‌ای که در جریان سفر هیئت نمایندگی ایران به نیویورک، به‌تفصیل درباره آن گفت‌وگو شد. دیدگاه‌های طرف مقابل را از طریق میانجی‌ها دریافت کردیم، شنیدیم و ملاحظات مختلف نیز میان طرفین ردوبدل شد.

بقایی تصریح کرد: پیشنهاد ما درباره این روند دیپلماتیک همچنان پابرجاست و توپ در زمین آمریکاست؛ به این دلیل که مطالبات ما کاملاً روشن و شفاف بیان شده و مطالباتی معقول و منطقی است. هیچ توافق نهایی نمی‌تواند آغاز شود و تنگه هرمز نیز نمی‌تواند بازگشایی یا امن شود، مگر اینکه محاصره دریایی آمریکا پایان پیدا کند، مطالبات ایران مورد رعایت قرار گیرد و خواسته‌های مشروع ایران عملیاتی شود. پس از آن می‌توانیم درباره ادامه روند گفت‌وگو کنیم.

وی درباره نحوه پاسخ به نامه مورد اشاره گفت: با توجه به اینکه گیرنده نامه، دبیر محترم شورا هستند، حتماً ایشان به شیوه‌ای که مصلحت بدانند، درباره آن تصمیم‌گیری خواهند کرد.

بقایی در ادامه با اشاره به تداوم روند دیپلماسی و تأثیر نامه اخیر بر آغاز ابتکار جدید گفت: از این حیث که دیپلماسی در جریان است یا اینکه این نامه باعث شده ابتکار جدیدی آغاز شود، باید عرض کنم که مبنای گفت‌وگوها و مذاکرات ایران و آمریکا از طریق میانجی‌ها، همان طرح هفت‌مرحله‌ای ایران است که اکنون فشرده شده است.

وی افزود: امکان اجرای این طرح، نشان‌دهنده رویکرد مبتنی بر حسن نیت ایران است. ما اعلام کرده‌ایم که در صورت اجرای مطالبات ایران، این امکان وجود دارد که ظرف مدت کوتاهی هم امنیت به تنگه هرمز بازگردد و هم روند مذاکرات آغاز شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: همه این موارد بستگی به طرف آمریکایی دارد که چگونه می‌خواهد درباره آینده این روند اقدام کند.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره سفر معاون وزیر امور خارجه به دوحه گفت: این سفر با هدف تسهیل تعاملات میان ایران و میانجی‌ها انجام شد. با توجه به اینکه قطر در حال تسهیل تبادل پیام‌ها میان ایران و آمریکا است، آقای غریب‌آبادی نیز برای پیگیری این موضوع در دوحه حضور داشتند.

وی افزود: گفت‌وگوها همچنان ادامه دارد. به هر حال، موضوع بسیار پیچیده است و بهتر است بگویم موضوعات متعددی با پیچیدگی‌های فراوان وجود دارد. گذر زمان نیز با توجه به عملکرد آمریکا بر این پیچیدگی‌ها افزوده است. از نظر ما، تبادل پیام‌ها همچنان ادامه دارد و آمریکا باید تصمیم خود را بگیرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: ما آنچه را که لازم بوده و به‌عنوان مطالبات مشروع ایران مدنظر داشته‌ایم، در قالبی معقول به طرف آمریکایی منعکس کرده‌ایم. این مطالبات از مدت‌ها قبل مطرح شده‌اند.

وی ادامه داد: وقتی از مطالبات صحبت می‌کنیم، باید توجه داشته باشیم که اجرای آن‌ها لازمه بازگشت امنیت به منطقه است. نمی‌توان از تنگه هرمز صحبت کرد و نگران ناامنی در آن بود، اما هم‌زمان به محاصره اقتصادی ایران ادامه داد و تمام مواردی را که در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفته شده بود، کنار گذاشت و انتظار داشت ایران به‌صورت یک‌جانبه تعهداتی را بپذیرد.

بقایی تأکید کرد: چنین رویکردی یک معامله یک‌سویه خواهد بود که به‌سادگی پایدار نمی‌ماند. بنابراین، اصرار ایران بر اجرای اولیه مطالباتش، صرفاً در راستای منافع ملی کشور به‌صورت یک‌جانبه نیست، بلکه رویکردی معقول با هدف کمک به بازگشت امنیت به تنگه هرمز، جامعه منطقه‌ای و منطقه خلیج فارس است.

بقایی در پاسخ به بخش دیگری از این پرسش درباره احتمال تغییر در ترکیب تیم مذاکره‌کننده و مسئولان مدیریت دیپلماسی کشور گفت: دبیر محترم شورای عالی امنیت ملی خیلی سریع موضوع را بیان کردند. در مورد روند مدیریت دیپلماسی کشور نیز باید گفت که شورای عالی امنیت ملی این موضوع را مدیریت می‌کند؛ شورایی که ریاست آن بر عهده رئیس‌جمهور است و سایر ارکان نظام نیز با توجه به نقش و جایگاه خود در آن حضور دارند.

