ائتلاف جدید «سنی» در خاورمیانه؛ آیا اسرائیل از معادلات امنیتی منطقه کنار میرود؟
توافق دفاعی میان عربستان، ترکیه و پاکستان بار دیگر بحث تغییر معماری امنیتی خاورمیانه را مطرح کرده است؛ تحولی که از نگاه محافل صهیونیستی میتواند نفوذ آنکارا را افزایش داده و فضای مانور اسرائیل برای ایجاد ائتلافهای منطقهای را محدود کند.
به گزارش ایلنا، توافق دفاعی مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، نگاه محافل صهیونیستی را به خود جلب کرده است؛ توافقی که به نوشته روزنامه «معاریو» میتواند با تقویت جایگاه ترکیه، ورود ظرفیت هستهای پاکستان به این ترتیبات و حرکت عربستان به سمت گزینههای امنیتی متنوعتر، بخشی از معادلات امنیتی خاورمیانه را تغییر دهد و روند تلاش اسرائیل برای تثبیت جایگاه خود در منطقه را دشوارتر کند.
معاریو در گزارشی به قلم «زلمان شوفال» سفیر پیشین رژیم صهیونیستی در آمریکا، توافق دفاعی سهجانبه را نشانه شکلگیری واقعیتی جدید در منطقه دانست و تصریح کرد که این تحول «خبر خوبی برای اسرائیل نیست».
این توافق هفته گذشته و به ابتکار عربستان امضا شد. هرچند هدف اعلامشده آن مقابله با تهدیدهای امنیتی و حفظ منافع مشترک اعضاست، اما معاریو معتقد است آنکارا میتواند از این چارچوب برای ایجاد موازنه در برابر نفوذ اسرائیل استفاده کند و ریاض نیز با توسعه همکاریهای امنیتی با ترکیه و پاکستان، گزینههایی فراتر از اتکای کامل به واشنگتن در اختیار داشته باشد.
انتخاب مکه برای امضای توافق نیز از نگاه این روزنامه دارای پیام نمادین است. سه کشور در کنار منافع متفاوت، در موضوعاتی مانند امنیت مسیرهای کشتیرانی منطقه، بهویژه بابالمندب، منافع مشترکی دارند. پاکستان نیز به دلیل برخورداری از سلاح هستهای، در میان اعضای این توافق جایگاه متفاوتی پیدا میکند.
معاریو ترکیه را مهمترین برنده سیاسی این توافق ارزیابی کرده و معتقد است حضور آنکارا در ترتیبات جدید، در کنار نقش آن در پرونده غزه و همکاریهای رو به گسترش دفاعی با عربستان، میتواند نفوذ ترکیه در خاورمیانه را افزایش دهد.
با این حال، این روزنامه مقایسه توافق جدید با ناتو را اغراقآمیز میداند. توافق سهجانبه اگرچه بندی مشابه ماده پنجم ناتو درباره حمایت متقابل در صورت حمله دارد، اما فاقد فرماندهی نظامی مشترک و سازوکار مشخص برای اجرای تعهدات دفاعی است. همچنین اعضای آن دشمن مشترک و مشخصی ندارند؛ مسئلهای که میتواند انسجام این ائتلاف را در شرایط بحران با آزمون مواجه کند.
یکی از مهمترین پرسشها نیز به موضع آمریکا مربوط میشود. معاریو این احتمال را مطرح کرده که توافق جدید یا با حمایت واشنگتن شکل گرفته و مکمل ترتیبات امنیتی آمریکا در منطقه است، یا نشانهای از تلاش عربستان برای کاهش وابستگی امنیتی به آمریکاست.
غیبت امارات، مصر و بحرین از این توافق نیز قابل توجه است. معاریو مدعی شده امارات در حال بررسی ترتیبات دفاعی جداگانهای با مشارکت اسرائیل و هند است؛ موضوعی که میتواند به شکلگیری چند محور امنیتی رقیب در منطقه منجر شود.
این تحولات در حالی رخ میدهد که رقابت بر سر مسیرهای تجاری و انرژی نیز در حال تغییر است. یکی از طرحهای مورد توجه آمریکا، ایجاد مسیر ارتباطی میان هند و اروپا از طریق عربستان، اسرائیل، قبرس و یونان است؛ طرحی که با منافع چین در قالب ابتکار «کمربند و جاده» رقابت دارد.
با این حال، معاریو هشدار داده است که برخی ترتیبات جدید ممکن است به جای تکیه بر اسرائیل، بر کشورهایی مانند ترکیه، عراق و سوریه متمرکز شوند.
از نگاه این روزنامه، نگرانی اصلی تلآویو صرفا شکلگیری یک توافق دفاعی میان سه کشور نیست، بلکه احتمال تغییر تدریجی الگوی ائتلافسازی در خاورمیانه است؛ تغییری که میتواند اسرائیل را از محور برخی ترتیبات امنیتی و اقتصادی منطقه دورتر کند و آن را با واقعیتی مواجه سازد که در آن، ائتلافهای جدید الزاماً حول این رژیم شکل نمیگیرند.
