بقایی در نشست خبری:
مذاکرهای با آمریکا نداریم/ تفاهم با عمان بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی شرط لازم برای بازگشایی تنگه هرمز است اما کافی نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه ایران در حال حاضر هیچ مذاکرهای با آمریکا ندارد، گفت: گفتوگوها با عمان بهصورت دوجانبه و با هدف دستیابی به تفاهم درباره مسیر تردد ایمن کشتیرانی در تنگه هرمز در جریان است و این تفاهم، شرط لازم برای بازگشایی تنگه هرمز محسوب میشود، اما بهتنهایی کافی نیست.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری صبح امروز خود گفت: اربعین برای ما ایرانیها، مردمان منطقه و همه کسانی که از آن الهام میگیرند، برای ایستادگی در برابر زور، رنگ و بوی دیگری دارد؛ چراکه نخستین زائر اربعین را چند هفته پیش به کربلا فرستادیم و آن کسی نبود جز «شهید ایران»، کسی که الگوی رفتاریاش امام حسین (ع) بود.
وی با اشاره به شهادت سه نفر از اعضای یک خانواده در جزیره قشم گفت: آمریکا در هفته گذشته برای ما کمک فرستاد. یک راننده تاکسی، همسر و فرزند دوسالهاش از این کمکها در جزیره قشم بهرهمند شدند؛ کمکی که نزدیک به هزار کیلوگرم وزن داشت؛ بمبی که برای منهدم کردن مستحکمترین پناهگاهها تولید شده بود، اما بر سر یک خانواده معصوم ایرانی فرود آمد.
بقایی ادامه داد: حمایت آمریکا شامل حال عراق هم شد و در هفته گذشته، در جریان حمله هوایی آمریکا و همدستانش به عراق، چند شهروند عزیز ایرانی نیز به شهادت رسیدند. به خانوادههای محترم شهدا تبریک و تسلیت عرض میکنیم و به همه ایرانیانی که داغدار هستند نیز تسلیت میگوییم.
وی افزود: جا دارد از جوان رعنای اهل بندر انزلی نیز یاد کنیم؛ نیما مرادی، جوان ۲۲ ساله، تکواندوکار و فرزند آزاده دفاع مقدس هشتساله که در جریان حمله به یک کشتی تجاری ایران در دریای خزر به شهادت رسید.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: در عرصه دیپلماسی نیز همچنان فعالیتها ادامه داشته و دارد. مذاکرات با عمان با جدیت پیگیری شد و همچنین وزیر امور خارجه، با هدف جلوگیری از تشدید ناامنی و صیانت از منافع و امنیت ملی ایران، تماسهایی را در سطح منطقه و خارج از منطقه برقرار کردند.
تفاهم با عمان درباره تردد ایمن در تنگه هرمز شرط لازم برای بازگشایی است اما کافی نیست
وی در پاسخ به سؤالی درباره اظهارات سیدعباس عراقچی در خصوص نهایی کردن تفاهم با عمان درباره تنگه هرمز و شروط ایران گفت: ما در حال حاضر مذاکرهای با آمریکا نداریم. مذاکرات با عمان در جریان است و بر دستیابی به تفاهم درباره مسیری متمرکز است که تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز را تأمین کند.
سخنگوی وزارت خارجه ادامه داد: مذاکرات با عمان بر دستیابی به تفاهم درباره مسیری متمرکز است که تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز را تأمین کند. تلاش ما این است که در نخستین فرصت، با مشورت و همکاری عمان، مسیری را تعیین کنیم که قاعدتاً موقت خواهد بود و بر اساس آن بتوانیم ایمنی کشتیرانی در تنگه هرمز را فراهم کنیم.
بقایی افزود: بنابراین، این مذاکرات، مذاکراتی دوجانبه میان دو دولت ساحلی است. دیگران حتماً میتوانند در این مسیر و این فرایند، نقش سازنده یا مخرب ایفا کنند، اما موضوع مربوط به ایران و عمان است. اینکه در مرحله بعد چه اتفاقی بیفتد، بعداً درباره آن تصمیمگیری خواهد شد.
وی تصریح کرد: همانطور که دیشب نیز اعلام کردم، تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی از تنگه هرمز، شرط لازم برای بازگشایی تنگه هرمز است، اما شرط کافی نیست.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: تنگه هرمز به خاطر اختلافنظر میان ایران و عمان مسدود نشده است. این تنگه به دلیل تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی از اسفندماه سال گذشته دچار مشکل شد و مادامی که شرارت آمریکا ادامه داشته باشد، محاصره دریایی ایران برقرار باشد، تجاوز نظامی آمریکا علیه ایران و منافع آن تداوم یابد و همه موارد نقض تعهدات از سوی آمریکا ادامه پیدا کند، قاعدتاً تغییر خاصی در وضعیت تنگه هرمز رخ نخواهد داد.
وی تأکید کرد: بنابراین، تمرکز مذاکرات با عمان بر موضوع تنگه هرمز خواهد بود. موضوعاتی که به ایران و آمریکا مربوط میشود، به مراحل بعدی موکول خواهد شد و باید دید اوضاع و احوال به چه سمت و سویی پیش خواهد رفت.
