تردید دانشمندان نسبت به وجود فرازمینی ها کمتر شد

وقتی خبر احتمال کشف حیات فرازمینی منتشر می‌شود، تخیل انسان بلافاصله به کار می‌افتد. تیترهای هیجان‌انگیز، تصاویر سیاره‌های دوردست و وعده پاسخ به یکی از قدیمی‌ترین پرسش‌های بشر: آیا در جهان تنها هستیم؟ اما پشت این هیجان رسانه‌ای، جامعه علمی معمولا محتاط‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد.

به گزارش ساینس‌آلرت، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی «پیتر ویکرز» تصمیم گرفتند به‌جای حدس زدن درباره نظر دانشمندان، مستقیما از آن‌ها سؤال کنند. آن‌ها پس از دو خبر مهم سال ۲۰۲۵ درباره احتمال کشف نشانه‌های حیات فرازمینی، از صدها اخترزیست‌شناس در سراسر جهان نظرسنجی کردند تا ببینند متخصصان این حوزه واقعا چه فکری می‌کنند.

نخستین رویداد به سیاره فراخورشیدی K۲-۱۸b مربوط می‌شد؛ جهانی دوردست که در فاصله حدود ۱۲۰ سال نوری از زمین قرار دارد. پژوهشگران اعلام کرده بودند که شاید در جو این سیاره مولکول‌هایی مانند دی‌متیل سولفید یا دی‌متیل دی‌سولفید شناسایی شده باشد. روی زمین، این ترکیبات عمدتا با فعالیت موجودات زنده ارتباط دارند و به همین دلیل برخی رسانه‌ها از آن به‌عنوان یکی از قوی‌ترین نشانه‌های حیات فرازمینی یاد کردند.

اما وقتی از متخصصان سؤال شد که آیا به نظر آن‌ها حیات فرازمینی احتمالا در این سیاره کشف شده است یا نه، تنها ۶٫۶ درصد پاسخ مثبت دادند. نزدیک به دو سوم شرکت‌کنندگان با این ادعا مخالف بودند و حدود ۲۸ درصد نیز موضعی خنثی داشتند.

چند ماه بعد، توجه‌ها به مریخ جلب شد. دانشمندان ناسا در سنگی به نام «چیوا فالز» نشانه‌هایی را شناسایی کرده بودند که روی زمین گاهی در نتیجه فعالیت میکروب‌ها شکل می‌گیرند. این بار نیز رسانه‌ها از احتمال کشف نشانه‌های حیات سخن گفتند.

نتایج نظرسنجی نشان داد اعتماد دانشمندان در این مورد بیشتر است، اما همچنان فاصله زیادی با اجماع علمی وجود دارد. تنها ۱۵ درصد از اخترزیست‌شناسان معتقد بودند احتمالا نشانه‌ای از حیات کشف شده است. با این حال نکته جالب‌تر تغییر نگرش دانشمندان بود. تعداد کسانی که به‌شدت با این ادعا مخالفت می‌کردند، از ۳۵ درصد در پرونده K۲-۱۸b به حدود ۱۱ درصد در پرونده مریخ کاهش یافت.

به بیان دیگر، جامعه علمی از موضع «قطعا نه» به سمت «شاید» حرکت کرده بود، اما هنوز به «بله» نرسیده بود.

دلیل این احتیاط هم روشن است. دانشمندان بارها در تاریخ با پدیده‌هایی روبه‌رو شده‌اند که در نگاه اول نشانه حیات به نظر می‌رسیدند اما بعدها توضیحی کاملا طبیعی و غیرزیستی برای آن‌ها پیدا شد. چالش اصلی در جستجوی حیات فرازمینی این نیست که تصور کنیم حیات چگونه می‌تواند چنین نشانه‌هایی تولید کند؛ بلکه باید مطمئن شویم طبیعت بدون دخالت موجودات زنده نمی‌تواند همان آثار را ایجاد کرده باشد.

این پژوهش در نهایت یک درس مهم را یادآوری می‌کند: علم همیشه با قطعیت‌های سیاه و سفید پیش نمی‌رود. میان «قبول» و «رد» یک فرضیه، منطقه بزرگی از تردید، احتیاط و انتظار برای شواهد بیشتر وجود دارد. شاید هنوز پاسخ پرسش «آیا در جهان تنها هستیم؟» پیدا نشده باشد، اما دست‌کم اکنون می‌دانیم بیشتر دانشمندانی که به دنبال این پاسخ هستند، هنوز برای اعلام کشف حیات فرازمینی عجله‌ای ندارند.