اجرای طرح ملی سنجش سلامت روان برای شناسایی بهموقع آسیبها
با افزایش توجه به پیامدهای روانی ناشی از بحرانها و تنشهای اجتماعی به ویژه تجربه شرایط جنگ، طرح ملی و رایگان سنجش سلامت روان با هدف شناسایی زودهنگام آسیبهای روانشناختی و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات حمایتی و مشاورهای در سراسر کشور اجرا شد.
به گزارش خبرنگار اجتماعی ایلنا، در روزگاری که فشارهای اقتصادی، اجتماعی و تجربه رویدادهای تنشزا بیش از گذشته بر زندگی افراد سایه انداخته، سلامت روان به یکی از مهمترین دغدغههای نظام سلامت و رفاه اجتماعی تبدیل شده است.
کارشناسان حوزه سلامت روان معتقدند بخش قابل توجهی از مشکلات روانشناختی، به دلیل ناآگاهی یا مراجعه دیرهنگام افراد، تا مدتها شناسایی نمیشوند و همین مسئله میتواند زمینهساز بروز آسیبهای گستردهتر در فرد، خانواده و جامعه باشد. از این رو، فراهم شدن امکان سنجش و ارزیابی اولیه برای عموم مردم به ویژه پس از تجربه شرایط جنگ، میتواند نقش مهمی در پیشگیری، مداخله بههنگام و کاهش پیامدهای مشکلات درماننشده ایفا کند.
سازمان بهزیستی کشور اجرای «طرح ملی و رایگان سنجش سلامت روان» را با هدف ارزیابی وضعیت سلامت روان شهروندان و شناسایی افرادی که ممکن است به خدمات مشاورهای و حمایتی نیاز داشته باشند، در سطح ملی در دستور کار قرار داد.
این طرح با تمرکز بر شناسایی پیامدهای روانی ناشی از بحرانها و شرایط جنگی، امکان ارزیابی وضعیت سلامت روان را برای تمامی افراد بالای ۱۸ سال فراهم کرد. شرکتکنندگان پس از ثبت اطلاعات اولیه خود در سامانه، به یک پرسشنامه درباره نشانههای استرس حاد پاسخ میدهند. هدف از این مرحله، شناسایی سریع افرادی است که ممکن است در معرض آسیبهای روانشناختی قرار گرفته باشند.
پس از غربالگری اولیه، افرادی که در گروههای دارای خطر متوسط یا بالا قرار میگیرند، وارد مرحله ارزیابی تخصصیتر میشوند تا شدت علائم و نیاز آنان به دریافت خدمات حمایتی مشخص شود. بر اساس نتایج این ارزیابی، افراد در سطوح مختلف خطر دستهبندی شده و متناسب با شرایط خود، از آموزشهای خودمراقبتی، خدمات مشاورهای یا مداخلات تخصصیتر بهرهمند میشوند.
متخصصان سلامت روان معتقدند چنین مداخلات زودهنگامی میتواند از تشدید و مزمن شدن بسیاری از مشکلات روانی پیشگیری کرده و بازگشت افراد به شرایط عادی زندگی را تسهیل کند. بر اساس برنامهریزی انجامشده، اطلاعات ثبتشده در سامانه توسط متخصصان و کارشناسان سازمان بهزیستی بررسی میشود تا در صورت نیاز، اقدامات حمایتی و ارجاع به خدمات تخصصی برای افراد انجام گیرد. همچنین در اجرای این طرح بر حفظ محرمانگی اطلاعات و رعایت حریم خصوصی مشارکتکنندگان تأکید شده است.
برای افزایش مشارکت عمومی در این طرح و دسترسی شهروندان به این خدمات، از ظرفیتهای ارتباطی کشور نیز برای اطلاعرسانی گسترده استفاده شد. ایرانسل، در ادامه رویکرد سالهای پیش خود، با همکاری سازمان بهزیستی و در چارچوب ایفای نقش مسئولیت اجتماعی، امکان دسترسی آسانتر شهروندان به این طرح را با استفاده از ظرفیت ارسال پیامک سراسری، برای معرفی طرح و آگاهسازی شهروندان، فراهم کرد تا افراد بیشتری بتوانند در فرایند ارزیابی و شناسایی بههنگام مشکلات روانشناختی مشارکت کنند.
صاحبنظران معتقدند توسعه چنین برنامههایی میتواند علاوه بر شناسایی افراد در معرض آسیب، به ارتقای سواد سلامت روان، کاهش انگ اجتماعی مرتبط با مراجعه برای دریافت کمکهای تخصصی و افزایش تابآوری جامعه در مواجهه با بحرانها و فشارهای زندگی کمک کند تا در نهایت به بهبود کیفیت زندگی و تقویت سرمایه اجتماعی منجر شود.