آنچه میتواند دشمن را از تشدید شرارت علیه ایران بازدارد، اقتدار و بازدارندگی ایران است
بقایی درباره تلاش کشورهای منطقه، از جمله تماس عربستان با ترامپ، گفت: در اینکه همه کشورهای منطقه خودشان را در وضعیت منطقه، آینده منطقه و هر آنچه ممکن است منطقه با آن مواجه شود، سهیم بدانند، امر مبارکی است. جنگ آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران فقط جنگ علیه یک کشور نیست؛ جنگ علیه کل منطقه و علیه امنیت همه کشورهای منطقه است. ما در این پنج ماه به عینه دیدیم که حضور نظامی آمریکا در منطقه و استفاده از قلمرو و امکانات کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس، موجب تشدید ناامنی و بیثباتی برای همه کشورهای منطقه شده است.
وی ادامه داد: بنابراین، طبیعی است که کشورهای منطقه بخواهند برای جلوگیری از تشدید این وضعیت تلاش کنند. ما این تلاشها را ارج مینهیم، اما به تجربه برای ما ثابت شده که آنچه در نهایت میتواند دشمن را از تشدید شرارت علیه ایران باز بدارد، چیزی نیست جز اقتدار و توان بازدارندگی ایران.
میانجی مسائل مرتبط با ایران و آمریکا، پاکستان است و قطر هم کمک میکند
عراقچی درباره اخبار منتشرشده در خصوص میانجیگری چین درباره تنگه هرمز بین ایران و آمریکا گفت: میانجی مسائل مرتبط با ایران و آمریکا، کشور پاکستان است و قطر هم کمک میکند. چین با ما همنظر است در نگرانی درباره تشدید یکجانبهگرایی مخرب آمریکا. چین نگران تشدید ناامنی و درگیری در منطقه است. دوستان چینی تلاش میکنند و از مساعی جمیله استفاده میکنند که از تشدید اوضاع جلوگیری کنند.
سفر عراقچی به عراق شخصی است
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره ادعای دونالد ترامپ مبنی بر اینکه قرار است امروز مذاکرات با ایران آغاز شود، گفت: امروز آقای عراقچی عازم سفر اربعین است و تشریف میبرد که یک سفر شخصی است و هر ساله میروند و همه دوستان مذاکرهکننده در ایران هستند.
سخنگوی وزارت خارجه نمیتواند فارغ از مقتضیات زمان جنگ موضع بگیرد
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره اینکه «در روزهای اخیر از سوی یکی از جناحهای سیاسی مورد انتقاد قرار گرفتید. در این انتقادها عنوان شده بود که اگر آقای بقائی سخنگوی یک نهاد نظامی بودند، این جایگاه برای ایشان مناسبتر بود و گویا علاقه ایشان به جنگاوری بیش از تمایل به دیپلماسی است.» نظر شما درباره این انتقادها چیست؟ تصریح کرد: فارغ از شخص سخنگو، نهاد سخنگویی در وضعیتی که قرار داریم، سخنگوی دستگاه دیپلماسی در زمان جنگ است و نمیتواند فارغ از مقتضیات زمان جنگ سخن بگوید و موضعی بگیرد. موضع اعلامی از سوی سخنگو، نظر شخص سخنگو نیست، بلکه بیان موضع دستگاه دیپلماسی است.
وی ادامه داد: ما به همه دیدگاههای منتقد احترام میگذاریم. آنجا که نقدها قابل استفاده باشد، از آنها بهره میبریم و هرجا احساس کنیم منصفانه نیست، آن را تحمل میکنیم، چرا که این وظیفه ماست. اما سخنگوی وزارت امور خارجه و کل دستگاه دیپلماسی و تصمیمگیر کشور مجاز نیستند که دچار تصویرسازیهای فانتزی در خصوص جنگ و صلح شوند. ما را بین جنگ و صلح مخیر نکردند. آمریکا در طلب صلح به ما حمله نکرد؛ ما در یک جنگ واقعی قرار داریم و در شرایط جنگ باید به الزامات آن پایبند باشیم. آنچه برای ما مهم است، منافع ملی است. ما به عنوان دستگاه دیپلماسی، ندیم منافع ملی هستیم.
مرتبط کردن تحولات یمن به جنگ علیه ایران، بهانهای برای فرار از پاسخگویی است
بقایی با اشاره به درگیریها بین یمن و عربستان گفت: من مطمئنم کسانی که این موضوع را مطرح میکنند، آگاهانه درصدد وارونه جلوه دادن واقعیات هستند. پنج ماه زمان زیادی نیست که انسان دچار فراموشی شود. ما پنج ماه قبل، در اسفند، با جنایت و تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی مواجه شدیم. آیا ایران جبههای گشود؟ از همان روز اول جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی، از قلمرو و امکانات کشورهای منطقه برای اقدام علیه ایران استفاده کردند. آیا ما جبههها را گسترش دادیم؟
وی ادامه داد: موضوع یمن، موضوعی است که به یمنیها مربوط میشود. ما موضع خود را اعلام کردهایم. یمن مدتهاست که تحت محاصره ظالمانه قرار دارد. ما بارها گفتهایم که راهحل یمن باید از مسیر گفتوگو و بر اساس نقشه راهی که مدتها قبل بین طرفهای مربوطه مورد تفاهم قرار گرفته، حلوفصل شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: لذا اینکه هر موضوعی را بخواهند به جنگی که علیه جمهوری اسلامی ایران تحمیل کردند، متصل کنند، صرفاً بهانهای برای فرار از پاسخگویی و نشانه استیصال است. مشکل را خودشان شروع کردند. آتشی که برافروختند، قاعدتاً مسری است. نمیتوانید در یک جا علیه یک کشور آتشافروزی کنید و بعد انتظار داشته باشید که آتش فقط به همان نقطهای که مدنظر شما بوده، محدود بماند.
