«مهندسی ساعت صفر»؛ تحرکات آمریکا و اسرائیل در تنگه هرمز چه هدفی را دنبال می‌کند؟
همزمان با تشدید تنش‌ها در تنگه هرمز و افزایش تحرکات نظامی و اطلاعاتی آمریکا و اسرائیل در منطقه، نشانه‌هایی از شکل‌گیری آرایش تازه‌ای در معادلات امنیتی منطقه دیده می‌شود؛ تحرکاتی که از تغییر مسیرهای دریایی و تقویت حضور نظامی آمریکا تا هماهنگی‌های اطلاعاتی با تل‌آویو را در بر می‌گیرد و احتمال تدارک برای مرحله تازه‌ای از تقابل را مطرح کرده است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، تنش‌ها در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد و ایران از هدف قرار گرفتن نفتکش‌ها خبر داده است؛ در حالی که درباره محل حملات و مسیرهای امن دریایی روایت‌های متفاوتی مطرح می‌شود. همزمان، آمریکا برای تأمین امنیت تردد کشتی‌ها، تحرکات نظامی خود را افزایش داده است؛ تحولاتی که پرسش‌هایی را درباره ماهیت تقابل دو طرف و احتمال گسترش آن مطرح می‌کند.
نقشه تعاملی الجزیره، گسترش مناطق تنش از سواحل ایران تا حوالی سواحل عمان را نشان می‌دهد. این نقشه همچنین تفاوت مسیر دریایی مورد تأکید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با مسیر جایگزینی را مشخص می‌کند که فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) برای تردد کشتی‌ها در نظر گرفته است.
بر اساس اطلاعات اعلام‌شده از سوی ایران، یک نفتکش در جنوب تنگه هرمز و در منطقه‌ای که احتمالا روبه‌روی سواحل استان مسندم عمان قرار دارد، هدف قرار گرفته است. حمله دوم نیز در بخش شرقی تنگه و در نزدیکی سواحل عمان رخ داده است.
این نقشه همچنین از شنیده شدن صدای انفجار در چند منطقه ساحلی ایران در شب گذشته حکایت دارد؛ مناطقی از جمله جاسک، سیریک، جزیره سیری، جزیره لارک، قشم و بندرعباس که همگی در استان هرمزگان قرار دارند.
بر اساس این گزارش، سپاه پاسداران از فوریه گذشته مسیر دریایی مشخصی را برای عبور کشتی‌ها تعیین کرده و بر استفاده از آن تأکید دارد. این مسیر از نزدیکی جزیره لارک می‌گذرد؛ جزیره‌ای که یکی از نقاط مهم در مسیر ورود و خروج کشتی‌ها از تنگه هرمز به شمار می‌رود.
در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا مسیر دریایی جایگزینی را در امتداد سواحل شمالی شبه‌جزیره مسندم عمان آماده کرده است تا رفت‌وآمد کشتی‌ها میان آب‌های خلیج فارس و دریای عرب از این مسیر انجام شود. به این ترتیب، مسیر تجاری متعارفی که از بخش میانی تنگه هرمز می‌گذرد، عملا از چرخه تردد خارج شده است.
بر اساس روایت ایران، در تنگه هرمز مین‌های دریایی کار گذاشته شده و برخی کشتی‌ها بر اثر برخورد با این مین‌ها آسیب دیده‌اند. در مقابل، آمریکا مدعی است مسیرهای کشتیرانی در آب‌های سرزمینی عمان عاری از مین هستند؛ ادعایی که پس از انجام عملیات شناسایی و پاک‌سازی دریایی مطرح شده است.
آرایش نظامی ایران و آمریکا در منطقه
سرهنگ نضال ابوزید، کارشناس نظامی و راهبردی، در تحلیل تحولات اخیر گفت تحرکات ایران از شکل‌گیری یک صحنه عملیاتی گسترده و منسجم در منطقه حکایت دارد که بر پایه پراکندگی محورهای هدف‌گیری و به‌کارگیری ابزارهای نظامی متنوع طراحی شده است.
ابوزید در گفت‌وگو با الجزیره توضیح داد نخستین محور عملیاتی از منطقه فاو آغاز می‌شود و تا خفجی و الجبیل در عربستان سعودی و بندر صحار در عمان امتداد می‌یابد. به گفته او، حملات در برخی از این مناطق با استفاده از قایق‌های ایرانی حامل نیروهای مسلح مجهز به آرپی‌جی انجام شده است؛ اما در بخش شرقی تنگه هرمز، به دلیل فاصله زیاد و دشواری استفاده از قایق‌ها و بازگرداندن آنها بدون قرار گرفتن در معرض حمله، پهپادها نقش پررنگ‌تری در عملیات دارند.
این کارشناس درباره تحرکات آمریکا نیز گفت اقدامات واشنگتن دو بُعد اطلاعاتی و نظامی دارد. در بُعد نخست، آمریکا تحرکات هوایی و فعالیت رادارهای ایران را در امتداد سواحل غربی زیر نظر گرفته و مواضع راداری و سامانه‌های پدافند هوایی را هدف قرار می‌دهد.
به گفته ابوزید، آمریکا برای کاهش هزینه عملیات نظامی، بیش از گذشته به استفاده از پهپادها و موشک‌های دقیق روی آورده و اتکای خود به هواپیماهای متعارف را کاهش داده است.
بُعد دوم اقدامات آمریکا، ایجاد پوشش امنیتی برای اسکورت کشتی‌های تجاری با استفاده از قایق‌های نظامی این کشور است. همزمان، اقداماتی برای ایجاد اختلال در سامانه‌های ردیابی کشتی‌ها انجام می‌شود تا شناسایی موقعیت واقعی آنها دشوارتر شود.
تلاش برای افزایش هزینه ادامه وضع موجود
ابوزید معتقد است ایران با هدف قرار دادن نفتکش‌ها در پی افزایش هزینه تداوم وضعیت کنونی و اعمال فشار بر طرف‌های درگیر برای پایان دادن به وضعیت نه جنگ و نه صلح است. در مقابل، آمریکا بر اجرای حملات محدود و هدفمند علیه تحرکات ایران، به‌ویژه مواضع راداری و تأسیسات ساحلی، تمرکز کرده است.
این کارشناس در واکنش به اظهارات مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، مبنی بر اینکه در شرایط کنونی نیازی به اقدام نظامی نیست، گفت مواضع واشنگتن با نوعی تناقض همراه است. او در توضیح این موضوع به اظهارات پیشین روبیو اشاره کرد که در آن دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک با ایران را بعید دانسته بود.
ابوزید همچنین از تحرکات نظامی و اطلاعاتی قابل توجه آمریکا و اسرائیل در ۷۲ ساعت گذشته خبر داد. به گفته او، فرمانده ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا به تل‌آویو سفر کرده و با فرماندهان اطلاعاتی اسرائیل دیدار داشته است. در همین مدت، نشست امنیتی محدودی در اسرائیل با حضور شلومی بیندر، رئیس بخش اطلاعات نظامی ارتش این رژیم، برگزار شده و رئیس موساد نیز برای دیدار با مقام‌های آمریکایی اقداماتی انجام داده است.
این کارشناس در جمع‌بندی تحولات گفت مجموعه این تحرکات، در کنار حضور یک ناو هواپیمابر آمریکایی، دو ناوشکن و یک رزم‌ناو همراه آن، از احتمال انجام تدارکات نظامی حکایت دارد؛ اقداماتی که به گفته او در اصطلاح نظامی از آن با عنوان «طراحی ساعت صفر» یاد می‌شود.