وی افزود: مذاکره‌کننده ما، همان‌طور که وزیر محترم امور خارجه در مصاحبه روز گذشته خود نیز اعلام کردند، جناب آقای قالیباف هستند. خوشبختانه انسجام و همدلی میان تصمیم‌گیران و مراجع عالی تصمیم‌گیری کشور حقیقتاً بی‌سابقه است و باید به این موضوع توجه داشت.

بقایی در واکنش به اتهام یهودی‌ستیزی علیه ایران گفت: اساساً اتهام یهودی‌ستیزی به ایران و ایرانیان وارد نیست. پدیده یهودی‌ستیزی یا آنتی‌سمیتیسم، پدیده‌ای اروپایی است و هیچ تناسبی با دین، آیین، فرهنگ و تمدن ایرانی ندارد. این اتهامی کلیشه‌ای است که مدام تکرار می‌شود و متأسفانه رسانه‌های جمعی نیز آن را ترویج می‌کنند؛ در حالی که اگر کمترین توجهی به واقعیت‌ها داشته باشند، متوجه خواهند شد که اتفاقاً ایرانیان از مهربان‌ترین مردمان در برخورد با یهودیان بوده‌اند.

وی افزود: کافی است آمارها را بررسی کنید؛ فقط در شهر یزد ۱۳ یا ۱۴ کنیسه یهودی وجود دارد و در سراسر ایران نیز حدود ۱۰۰ کنیسه فعال یا موجود است. همچنین می‌توان به مقبره پیامبران و بزرگان یهودی که در نقاط مختلف ایران پراکنده‌اند، توجه کرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: با وجود اینکه ما با جنگی تمام‌عیار از سوی رژیمی مواجه هستیم که به‌دروغ خود را نماینده یهودیان معرفی می‌کند، شاهد موارد متعددی از تعرض به اماکن مقدس یهودیان در ایران نبوده‌ایم و اگر هم به‌ندرت موردی رخ داده، بلافاصله با آن برخورد شده است.

بقایی تأکید کرد: این موضوع را باید با اتفاقاتی که در کشورهای اروپایی رخ می‌دهد، مقایسه کرد. اساساً چرا ایران را متهم می‌کنند؟ به نظر می‌رسد برخی تلاش می‌کنند مشکلات خود را به دیگران نسبت دهند. کشورهای اروپایی باید به این پرسش پاسخ دهند که چه کرده‌اند و چه فرهنگی ایجاد کرده‌اند که هر روز خبرهایی درباره تعرض به قبرستان‌های یهودیان منتشر می‌شود و کنیسه‌ها در پایتخت‌های اروپایی باید با سیم خاردار محافظت شوند یا تابلوهای آن‌ها برای در امان ماندن از تعرض برداشته شود.

وی افزود: آیا این اتفاقات در ایران و در تهران و سایر شهرهای کشور رخ می‌دهد؟ بخشی از این رویدادها در اروپا ناشی از جنایات ارتکابی رژیم صهیونیستی است؛ رژیمی که مدام خود را به یهودیت منتسب می‌کند، اما مردم ایران به‌اندازه‌ای آگاه و متمدن هستند که اقدامات یک رژیم نسل‌کش را به پیروان آیین یهود نسبت ندهند.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره مستندسازی تهدیدها و موارد نقض حقوق بین‌الملل علیه ایران و تهدید دوباره ترامپ علیه مراکز هسته‌ای گفت: ما حتماً موارد نقض فاحش حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد را مستندسازی و آن‌ها را بیان خواهیم کرد، اما به تجربه دریافته‌ایم که دنیا بیشتر در حد حرف و ادعا باقی می‌ماند.

وی افزود: متأسفیم که سازمان ملل متحد، شورای امنیت و شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در برابر چنین نقض‌های فاحشی و تهدیدهایی که با اصول بنیادین حقوق بین‌الملل و منشور سازمان ملل متحد مغایرت دارند، سکوت کرده‌اند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: آمریکا در حقیقت بزرگ‌ترین تهدید علیه رژیم عدم اشاعه هسته‌ای است. نفس مطرح کردن تهدید علیه یک کشور و تلویحاً اعلام اینکه ممکن است از فلان سلاح استفاده شود، خود نوعی تشویق به نقض معاهده منع اشاعه هسته‌ای است.

بقایی ادامه داد: کشورهای دیگر، به‌ویژه دارندگان سلاح هسته‌ای، با دقت رفتار آمریکا را زیر نظر دارند. آمریکا در سطح بین‌المللی الگویی ایجاد می‌کند که نتیجه آن تهدید صلح و امنیت بین‌المللی برای همه کشورها خواهد بود.

وی تأکید کرد: تهدیدهایی که علیه ایران مطرح می‌شود، مطمئن باشید عزم ما را برای تقویت توانمندی‌هایمان در راستای دفاع از خودمان جزم‌تر خواهد کرد.

بقایی در واکنش به اظهارات مشاور رئیس دولت امارات مبنی بر از بین رفتن اعتماد این کشور به ایران گفت: ببینید، اعتماد را ایران از بین نبرده و مخدوش نکرده است. خودکرده را تدبیر نیست؛ البته می‌توانند تدبیر کنند، به شرط آنکه تصمیم بگیرند از رویکردهای غلط گذشته دست بردارند.