وی گفت: مسئولیت هر آنچه که در منطقه و حتی فراتر از منطقه در حال رخ دادن است، منحصراً متوجه آمریکاست؛ به عنوان آغازکننده این تجاوز نظامی، و البته همه کسانی که به انحای مختلف، متأسفانه تصمیم گرفتند در مقام همدست متجاوزان عمل کنند.
سوءتفاهمها نمیتواند بر روند روابط ایران و ونزوئلا اثر منفی بگذارد
سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به احضار سفیر ایران در کاراکاس گفت: رابطه ایران و ونزوئلا همواره رابطهای مبتنی بر احترام متقابل، منافع مشترک دو ملت و همکاریهای دوستانه بوده است. سابقه روابط میان ایران و ونزوئلا نیز مؤید همین نکتهای است که بنده عرض کردم. طبیعی است که در رابطه با هر کشوری، گاهی سوءبرداشتها یا سوءتفاهمهایی پیش بیاید که قاعدتاً با ارائه توضیحات لازم برطرف میشود. اینها موضوعاتی نیست که بتواند در روند روابط دو کشوری که سابقهای طولانی، محترمانه و مبتنی بر همکاری با یکدیگر داشتهاند، اثر منفی بگذارد.
بقایی درباره عدم پاسخ به توهینهای ترامپ گفت: ما منش و روش خودمان را داریم و فکر نمیکنم لازم باشد از گفتار ناپسند یا رفتار دیگران الگوبرداری کنیم. گاهی اوقات خوب است اجازه بدهید دیگران با کلمات بازی کنند و شما در عرصه عمل، کارتان را به پیش ببرید. به قول عبید زاکانی: «فعل، عمل ماست و دعوی، ایشان را.»
نه قرار است میزبان هیأتی باشیم و نه مهمان کشوری
وی درباره اعلام از سرگیری مذاکره از سوی ترامپ از امروز گفت: ما نه قرار است میزبان هیأتی باشیم و نه مهمان کشوری در این باره باشیم.
بقایی درباره تداوم جنایات رژیم صهیونیستی علیه لبنان گفت: جنایات رژیم صهیونیستی علیه کل منطقه ادامه دارد. طی روزهای اخیر، تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی علیه غزه و روند کشتار غیرنظامیان ادامه داشته است. علیرغم اینکه حدود ۱۰ ماه پیش ظاهراً آتشبسی اعلام شد، در طول همین مدت ۱۰ ماهه، حداقل هزار و ۲۰۰ فلسطینی به شهادت رسیدهاند. تنها طی دو روز گذشته نیز ۳۰ فلسطینی در غزه به شهادت رسیدند.
وی ادامه داد: در لبنان نیز، همانطور که اشاره کردید، تعرضات مرزی رژیم صهیونیستی ادامه دارد. این وضعیت فقط مربوط به ذات رژیم صهیونیستی نیست، بلکه ناشی از تداوم حمایت همهجانبه آمریکا از این رژیم نیز هست. مسئولیت جامعه جهانی و کشورهای منطقه در این زمینه روشن است. متأسفانه سازمان ملل متحد و دولتهای مختلف تاکنون در قبال این جنایات، از جمله آنچه بهعنوان نسلکشی توصیف میشود، بیعملی پیشه کردهاند و این عادیسازی جنایت، بهویژه عادیسازی شنیعترین جنایت بینالمللی، یعنی نسلکشی، واقعاً شرمآور است.
بقایی تصریح کرد: سازمان همکاری اسلامی و کشورهای منطقه باید توجه خود را معطوف بزرگترین مسئله منطقه، جهان اسلام و حتی جهان کنند. متأسفانه میبینیم که توجهات از مهمترین موضوع، یعنی ادامه اشغال فلسطین و تداوم اقدامات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی علیه لبنان، منحرف شده است.
اقدامات آمریکا در قشم، میناب و لامرد مصداق جنایت جنگی است
وی درباره حملات آمریکا به مناطق غیرنظامی گفت: این به عادت آمریکا تبدیل شده است و این اولین بار هم نبود. اگر خاطرتان باشد، آمریکا جنگ تحمیلی خود را با حمله به اماکن، اهداف غیرنظامی و مناطق مسکونی آغاز کرد. حمله به محل اقامت رهبران ما، خود بههیچوجه از منظر حقوق بینالملل مشروع نبود. حمله به محل اقامت رهبر شهید ما و حمله به محل اقامت سایر بزرگان کشور، نباید ما را از این واقعیت دور کند که مجموعه اقداماتی که آمریکا در این پنج ماه انجام داده، مصداق جنایت جنگی است.
بقایی ادامه داد: اما بهصورت مشخص، در روز ۹ اسفند، همزمان با حمله به تهران و محل اقامت رهبران ایران، به مدرسه شجره طیبه میناب نیز حمله شد؛ به ورزشگاه لامرد حمله شد. همه اینها مناطق غیرنظامی و مسکونی بودند. در طول این پنج ماه نیز این اقدامات ادامه پیدا کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه حمله به برج دیدهبانی چابهار یا سایر امکاناتی که منحصراً برای استفادههای غیرنظامی و مدنی است، همگی نشانگر اصرار آمریکا بر انهدام همه هنجارها و قواعد حقوق بینالملل و حقوق بشردوستانه است؛ قواعدی که به مدت هفتاد تا هشتاد سال، مبنای روابط بینالمللی، بهویژه در زمان جنگ، بودهاند.
