موز چند میلیون دلاری ربوده شد!
در ادامه حواشی بیپایان یکی از جنجالیترین آثار هنر معاصر جهان، موزه مرکز پمپیدو-متز در فرانسه رسماً اعلام کرد که موز اثر مشهور «کمدین»، خلقشده توسط مائوریتسیو کاتلان، از روی دیوار نمایشگاه به سرقت رفته است؛ رویدادی تازه که بار دیگر مرزهای میان هنر مفهومی، شوخی و سرقت را در صدر اخبار فرهنگی جهان قرار داد.
از زمانی که مائوریتسیو کاتلان، هنرمند تجسمی ایتالیایی، در نمایشگاه آرت بازل میامی بیچ در سال ۲۰۱۹ با رونمایی از اثر خود به نام «کمدین» اذهان عمومی را تکان داد، این اثر که تنها شامل یک موز معمولی متصلشده به دیوار گالری به وسیله یک تکه نوار چسب پهن است (و در سه نسخه عرضه شده)، همواره مانند آهنربایی برای جذب رسانهها و البته هدفی برای رفتارهای هنجارشکنانه بوده است. در طول شش سال گذشته، این اثر بارها حاشیهساز شده؛ از جمله در دو نوبت مجزا در سالهای ۲۰۲۳ و ۲۰۲۵، بازدیدکنندگان موزههایی که این اثر را به نمایش گذاشته بودند، اقدام به خوردن موز روی دیوار کردند.
اما در هفته جاری، موزه مرکز پمپیدو-متز در شهر متز فرانسه با انتشار یک بیانیه مطبوعاتی اعلام کرد موزی که در نسخه فعلی اثر «کمدین» روی دیوار قرار داشت، ربوده شده است. این اثر هماکنون در چارچوب نمایشگاهی با عنوان «یکشنبه بیپایان: یک نمایشگاه زنده در حرکت دایمی» که کیوریتوری و گردآوری آن را خود کاتلان بر عهده دارد، در حال نمایش بود. تصویر پیوستشده به این بیانیه که تاریخ ۳۰ مه روی آن ثبت شده، تکه نوار چسب پهنِ مچاله و رهاشدهای را نشان میدهد که بدون موز روی یک دیوار سفید باقی مانده است.
مسئولان موزه پمپیدو-متز در بیانیهای رسمی در این باره تشریح کردند: «ارزش واقعی این اثر هنری در گواهی اصالت آن و دستورالعملهای حاکم بر نحوه ارائه و نمایش آن نهفته است، نه در بخش فاسدشدنی و مصرفی آن.» به لطف همین ویژگی، خود این میوه به شدت مایه نگرانی نخواهد بود؛ چرا که بر اساس دستورالعملهای صریح کاتلان برای نمایش این اثر، موز باید هر سه روز یکبار با یک موز تازه تعویض شود.
در ادامه این بیانیه آمده است: «با این حال، این نهاد فرهنگی چنین اقدامی را که به احترام لازم برای آثار به نمایش درآمده آسیب میزند و بازدیدکنندگان را به طور موقت از بخشی از تجربه ارائهشده در نمایشگاه محروم میکند، محکوم مینماید. طبق دستورالعملهای تعیینشده برای این اثر، هیچ خسارت جبرانناپذیری به اصل اثر وارد نشده است.»
در سال ۲۰۱۹، سه نسخه از اثر «کمدین» توسط گالری پروتیان با قیمتی بین ۱۲۰ هزار تا ۱۵۰ هزار دلار در نمایشگاه آرت بازل میامی بیچ به فروش رسید. پنج سال بعد، یعنی در سال ۲۰۲۴، این اثر هنری در یک حراجی بزرگ در موسسه ساتبیز به قیمت شش میلیون و ۲۰۰ هزار دلار به یک میلیاردر فعال در حوزه ارزهای دیجیتال به نام جاستین سان فروخته شد. سان پس از نهایی کردن این خرید جن