وی افزود: ایران نمی‌تواند در برابر استفاده از قلمرو برخی کشورهای منطقه برای تعرض و تعدی به حاکمیت ملی و مردم خود سکوت کند و پاسخی ندهد. آنچه در این هشت ماه اتفاق افتاد، نتیجه اعتماد و اتکای بیش از حد برخی کشورهای منطقه به حضور نظامی آمریکا در قلمروشان بود. متأسفانه برخی از این کشورها نه‌تنها مانع استفاده آمریکا از امکانات و ظرفیت‌هایشان برای تعرض به ایران نشدند، بلکه آن را تشویق نیز کردند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: اعتماد نیازمند تحرک و اقدام دوسویه است. جمهوری اسلامی ایران بارها اعلام کرده است که موضعی صادقانه و اصولی دارد و با هیچ کشوری در منطقه سر دشمنی ندارد. ما باور داریم که برای ایجاد امنیت پایدار، کشورهای منطقه باید با یکدیگر همکاری و اعتمادسازی کنند.

بقایی ادامه داد: در عین حال، انتظار معقول مردم ایران این است که کشورهای منطقه اجازه ندهند از خاک و امکاناتشان برای تعرض به یک کشور بزرگ همسایه سوءاستفاده شود.

بقایی با اشاره به تداوم شرایط جنگی علیه ایران گفت: جنگ همین الان که صحبت می‌کنیم، جریان دارد. محاصره اقتصادی ایران و تهدیدهای صورت‌گرفته علیه کشور، بخشی از جنگی است که طی هشت ماه گذشته وجود داشته است.

وی افزود: ما باید برای هر پیشامدی آماده باشیم؛ چراکه موضوع، دفاع از میهن، تمامیت سرزمینی و کرامت یک کشور با تمدنی چند هزار ساله است.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: بنابراین، در هر شرایطی باید برای همه سناریوها آمادگی داشته باشیم؛ چه زمانی که دوستان ما با میانجی‌ها درباره روندهای دیپلماتیک گفت‌وگو می‌کنند و چه در شرایطی که روند دیپلماسی در جریان نیست.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره بیانیه مشترک یکی از مقام‌های اماراتی و کانادا گفت: ما پیش‌تر موضع خود را درباره این بیانیه اعلام کرده‌ایم و در قالب یک توییت نیز توضیحاتی درباره آن ارائه دادیم؛ بنابراین برای صرفه‌جویی در وقت، آن را تکرار نمی‌کنم.

وی افزود: اما اگر بخواهم به‌صورت موجز و مختصر به موضوع اشاره کنم، از یغمای جندقی کمک می‌گیرم که می‌گوید: «گر بوی کبابی رسد، رنگ مباز؛ ظن قوی آن است که خر داغ کنند.»

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال موافقت ایران با انتقال اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده به کشور ثالث برای دستیابی به توافق و طرح این موضوع در مذاکرات دوحه، پاسخ داد: خیر.

بقایی در واکنش به طرح برخی مباحث درباره خروج ایران از معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای (NPT) و تغییر دکترین هسته‌ای گفت: به نظر می‌رسد طرف مقابل ناظر گفت‌وگوها و گفتمان‌هایی است که در فضای رسانه‌ای، میان نخبگان و در میان افکار عمومی جریان دارد. ما نیازی نداریم درباره آنچه در این گفت‌وگوها مطرح می‌شود، برخوردی تصنعی داشته باشیم. این یک واقعیت است که مردم ما با توجه به اتفاقاتی که طی دو سال گذشته و همچنین ۱۲ تا ۱۳ سال اخیر، از زمان آغاز مذاکرات هسته‌ای تا دستیابی به توافق سال ۲۰۱۵ و تحولات پس از آن رخ داده، پرسش‌های منطقی مطرح می‌کنند.

وی افزود: پرسش مردم این است که با وجود همه تلاش‌های ایران برای اثبات صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود، چرا طرف مقابل همواره به دنبال بهانه‌جویی بوده است؟ این یک بحث واقعی است. طرف مقابل، صاحب فتوای منع تولید و استفاده از تسلیحات هسته‌ای را ترور کرده است. همان‌طور که پیش‌تر نیز گفتم، عامل شکل‌گیری این بحث، نه‌فقط در جامعه ما بلکه در سطح بین‌المللی، کسی جز آمریکا و رژیم صهیونیستی نیست.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: برنامه هسته‌ای ایران مطلقاً صلح‌آمیز بوده و هست و این موضوع بارها اثبات شده است. اینکه طرف مقابل بر اساس دروغ بزرگی که از حدود ۲۰ سال پیش آغاز کرده، مدام ادعای وجود سلاح هسته‌ای یا خطر دستیابی ایران به آن را تکرار می‌کند، این پرسش را ایجاد می‌کند که آیا آنها خود را به خواب زده‌اند؟ چراکه هر اندازه ما درباره صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای خود توضیح دهیم و دلیل و مدرک ارائه کنیم، به نظر می‌رسد طرف مقابل قصد ندارد به این شواهد توجهی کند.