وی تاکید کرد: من توجه شما را جلب میکنم به اعتراف صریح مقامات آمریکایی از ابتدای بروز جنگ، مبنی بر اینکه هیچ قاعدهای را ملاک عمل قرار نخواهند داد. وزیر جنگ آمریکا اعلام کرد: «No mercy, no rules». اگر یادتان باشد، نفس بیان این عبارت، نشاندهنده قصد و نیت ارتکاب جنایت جنگی است. این مطالب را از این جهت عرض کردم که جامعه جهانی و تکتک دولتها متوجه باشند که در قبال نقضهای فاحش حقوق بشردوستانه بینالمللی مسئولیت دارند. بر اساس معاهدات ژنو ۱۹۴۹، همه کشورها نهتنها ملزم به رعایت حقوق جنگ هستند، بلکه موظفاند رعایت این قواعد را از سوی طرفهای درگیر نیز تضمین کنند.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: بنابراین، اقداماتی که آمریکا در قشم، میناب و لامرد انجام میدهد، همگی مصداق جنایت جنگی است و همه کشورها مجاز، بلکه مکلف هستند که جنایتکاران را پاسخگو کنند. قطعاً ما نیز از هر ابزار موجود در سطح بینالمللی برای پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایتها استفاده خواهیم کرد.
قرائن حاکی از عمدی بودن حمله اوکراین به کشتی تجاری در دریای خزر است
منتظریم اوکراینیها در عمل ادعای غیرعمدی بودن این جنایت را ثابت کنند
وی درباره حمله اوکراین به یک کشتی تجاری در دریای خزر گفت: هم در تماس مستقیمی که با وزیر امور خارجه داشتند و هم در پیامهایی که برای ما ارسال کردند، تأکید داشتند که این اقدام غیرعمدی بوده است. اما شواهد و قرائن بسیار روشن، از جمله اظهارات صریح رئیسجمهور اوکراین، حکایت از آن دارد که این حمله عامدانه بوده است.
بقایی ادامه داد: ما توضیحات مقامهای اوکراینی را شنیدهایم و منتظر هستیم ببینیم آیا در عمل نیز اقدامی انجام خواهند داد که مؤید و تأییدکننده ادعای آنها مبنی بر غیرعمدی بودن این جنایت باشد یا خیر. ما قطعاً هر اقدامی را که لازم باشد، هم برای پاسخگو کردن اوکراین و هم برای اطمینان از اینکه چنین خطا و جنایتی بار دیگر از سوی طرف اوکراینی تکرار نشود، انجام خواهیم داد.
وی در پاسخ به سؤالی درباره خرید تسلیحاتی از چین تصریح کرد: رابطه ما با چین رابطه بسیار مهمی در حوزههای مختلف است و بر مبنای توافق شراکت راهبردی و همین طور براساس تفاهمنامههای مختلفی که در حوزههای اقتصادی و تجاری وجود داشته و هر زمان لازم باشد برای موضوعاتی که نیاز است تفاهم جدیدی ابتکار شود حتما چنین کاری را صورت میدهیم.
درباره تنگه هرمز کریدور بینابین با مسیر رفتوبرگشت در حال بررسی است
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه گفته شده معاون حقوقی وزیر امور خارجه اعلام کردهاند یک مسیر جدید در تنگه هرمز قرار است ایجاد شود که دو بخش شمال و جنوب دارد و شما نیز دیشب در گفتوگو با شبکه خبر اعلام کردید که باید مسیری وجود داشته باشد که تأمینکننده حقوق حاکمیت هر دو طرف باشد، نه مسیر شمالی و جنوبی؛ درباره جزئیات این موضوع توضیحاتی بفرمایید، گفت:
بقایی ادامه داد: اگر خاطرتان باشد، ما طبق بند ۵ یادداشت تفاهم خاتمه جنگ در ۲۸ خردادماه پذیرفتیم که مدیریت آتی تنگه هرمز را تدبیر کنیم و از همان روز نخست کارهایمان را آغاز کردیم. ۳۰ روز هم فرصت داشتیم تا میزان تردد کشتیرانی در تنگه هرمز را به روزهای قبل از جنگ برگردانیم.
وی گفت: ما با جدیت، با تعهد و با مسئولیتپذیری، وظایف خود را انجام میدادیم. متأسفانه آمریکا اجازه نداد که حتی این ۳۰ روز منقضی شود. در روز بیستویکم و بیستودوم، حملات گستردهای را علیه جمهوری اسلامی ایران انجام داد و به ناگاه، به بهانه حادثه دیدن چند کشتی در تنگه هرمز، اعلام کرد که همه چیز تمام شده است. همه تعهدات خود را نقض کرد، محاصره دریایی غیرقانونی را بازگرداند، مجوز فروش نفت ایران را لغو کرد و سایر تعهداتی را که طبق تفاهمنامه پذیرفته بود، تقریباً یکجا ملغا اعلام کرد.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: پس از آن، شرایط متشنجتر از قبل شد. آنچه ما تعهد کرده بودیم و در حال انجام آن بودیم، این بود که کشتیها از یک مسیر امن، بهگونهای که هیچ مشکلی برای آنها ایجاد نشود، تردد کنند. اما دو یا سه روز بعد از تفاهم ۲۸ خرداد، یعنی یک روز بعد از سفر وزیر امور خارجه آمریکا به منطقه و امضای بیانیه مشترک با وزرای خارجه شورای همکاری خلیج فارس، ما با تلاش یکسویه آمریکا برای باز کردن مسیر جنوبی از آبهای عمان مواجه شدیم.
وی ادامه داد: این اقدام هم خلاف بند ۵ یادداشت تفاهم بود و هم مسیری ناامن و خطرناک از حیث مسائل زیستمحیطی و همچنین تهدیدی علیه امنیت ملی ایران ایجاد میکرد. ما در بیانیه خود نیز توضیح دادیم که کشتیهایی که از این مسیر حرکت میکردند، تحت فشار سنتکام، با ارعاب طرف آمریکایی و متأسفانه با همراهی و همدستی برخی کشورهای منطقه، تردد داشتند. برخی از این کشتیها حتی حامل تجهیزات نظامی بودند و در پناه این کشتیهای غولپیکر، بعضاً ناوچههایی نیز تردد پیدا میکردند.
بقایی تصریح کرد: این موضوع هم با کلیت تفاهم در تعارض بود و هم با تکتک بندهای آن؛ چراکه تعهد ما فراهم کردن مسیر امن برای تردد کشتیهای تجاری بود و قرار نبود تنگه هرمز مورد سوءاستفاده برای استفادههای نظامی قرار بگیرد.
وی یادآور شد: در این مدت، مذاکرات حول این محور بوده که مسیر جنوبی، یعنی مسیری که از آبهای عمان میگذرد، و مسیر شمالی، یعنی مسیری که از آبهای سرزمینی ایران عبور میکند، به یک مسیر بینابین تبدیل شود؛ مسیری که تأمینکننده ملاحظات و منافع هر دو دولت ساحلی باشد.
بقایی خاطرنشان کرد: بنابراین، ما اکنون درباره یک کریدور صحبت میکنیم که مسیر رفتوبرگشت خواهد داشت، نه دو یا سه مسیر مجزا. این مسیر میانه بهصورت موقت قرار است مورد استفاده قرار بگیرد تا زمانی که درباره مسیر ثابت، بهعنوان جایگزین آن چیزی که در ادبیات کشتیرانی بینالمللی به عنوان TSS شناخته میشود، تصمیمگیری شود و جایگزین TSS قدیمی شود.
وی همچنین درباره سازوکار تعیین دریافت عوارض از کشتیها در تفاهمنامه با عمان گفت: این مذاکرات برای تفاهم بر سر مسیر تردد ایمن کشتیرانی است بین ایران و عمان. اینکه این مرحله و فرآیند میتواند به فرآیندی دیگر در منطقه متصل شود که باعث کاهش تنش در منطقه شود، باید منتظر بمانیم.
بقایی درباره محتوای تفاهم گفت: چون در حال مذاکره است، اجازه دهید به این توضیحات بسنده کنم.
هرگونه ناامنی در عراق پیامدهای منطقهای دارد
وی در پاسخ به این سؤال که در روزهای اخیر شاهد تشدید تنش در منطقه، بهویژه در عراق، بودیم و آمریکا و عربستان سعودی حملاتی را علیه برخی مواضع در عراق انجام دادند؛ با توجه به اینکه تعداد زیادی از زائران ایرانی و زائرانی از کشورهای مختلف در این ایام در عراق حضور دارند و امنیت آنها به دلیل این حملات به خطر میافتد، واکنش وزارت امور خارجه به این تجاوزات چیست، گفت: ما این حمله آمریکا و عربستان سعودی را محکوم کردیم و به طرق مختلف، از جمله از طریق مجاری رسمی دیپلماتیک، مراتب اعتراض شدید خود را به طرف سعودی اعلام کردیم.
بقایی ادامه داد: البته طرف سعودی در این زمینه توضیحاتی ارائه داده و اعلام کرده که مشارکتی نداشته است، اما به هر حال مسلم است که این جنایت ناشی از یک عملیات مشترک با آمریکا بوده است. چند نفر از شهروندان عزیز ایرانی نیز در جریان این جنایت به شهادت رسیدند. جا دارد در اینجا مجدداً به خانوادههای شهدای ایرانی و همچنین خانوادههای شهدای عراقی تسلیت عرض کنم.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: قطعاً امنیت عراق، حفظ حاکمیت ملی عراق و حفظ جان شهروندان عراقی برای ما اهمیت دارد؛ بهویژه در ایام اربعین که صدها هزار زائر، هم از عراق و هم از اقصی نقاط جهان، عازم عتبات عالیات هستند. این جنایت خود گویای این مسئله است که طرف آمریکایی با هر آنچه برای ما مقدس و ارزشمند است، مشکل دارد؛ چراکه پیش از این نیز، اگر به خاطر داشته باشید، مسیر ریلی به سمت مشهد مقدس را مورد تعرض قرار دادند.
وی درباره گروههای خرابکارانه مرتبط با اوکراین در عراق گفت: این موضوع باعث نگرانی است. اینکه طرفی که درگیر یک منازعه چهار ساله در منطقه دیگری است و متأسفانه سابقه نیز نشان داده که برای جلب توجه طرفهای مختلف و کسب حمایت، اقدامات نامتعارفی انجام داده، اکنون بخواهد در منطقه ما به نوعی در راستای عملیاتهای پرچم دروغین حرکت کند، برای همه کشورهای منطقه هشدارآمیز است.
بقایی ادامه داد: ما در این رابطه با دوستان عراقی در ارتباط و تماس هستیم، چراکه معتقدیم هرگونه ناامنی در عراق، چه علیه امنیت ملی عراق و چه علیه کشورهای همسایه، میتواند پیامدهای آن متوجه کل منطقه، از جمله جمهوری اسلامی ایران، شود.