بقایی تأکید کرد: با این حال، همان‌طور که اعلام شده است، در سطح تصمیم‌گیری، ایران همچنان عضو معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای است و مادامی که عضو این معاهده باشد، خود را مقید و ملزم به رعایت تعهدات مندرج در آن می‌داند.

بقایی در پاسخ به احتمال فریب بودن تحرکات و مواضع اخیر آمریکا گفت: حتی اگر فرض کنیم این اقدامات عملیات فریب باشد، از چنین طرفی هیچ بعید نیست. اما عملیات فریب دو طرف دارد؛ یکی فریب‌دهنده و دیگری فریب‌خورنده. ما نباید فریب بخوریم و فریب هم نمی‌خوریم. این نخستین تجربه ما در تعامل با طرف‌های آمریکایی نیست. فراموش نکرده‌ایم که تنها نیم ساعت پیش از تجاوز نظامی آنها در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، رئیس‌جمهور آمریکا در پیامی در شبکه اجتماعی اعلام کرد که مذاکرات با ایران همچنان ادامه دارد.

وی افزود: ما با اشراف به اتفاقاتی که طی دو سال گذشته رخ داده و همچنین با در نظر گرفتن تجربیات پیشین، از جمله تجربه سال‌های ۲۰۱۵ و ۲۰۱۸، همه این موارد را مدنظر داریم.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: اینکه در سطح هیئت حاکمه آمریکا صداهای متفاوتی وجود داشته باشد و برخی از این صداها بازتاب‌دهنده مطالبه عمومی مردم آمریکا برای اتخاذ رویکردی مستقل در قبال تحولات خاورمیانه باشد، موضوعی نیست که بتوانیم آن را کتمان کنیم. جامعه آمریکا از رفتار انگلی رژیم صهیونیستی در قبال این کشور خسته و عصبانی است و این موضوع را هم در نظرسنجی‌ها و هم در تظاهراتی که در آمریکا برگزار می‌شود، شاهد هستیم.

بقایی تصریح کرد: بنابراین، چندان دور از ذهن نیست که برخی افراد در هیئت حاکمه آمریکا، حتی اگر این موضوع را به‌صراحت بیان نکنند یا تنها گاهی به آن اشاره کنند، به این نتیجه رسیده باشند که آمریکا در حال هزینه کردن اعتبار، ثروت و جایگاه خود برای طرفی است که جز جنگ دائمی در منطقه ما به چیز دیگری نمی‌اندیشد. رژیم صهیونیستی ثابت کرده است که موجودیت خود را به تداوم جنگ و خونریزی در منطقه گره زده است.

وی با بیان اینکه ایران می‌تواند دیدگاه‌های مختلف در آمریکا را مدنظر قرار دهد، تأکید کرد: با این حال، برای ما عملکرد دولت آمریکا اهمیت دارد. این مواضع ضدونقیض، هم نشانه سردرگمی در میان مقام‌های آمریکایی است و هم جامعه جهانی را متحیر می‌کند؛ چراکه مشخص نیست طرف واقعی در ساختار حکمرانی و تصمیم‌گیری آمریکا چه کسی است و در این کشور باید با چه کسی گفت‌وگو کرد. آیا در نهایت همه راه‌ها به تل‌آویو ختم می‌شود؟ این موضوعی است که آمریکا باید هرچه سریع‌تر برای حفظ اعتبار و جایگاه خود درباره آن تصمیم بگیرد.

بقایی در پاسخ به ایلنا درباره به‌رسمیت شناختن سومالی‌لند از سوی رژیم صهیونیستی و اعزام سفیر به این منطقه گفت: همان‌طور که می‌گویند، «کوری عصاکش کوری دیگر شود». رژیم صهیونیستی خود رژیمی نامشروع است که بر مبنای غصب یک سرزمین بنا نهاده شده و طبیعتاً به دنبال یارگیری و ایجاد تفرقه و تشدد میان کشورهای منطقه و کشورهای اسلامی است.

وی افزود: همان‌طور که می‌دانید، از ابتدای مطرح شدن این موضوع، سومالی به‌عنوان کشور اصلی و کشوری که از سوی جامعه جهانی در سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شده است، به‌شدت اعتراض کرد. اتحادیه عرب، اتحادیه آفریقا، سازمان همکاری اسلامی و بسیاری از کشورهای غربی و اروپایی نیز نسبت به این روند اعتراض کرده‌اند؛ چراکه می‌دانند این فرایند در راستای تخریب صلح و امنیت در این منطقه است.

وی تأکید کرد: کشورهای اسلامی و آفریقایی باید بیش از پیش مراقب باشند تا فتنه‌انگیزی‌های رژیم صهیونیستی موجب تهدید بیشتر صلح و امنیت در این منطقه نشود.

بقایی در پاسخ به درخواست برای توضیح بیشتر درباره اظهارات وزیر امور خارجه گفت: به نظرم نباید از من انتظار داشته باشید که مفسر فرمایشات آقای وزیر باشم؛ فکر می‌کنم اظهارات ایشان کاملاً روشن بود.