آمریکا تفاهمنامه پایان جنگ را نقض کرد؛ توپ مدتهاست در زمین واشنگتن است
وی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آقای رئیسجمهور دیشب تفاهمنامه پایان جنگ اسلامآباد را مرکز ثقل روابط خارجی کشور در آینده توصیف کردند و گفتند باید تلاش شود که دشمن به تعهدات خود در این تفاهمنامه بازگردد. من از پاسخهایی که به دو سه سؤال اول دادید، اینگونه برداشت کردم که گویا هیچ تبادل پیامی و صحبتی درباره بازگشت آمریکا به تفاهمنامه وجود ندارد. توضیح بدهید که وضعیت تبادل پیامها چگونه است؟ آیا شروطی برای آمریکا گذاشته شده تا تفاهم مجدداً اجرایی شود یا خیر؟ گفت: تفاهمنامه را ما نقض نکردیم؛ این آمریکا بود که تفاهم را نقض کرد. من در پاسخ به سؤال صداوسیما سعی کردم تا حدودی توضیح بدهم. در بیانیه خودمان نیز به تفصیل توضیح دادیم که چه اتفاقی افتاد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی ادامه داد: در روزهای شانزدهم و هفدهم تیرماه، آمریکا در واکنشی بهشدت نامتناسب نسبت به ادعایی که هنوز هم اثبات نشده و واقعاً ابعاد و جزئیات آن مشخص نیست، به ناگاه اعلام کرد که هیچیک از تعهدات خود را اجرا نخواهد کرد. تکلیف بسیار روشن است. ما در هیچ تفاهمی پیشگام نقض نبودیم و بنابراین اگر بخواهیم از یک تعبیر فوتبالی استفاده کنیم، مدتهاست که توپ به زمین آمریکا افتاده است.
کشورهای منطقه میدانند ناامنی علیه یک کشور به دیگران سرایت میکند
وی در پاسخ به سؤال ایلنا مبنی بر اینکه برخی رسانههای غربی گزارش دادند در مقطع اخیر، با توجه به تهدیدات ترامپ، عربستان سعودی و برخی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس، به دلیل نگرانی از تبعات حمله به ایران و آسیبپذیری زیرساختهای انرژی خود، برای کاهش تنش با آمریکا در تماس بودهاند؛ آیا ایران در این زمینه رایزنی یا پیام مستقیمی با کشورهای منطقه داشته است یا خیر؟ گفت: ما با کشورهای منطقه همیشه در تماس هستیم. از همان نخستین روزهای جنگ تحمیلی، بهصورت منظم در تماس بودیم.
بقایی ادامه داد: همانطور که در پاسخ به سؤال دیگری هم عرض کردم، کشورهای منطقه بهخوبی میدانند که امنیت در منطقه تجزیهناپذیر است. ناامنی علیه یک کشور منطقه، خواهناخواه به سایر کشورهای منطقه نیز سرایت خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: آنها همچنین بهخوبی دریافتهاند که حضور نظامی آمریکا در منطقه، ناامنکننده و ثباتزداست. طبیعتاً همه تلاش میکنند؛ همه کسانی که واقعاً و صادقانه به دنبال برقراری امنیت هستند، تلاش خواهند کرد که مانع از تشدید درگیریها شوند. اما همانطور که عرض کردم، در نهایت آنچه ما را در برابر دشمنی و شرارت دشمن بیمه میکند، توانایی و اقتدار خودمان است.
تعرض آمریکا به کشتیرانی تجاری ایران مصداق دزدی دریایی است
وی درباره حمله به کشتیهای تجاری گفت: اقدام آمریکا در تعرض به کشتیرانی تجاری ایران، اعم از حملات مستقیمی که هر از چند گاهی انجام داده یا تحریم کردن آنها و ایجاد ارعاب برای آنها، مصداق دزدی دریایی است. البته وقتی از دزدی دریایی صحبت میکنیم، ظاهراً قرار نیست طرفهای آمریکایی از این موضوع شرمنده شوند؛ چراکه صراحتاً اعلام کردهاند که ما شبیه دزدان دریایی عمل میکنیم و حتی به آن افتخار کردهاند.
بقایی گفت: این اقدامات صرفاً خصومت و عداوت آمریکا با ملت ایران را نشان میدهد و بیانگر این واقعیت است که آمریکا همچنان بر مسیر تقابل با ایران پافشاری میکند؛ علیرغم همه ادعاهایی که میشنویم مبنی بر اینکه دیپلماسی برای آنها اهمیت دارد. طبیعتاً جمهوری اسلامی ایران نیز متقابلاً هر اقدامی را که لازم باشد برای صیانت از منافع ملی خود اتخاذ خواهد کرد.
رژیم صهیونیستی از توافقها برای تداوم مسیر نسلکشی استفاده کرده است
وی در پاسخ به اینکه خبرهای منتشرشده مبنی بر اینکه حماس با واگذاری سلاح موافقت کرده، موضع ایران نسبت به این موضوع چیست، گفت: البته خبرها ضد و نقیض است و شروط و ملاحظات مقاومت فلسطین را هم حتماً مشاهده کردهاید. اما بهطور کلی، من همان پاسخی را که به یکی دیگر از همکارانتان دادم، تکرار میکنم. رژیم صهیونیستی اساساً به هیچ معاهده و هیچ تفاهمی پایبند نبوده است و از این ابزار، یعنی توافقهایی که هر از مدتی با وساطت برخی طرفها ایجاد میشود، برای تداوم مسیر نسلکشی استفاده کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: آماری را که خدمتتان عرض کردم، در ذهن مرور کنید و آن را به آمارهایی که در این سه سال درباره کشتار مردم فلسطین منتشر شده، اضافه کنید. فقط ۶۱ هزار کودک فلسطینی یتیم شدهاند و نزدیک به ۳ هزار خانواده فلسطینی بهطور کامل به شهادت رسیدهاند. این جنایات گویای این واقعیت است که رژیم صهیونیستی همچنان بر هدفهای استعماری خود در فلسطین اشغالی اصرار دارد و طبیعتاً در چنین شرایطی، مقاومت فلسطین و ملت فلسطین برای تداوم حیات خود، ابزاری جز مقاومت برای کسب حق تعیین سرنوشت خود ندارند.
ایران به کشورهای منطقه خصومت ندارد؛ آنها نباید اجازه استفاده از خاکشان علیه ایران را بدهند
وی در پاسخ به سؤال دیگری درباره دریافت پیام از سوی کشورهای منطقه برای عدم مشارکت در حملات علیه ایران گفت: ما عرض کردیم که ما به کشوری حمله نمیکنیم؛ ما در حال دفاع از خودمان هستیم. ضربات دفاعی ایران علیه پایگاهها و مبادیای انجام میشود که برای حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفتهاند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: من مکرراً تأکید میکنم که ما هیچ خصومت و عنادی با هیچیک از کشورهای منطقه نداریم. برای تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی آنها احترام قائل هستیم، اما کشورهای منطقه باید به مسئولیتهای خود عمل کنند. شما به کویت اشاره کردید؛ برای مثال، کشورهای منطقه نباید اجازه دهند قلمرو و امکانات آنها توسط آمریکا برای تدارک حمله علیه جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار بگیرد. ما امیدواریم، واقعاً امیدواریم، تجربه این پنج ماه این درس را به همه داده باشد که تداوم حضور نظامی آمریکا در این کشورها، جز ناامنی، تفرقه و اختلاف میان کشورهای منطقه، محصول دیگری نخواهد داشت.
بقایی تصریح کرد: ما در نهایت، به عنوان همسایگان دائمی، باید تصمیم بگیریم با ایجاد اعتماد متقابل و همکاری سازنده با یکدیگر، سازوکاری را ایجاد کنیم که تأمینکننده امنیت همه کشورهای منطقه باشد.
عضویت ایران در «وایکو» فرصتی برای تقویت همکاریهای فناورانه با چین و دیگر کشورهاست
وی در پاسخ به این سؤال که هفته گذشته سند عضویت ایران در سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی «وایکو» توسط سفیر ایران در چین امضا شد و چه آیندهای برای روابط ایران و چین در حوزه هوش مصنوعی، همکاریهای تکنولوژیک و همچنین تأثیرات آن بر روابط اقتصادی میان دو طرف پیشبینی میکنید، گفت: این سازمان، یک سازمان چندجانبه است. ما بهطور کلی از شکلگیری ترتیبات و سازمانهای بینالمللی و چندجانبهای که تأمینکننده منافع کشورهای در حال توسعه باشد، استقبال میکنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: ما فکر میکنیم این ابتکار میتواند به شکستن انحصار در یکی از مهمترین حوزههایی که با همه جنبههای زندگی بشر در ارتباط است، کمک کند. قطعاً از این فرصت و از این چارچوب برای تقویت همکاریها با چین و سایر کشورهای عضو این تشکیلات جدید استفاده خواهیم کرد.
ادعای الحاق کشورهای دیگر به آمریکا مغایر با منشور ملل متحد است
بقایی درباره واکنش ایران به ادعای ترامپ مبنی بر الحاق ونزوئلا و گرینلند به آمریکا گفت: ظاهراً داریم به دوران استعمار کلاسیک، حتی پیش از جنگ جهانی اول، بازمیگردیم؛ دورانی که برخی قدرتهای استعمارگر، با اتکا به مفاهیمی مانند «مسئولیت نژاد سفید»، کشورهای دیگر را اشغال میکردند و منابع آنها را به غارت میبردند. قرار بر این بود که پس از دو جنگی که توسط اروپاییان بر جهان تحمیل شد، جامعه جهانی مسیر دیگری را انتخاب کند. منشور سازمان ملل متحد بر مبنای نفی استعمار، نفی استفاده از زور در روابط بینالملل و احترام به حاکمیت کشورها بنا نهاده شده است.
وی ادامه داد: این ادعای مقامهای آمریکایی که هر از گاهی بهراحتی، حتی در قالب تصویر یا در شبکه اجتماعی ایکس (توییتر سابق)، کشورهای دیگر را به کشور خود ملحق یا الصاق میکنند، مغایر با همه اصول و قواعد بنیادین منشور ملل متحد و مهمترین قواعد حقوق بینالملل است. جا دارد که همه کشورهای عضو سازمان ملل متحد در این زمینه مسئولانه موضع بگیرند و مخالفت خود را با این روند اعلام کنند.