وی افزود: نخست اینکه کسانی که جنگ را به ایران تحمیل می‌کنند یا تحمیل کرده‌اند و به هر شکلی در آن مباشرت، همکاری یا از آن حمایت کرده‌اند، نباید انتظار داشته باشند که ایرانیان در دفاع از خود مماشات به خرج دهند.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: دوم اینکه، هم بر اساس حقوق بین‌الملل و هم بر مبنای خرد انسانی، هر طرفی که به هر نحوی در تدارک، طراحی و اجرای تجاوز نظامی علیه یک کشور مشارکت کند، به‌منزله مشارکت‌کننده در یک عمل خلاف بین‌المللی محسوب می‌شود و قاعدتاً باید تقاص آن را پس بدهد و تبعاتش را بپذیرد.

بقایی تأکید کرد: بنابراین، هر طرفی که در هرگونه تعرضی با آمریکا و رژیم صهیونیستی همراهی کند، نباید خود را از گزند پاسخ مقتدرانه ایران در امان بداند.

بقایی در واکنش به محکومیت شماری از ایرانیان در کویت به اتهام همکاری اطلاعاتی با ایران و تلاش برای ترور مقام‌های کویتی گفت: سفارت ایران در کویت در این زمینه بیانیه‌ای منتشر کرده و مطلقاً این اتهام را مردود دانسته است.

وی افزود: ما از دولت کویت می‌خواهیم آزار و اذیت اتباع خود را به بهانه همدلی و همدردی با ایران متوقف کند. اتهام‌هایی که طی یکی دو سال اخیر و به‌ویژه در چند ماه گذشته علیه ایران یا ایرانیان مطرح شده، هیچ مبنا و پایه‌ای ندارد و صرفاً تکرار کلیشه‌هایی علیه ایران است.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: همان‌طور که گفته‌ایم، ما به اصل حسن همجواری، احترام به حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی کشورها پایبند هستیم. متأسفانه شاهد اقدامات مشابهی در بحرین نیز بوده‌ایم. این اقدامات هم با موازین بنیادین حقوق بشر مغایرت دارد و هم اصل حسن همجواری را بیش از پیش مخدوش می‌کند.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره روند همکاری‌های آینده ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گفت: مدیرکل آژانس بدهی‌های زیادی به ایران دارد و پیش از آنکه درباره روند آتی صحبت کند، باید بدهی‌های گذشته خود را تسویه کند.

وی افزود: یکی از بدهی‌های بزرگ مدیرکل آژانس این است که در مواجهه با اقدام جنایتکارانه و غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی در حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران، موضعی اتخاذ نکرد. علاوه بر این، با تهیه گزارش‌های دوپهلو، به‌نوعی فضاسازی کرد تا جنایات آمریکا و رژیم صهیونیستی توجیه شود.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: اعتبار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی متأسفانه از آن زمان تاکنون به‌شدت مخدوش شده و شخص مدیرکل در این زمینه مسئولیت مستقیم دارد.

بقایی ادامه داد: ما اکنون در مرحله گفت‌وگو از طریق میانجی‌ها برای پیشبرد مطالبات ایران هستیم و همه‌چیز به این بستگی دارد که طرف مقابل، یعنی آمریکا که آغازگر این روند بوده است، مطالبات و شروط ایران را اجرا کند. پس از آن باید درباره مراحل بعدی صحبت کنیم.

بقایی در واکنش به همراهی نکردن برخی کشورها با رویکرد آمریکا گفت: دلیل این مسئله آن است که آمریکایی‌ها اساساً الفبای دیپلماسی را نمی‌دانند یا آن را فراموش کرده‌اند. دنیا به‌خوبی دریافته است که آمریکا به دلیل اعتیاد به رویکرد یک‌جانبه‌گرایانه و توسل بیش از حد به زور، در پی تحمیل منافع و خواسته‌های تنگ‌نظرانه خود در هر موضوع و مسئله‌ای در جهان است و به همین دلیل، کشورها با این رویکرد همراهی نمی‌کنند.

وی افزود: در رابطه با تنگه هرمز، همه می‌دانند که ایجاد مشکل و اخلال در کشتیرانی این تنگه ناشی از اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی بوده است؛ موضوعی که حتی متحدان آمریکا نیز نمی‌توانند آن را نادیده بگیرند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: به همین دلیل، در سطح بین‌المللی نوعی عصبانیت از عملکرد آمریکا به‌وضوح مشاهده می‌شود و نشانه‌های آن را می‌توان در چنین نشست‌هایی دید.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه وزارت امور خارجه برای احیای نشست‌های منطقه‌ای و تقویت نقش‌آفرینی ایران در ترتیبات جدید منطقه‌ای گفت: ما در سال گذشته از چند فرصت مهم استفاده کردیم؛ از جمله یکی از نشست‌های سازمان همکاری شانگهای که در حاشیه آن زمینه برگزاری یک نشست چهارجانبه را فراهم کردیم. این اقدام مقدمه‌ای برای برگزاری نشستی چهارجانبه در ماه‌های آینده خواهد بود.