تصویب کنوانسیون حقوقی دریای خزر زمینهساز تقویت همکاری میان کشورهای ساحلی است
بقایی در پاسخ به اینکه هفته گذشته اعلام شد کنوانسیون حقوقی دریای خزر برای تصویب به مجلس ارسال شده است؛ چه بازه زمانی برای تصویب نهایی این سند پیشبینی میکنید؟ به نظر شما این فرایند چقدر زمان خواهد برد؟ همچنین آیا همه نکاتی که باعث تعویق بررسی و تصویب این پرونده در مجلس شده بود، اکنون برطرف شده است یا خیر؟ علت ارسال این کنوانسیون به مجلس در مقطع فعلی چیست؟ آیا ممکن است حملهای که از سوی اوکراین به کشتی ایرانی در دریای خزر انجام شد، باعث شده باشد که ایران تمایل پیدا کند این کنوانسیون هرچه سریعتر به تصویب برسد؟ گفت: این کنوانسیون، همانطور که میدانید، در سال ۱۳۹۷ میان پنج کشور ساحلی دریای خزر امضا و نهایی شد. ما در این مدت بررسیهای بسیار دقیق حقوقی، سیاسی و سایر جنبههای آن را انجام دادیم.
وی ادامه داد: این لایحه در تاریخ ۳۱ تیر ۱۴۰۵ به تصویب رسید، سپس در هیئت دولت تصویب شد و بعد از آن برای بررسی و تصویب به مجلس شورای اسلامی ارسال شد. تلاش ما این است که در اولین فرصت، مراحل تصویب آن در مجلس انجام شود. طبیعتاً وقتی میخواهیم به یک سند مهم بینالمللی که دارای ابعاد حقوقی، سیاسی و امنیتی است ملحق شویم، باید با دقت و با در نظر گرفتن همه ابعاد آن تصمیمگیری کنیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: این روند طی شده و اکنون فکر میکنیم تصویب این سند در مجلس شورای اسلامی، زمینه را هم برای گسترش همکاری میان کشورهای ساحلی دریای خزر و هم برای جلوگیری از سوءاستفادههایی که ممکن است بازیگران خارج از منطقه خزر نسبت به این پهنه آبی در نظر داشته باشند، فراهم خواهد کرد.
وی ادامه داد: از جمله موضوعات مهم این کنوانسیون، ممنوعیت هرگونه حضور نظامی کشورهای خارج از منطقه در دریای خزر است. همچنین برخی موضوعاتی که در افکار عمومی بهعنوان نگرانی مطرح بوده، از جمله تعیین حدود دریایی و خط مبدأ دریایی، اساساً در این کنوانسیون مورد بررسی قرار نمیگیرد. موضوع تعیین خط مبدأ قرار است در چارچوبی جداگانه درباره آن گفتوگو و تصمیمگیری شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه گفت: در یک جمعبندی کلی، فکر میکنیم تصویب این کنوانسیون توسط جمهوری اسلامی ایران، که به منزله لازمالاجرا شدن آن خواهد بود، زیرا برای اجرایی شدن کنوانسیون تصویب هر پنج کشور ساحلی لازم است، زمینه مناسبی را برای تقویت همکاری و اعتماد میان پنج کشور عضو این کنوانسیون فراهم خواهد کرد.
مذاکرات ایران و عمان درباره مسیر جدید تردد در تنگه هرمز رو به جلو است
بقایی در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه گزارشهایی منتشر شده مبنی بر اینکه برخی کشورهای عربی از تفاهم در حال شکلگیری میان ایران و عمان حمایت و استقبال کردهاند؛ آیا این موضوع صحت دارد؟ گفت: در مورد اینکه برخی کشورهای منطقه نسبت به مذاکرات در حال انجام میان ایران و عمان ابراز خوشبینی کردهاند، همانطور که پیشتر هم عرض کردم، روند مذاکرات رو به جلو بوده است. ایران و عمان درباره توافق بر سر مسیر جدید، گفتوگوهای خوبی داشتهاند.
وی ادامه داد: در طول هفت یا هشت روز گذشته، نقشههایی میان دو طرف تبادل شده و با همکاری متخصصان و مراجع ذیربط جمهوری اسلامی ایران، درباره آنها بحث و بررسی صورت گرفته است. ما امیدواریم هم کشورهای منطقه و هم بازیگران خارج از منطقه، این رویکرد بسیار مسئولانه جمهوری اسلامی ایران را قدر بدانند و تلاش کنند در این مسیر، رویکردی سازنده داشته باشند و اجازه دهند روند گفتوگوها میان ایران و عمان بهصورت منطقی به پیش برود.
سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین با اشاره به مذاکرات میان لبنان و رژیم صهیونیستی در رم، درباره ارزیابی ایران از این روند و اینکه آیا این مذاکرات با محتوای یادداشت تفاهم اسلامآباد در تعارض است یا آن را دور میزند، گفت: درباره مباحث مرتبط با رژیم صهیونیستی و لبنان، واقعیت این است که در هرگونه تعامل با رژیم صهیونیستی، نمیتوان رویکردی جز رویکردی بدبینانه اتخاذ کرد؛ زیرا تجربه نشان داده است که این رژیم به هیچیک از قولوقرارها و هیچیک از تعهداتی که پذیرفته، پایبند نبوده است.
وی درباره پیوستن پاکستان به ائتلاف دریایی عربستان گفت: در مورد آنچه تحت عنوان ائتلاف مشهور شده و مسبوق به سابقه است و ده سال قبل چنین ائتلافی درست و ناکام شد. موضوع یمن قرار نیست با چنین ائتلافهایی حل شود.باید تلاش کنیم برای ایجاد ائتلافهایی برای صلح نه ائتلافهایی برای آزار رساندن به کشورهای اسلامی. ما همیشه اعلام آمادگی کردیم به پیش بردن روند حل این موضوع کمک کنیم.