وی افزود: مدیران کل دوجانبه ذی‌ربط نیز سفرهایی به کشورهای منطقه، از جمله ترکیه و پاکستان، داشته‌اند و این موضوع را با دقت و جدیت پیگیری می‌کنیم.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: فرمت مسکو نیز در مهرماه برگزار شد و در حاشیه آن رایزنی‌هایی برای تداوم قدرتمند این روند صورت گرفت. تحولات منطقه‌ای باعث نشده است که ما از اهمیت فرایندهای مرتبط با افغانستان و امنیت منطقه غافل شویم.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره نحوه پیگیری انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا از سوی تهران و تأثیر نتایج آن بر کاهش یا تشدید تنش‌های نظامی میان ایران و آمریکا گفت: ما از طریق تلویزیون این انتخابات را دنبال می‌کنیم.

وی افزود: فارغ از نتیجه انتخابات، آنچه برای ما اهمیت دارد، صیانت از امنیت ملی و منافع ایران است. می‌دانیم که قرار نیست با برگزاری یک انتخابات، آمریکای جدیدی متولد شود. مواجهه آمریکا با ایران، یا به بیان بهتر، شرارت این کشور علیه ایران، به بیش از ۷۰ سال قبل و کودتای مرداد ۱۳۳۲ بازمی‌گردد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: ما این تحولات و رفت‌وآمدها را بارها شاهد بوده‌ایم. از این جهت ترجیح می‌دهیم بر خودمان و تقویت توانمندی‌هایمان در همه عرصه‌ها متمرکز باشیم.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره سطح روابط ایران و ترکمنستان، به‌ویژه در حوزه اقتصادی و تجاری، و همچنین همراهی معاون اقتصادی وزیر امور خارجه در سفر اخیر وزیر به این کشور گفت: بله، معاون اقتصادی وزیر امور خارجه در این سفر حضور دارد. همچنین نمایندگانی از برخی دستگاه‌های اقتصادی و مرتبط، از جمله وزارت نفت، وزیر امور خارجه را همراهی می‌کنند.

وی افزود: روابط با همسایگان برای ما راهبردی است. همسایگان یکی از مزیت‌های سرزمینی و ژئوپلیتیکی ایران محسوب می‌شوند و خوشبختانه در سال‌های اخیر، در چارچوب سیاست همسایگی، روابط با کشورهای همسایه روزبه‌روز بهبود یافته است.

بقایی با اشاره به روابط ایران و ترکمنستان تصریح کرد: از جمله در حوزه آسیای مرکزی و قفقاز، روابط خوبی با ترکمنستان داریم که روندی رو به رشد داشته است.

وی ادامه داد: این سفر، سفری دوجانبه است و قرار است درباره همکاری‌های دوجانبه در حوزه‌های مختلف، از جمله اقتصادی، تجاری و انرژی گفت‌وگو شود.

وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه با توجه به گزارش‌های منتشرشده درباره تلاش عربستان سعودی برای ترغیب ایران به توافق با آمریکا از طریق مشوق‌های اقتصادی و پیشنهادهای امنیتی، آیا اساساً چنین پیشنهادی از سوی ریاض به تهران ارائه شده است و موضع وزارت امور خارجه در این خصوص چیست، گفت: من جایی نشنیده‌ام. مسائل پیچیده‌تر از این حرف‌هاست.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا ایران خواستار لغو تمام تحریم‌هایی است که آمریکا طی این سال‌ها علیه ایران اعمال کرده است و برای بازگشایی تنگه هرمز و پیشبرد مذاکرات چه مطالباتی در این زمینه مطرح شده است، همچنین درباره پول‌های بلوکه‌شده ایران و اینکه آیا درخواست ایران آزادسازی تمام دارایی‌های بلوکه‌شده است یا بخشی از آن‌ها و آیا در این زمینه گفت‌وگویی صورت گرفته است، گفت: ما که نمی‌خواهیم چرخ را از نو اختراع کنیم. این مذاکرات نباید منقطع و جدا از مذاکراتی دیده شود که به تفاهم اسلام‌آباد منجر شد؛ چراکه طرف مذاکره همان طرف است و مطالبات و مشکلات نیز همان موارد قبلی هستند.

وی افزود: اگر بخواهم به‌صورت ساده و خلاصه پاسخ دهم، مطالبات ما همان مواردی است که آمریکا در قالب تفاهم اسلام‌آباد پذیرفت، اما بعداً آن را نقض کرد. بر این اساس، آنچه آمریکا در مرحله نخست باید انجام دهد، لغو همه تحریم‌هایی است که پس از نقض تفاهم اسلام‌آباد تحت عنوان «عملیات طرد اقتصادی» علیه ایران اعمال کرده است؛ علاوه بر آن، باید مواردی را که در متن تفاهم پذیرفته بود، از جمله آزادسازی اموال و دارایی‌های ایران، اجرایی کند.

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: می‌خواهم بر این نکته تأکید کنم که برخی از این موضوع سوءاستفاده می‌کنند و می‌گویند ایران برای دیپلماسی پیش‌شرط‌هایی تعیین کرده است؛ در حالی که اینها پیش‌شرط نیستند. چه نام آنها را شروط بگذارید و چه مطالبات، این موارد لازمه بازگشت امنیت به تنگه هرمز و خلیج فارس هستند.

بقایی ادامه داد: مطالبات ایران موارد عجیب‌وغریبی نیستند، بلکه حقوقی هستند که از ما سلب یا تضییع شده‌اند. ما می‌گوییم برای بازگشت امنیت به تنگه هرمز، لازم است اجازه دهید این حقوق تضییع‌شده ایران اعاده شود و پس از آن می‌توان درباره مراحل بعدی گفت‌وگو کرد.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره ارتباط زمان‌بندی مذاکرات با انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا و احتمال از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره و سنا، با توجه به مخالفت دموکرات‌ها با جنگ علیه ایران، گفت: تصمیم‌گیری درباره صیانت از منافع و امنیت ملی ایران را به هیچ موضوع دیگری در هیچ نقطه‌ای از جهان گره نمی‌زنیم و بر اساس مصالح خودمان تصمیم می‌گیریم.

وی افزود: ممکن است برخی مسائل با یکدیگر منطبق شوند، اما برای ما دیپلماسی و دفاع، ابزارهایی برای تأمین منافع ملی ایران هستند؛ بهتر است بگویم دیپلماسی و دفاع، چراکه ما هیچ‌گاه به دنبال جنگ نبوده‌ایم.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: ما با در نظر گرفتن مجموع ملاحظات، درباره نحوه، زمان و شکل اقدامات خود تصمیم‌گیری می‌کنیم.

بقایی در واکنش به اظهارات یکی از نمایندگان پارلمان عراق مبنی بر اینکه بسته شدن مرزهای این کشور با ایران تصمیمی صرفاً داخلی نبوده و در پی فشارها و تهدیدهای مستقیم آمریکا انجام شده است، گفت: همان‌طور که پیش‌تر نیز گفته‌ایم، برای ما روشن است که آمریکا از هر ابزاری برای تخریب روابط ایران با همسایگانش استفاده می‌کند. اساساً، فارغ از میزان اثرگذاری این اقدامات، هدف روشن آمریکا اخلال در روابط دوستانه ایران با کشورهای همسایه است.

وی افزود: آمریکایی‌ها به‌خوبی می‌دانند که پیوندهای مستحکمی میان مردم ایران و مردمان کشورهای همسایه وجود دارد و با چنین اقداماتی نمی‌توانند این پیوندها و علایق را از هم بگسلند.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: دولت‌های منطقه نیز نسبت به این تحولات آگاه هستند. ما تمام تلاش خود را به کار خواهیم گرفت و می‌دانیم این درک در کشورهای همسایه نیز وجود دارد که نباید اجازه دهیم فشارهای بازیگران خارج از منطقه موجب اخلال در مراودات اقتصادی، تجاری و مردمی ایران با همسایگانش شود.

بقایی تأکید کرد: همه می‌دانند که ما همسایگان دائمی یکدیگر هستیم. آمریکایی‌ها هر از گاهی می‌آیند و می‌روند و به شکل‌های مختلف حضور پیدا می‌کنند، اما ایران و کشورهای همسایه باید تا ابد در کنار یکدیگر زندگی کنند.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال استفاده آمریکا از بمب‌های قدرتمند علیه تأسیسات هسته‌ای نطنز و اینکه آیا چنین اقدامی از سوی ایران به‌عنوان عبور از خط قرمز و آغاز جنگی تمام‌عیار تلقی خواهد شد، گفت: سؤال ساده‌ای را بسیار پیچیده مطرح کردید.

وی افزود: هرگونه تعرض به ایران و هرگونه تجاوز نظامی علیه کشورمان، با هر ابزاری که صورت بگیرد، با واکنشی فوری، قدرتمند و همه‌جانبه از سوی ما مواجه خواهد شد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: اینکه این واکنش چگونه و به چه شکل و شمایلی انجام شود، بر عهده مدافعان کشور و کسانی است که در این زمینه صلاحیت دارند. پیش‌بینی‌های لازم نیز در این خصوص، به‌خوبی انجام شده است.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره رایزنی‌های وزارت امور خارجه با کشورهای صادرکننده گاز برای تأمین بخشی از نیاز کشور در فصل سرما و زمان اوج مصرف، گفت: این موضوع فارغ از فصل سرما یا گرما، یکی از دستورکارهای ثابت رایزنی‌های ما با کشورهای همسایه است؛ چراکه باید از قبل پیش‌بینی‌های لازم برای تهاتر انرژی در بخش‌های مختلف انجام شود.

وی افزود: این موضوع یکی از محورهایی است که در سفر اخیر آقای دکتر عراقچی به ترکمنستان نیز مورد بحث قرار خواهد گرفت. همچنین با سایر طرف‌های ذی‌ربط در کشورهای همسایه در این زمینه مشغول رایزنی هستیم.

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین اختلاف ایران و آمریکا و موضوعات مورد بحث در مذاکرات، با توجه به اینکه به گفته وی هنوز گفت‌وگوها وارد مرحله بحث درباره مسائل هسته‌ای نشده است، گفت: اصل اختلاف به رویکرد آمریکا بازمی‌گردد. آمریکا در وهله نخست باید ثابت کند که به دیپلماسی در معنای متعارف آن باور دارد و به آن پایبند است.

وی افزود: یکی از مشکلات اساسی در تعاملات میان ایران و آمریکا این است که واشنگتن مدام به دیپلماسی و مذاکره پشت پا زده و همین مسئله هرگونه گفت‌وگو را دشوار می‌کند؛ چراکه هر تعاملی به حداقلی از اعتماد نیاز دارد. مطلقاً هیچ اعتمادی میان ایران و آمریکا وجود ندارد. منظور از اعتماد این است که دست‌کم اطمینان نسبی وجود داشته باشد که طرف مقابل پس از دو یا سه هفته، امضای خود را نقض نمی‌کند؛ اما چنین اطمینانی وجود ندارد.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: در رابطه با موضوعات مورد اختلاف، مسئله اصلی این است که طرف مقابل حقوق بنیادین ایرانیان را نقض کرده و تحریم‌هایی علیه کشورمان اعمال کرده است. در همین چهار پنج ماه اخیر نیز محاصره‌ای را به زعم خود علیه ایران اعمال کرده‌اند. این اقدامات باید متوقف و برچیده شوند. نمی‌توان این اقدامات کاملاً غیرقانونی را حفظ کرد و در عین حال انتظار داشت ایران وارد مرحله دیگری از مذاکرات درباره سایر موضوعات شود.

بقایی تأکید کرد: همه‌چیز واقعاً به آمریکا بستگی دارد. این کشور باید در رویکرد خود نسبت به اصل دیپلماسی تجدیدنظر کند تا اساساً امکان پیشبرد یک روند مذاکراتی فراهم شود. درباره موضوع هسته‌ای نیز پیش‌تر توضیح داده‌ام که هنوز به آن مرحله نرسیده‌ایم؛ چراکه تا زمانی که مطالبات ایران اجرا نشود، از نظر منطقی امکان ورود به گفت‌وگو درباره موضوعات دیگر وجود ندارد.

وی در پاسخ به پرسشی درباره سفر وزیر امور خارجه عمان به چین و نقش احتمالی این کشور در آتش‌بس و مذاکرات ایران و آمریکا، گفت: سفر و مراوده میان کشورهای مختلف، به‌ویژه کشورهای دوست، تصمیمی دوجانبه و مبارک است. عمان همواره در منطقه ما برای کمک به ایجاد صلح و ثبات تلاش کرده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه با ابراز تأسف از اینکه تلاش‌های عمان برای میانجیگری با ناسپاسی آمریکا مواجه شد، افزود: قطعاً گفت‌وگو میان عمان و چین، به‌عنوان دو کشور مهم و دارای منافع مشترک در حفظ ثبات و امنیت منطقه غرب آسیا، خلیج فارس و تنگه هرمز، گفت‌وگوهای مفیدی خواهد بود.

بقایی در پاسخ به پرسش مردمی مطرح‌شده درباره اینکه آیا کشورهای جنوبی خلیج فارس در پی تهدیدهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران و با توجه به تجربه جنگ ۴۰ روزه، تضمینی برای جلوگیری از استفاده مجدد از قلمرو و امکانات خود علیه ایران داده‌اند، گفت: کشورهای منطقه‌ای که همه شواهد و دلایل حاکی از استفاده از قلمرو و امکانات آنها برای حمله به ایران بود، در سطح موضع‌گیری اعلام کردند که چنین اتفاقی رخ نداده و حتی از ایران گلایه کردند که چرا ضربات دفاعی کشورمان متوجه خاک آنها شده است.

وی افزود: ما بارها اعلام کرده‌ایم که اقدامات دفاعی ایران را به هیچ عنوان نباید حمله به خاک این کشورها تلقی کنند. اگر در پاسخ به شکایت و گلایه ما اعلام می‌کنند که متأسفانه هیچ کنترلی بر پایگاه‌های نظامی آمریکا نداشته‌اند، این به معنای آن است که به هر دلیلی از حاکمیت ملی خود عدول کرده‌اند. در چنین شرایطی باید بپذیرند که پاسخ دفاعی ایران متوجه خاک و قلمرو آنها نیست.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: امیدواریم همه طرف‌ها از اتفاقات هشت ماه اخیر درس گرفته باشند. به هیچ عنوان برای ما مطلوب نیست که ضربات دفاعی خود را متوجه کشورهای منطقه کنیم، اما هنگامی که طرف‌های متجاوز از امکانات و پایگاه‌های نظامی مستقر در این کشورها برای حمله به ایران، کشتن فرزندان این سرزمین و حمله به مدارس و بیمارستان‌ها استفاده می‌کنند، وظیفه حاکمیت و دولت جمهوری اسلامی ایران است که برای دفع این شر