واکاوی ائتلاف سهگانه عربستان، ترکیه و پاکستان؛ آیا آمریکا آماده خروج ار منطقه است؟
اعتراف یک مشاور پیشین بایدن به شکست راهبرد آمریکا در خاورمیانه، همزمان با تشکیل ائتلاف سهجانبه عربستان، ترکیه و پاکستان، این پرسش را مطرح کرده است که آیا کشورهای منطقه خود را برای کاهش حضور واشنگتن و شکلگیری نظم امنیتی جدید آماده میکنند؟
به گزارش ایلنا، عبدالباری عطوان، تحلیلگر مطرح جهان عرب در تازهترین یادداشت خود در روزنامه فرامنطقهای «رای الیوم»، با اشاره به تشکیل ائتلاف سهجانبه عربستان، ترکیه و پاکستان، این پرسش را مطرح میکند که آیا این ائتلاف در واکنش به احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه شکل گرفته است یا خیر.
عطوان برای پاسخ به این پرسش، به مقاله مایکل فاکس، مشاور پیشین دولت جو بایدن، در نشریه «فارن افرز» استناد میکند. فاکس در این مقاله معتقد است زمان آن رسیده که آمریکا درباره ادامه حضور نظامی خود در خاورمیانه تجدیدنظر کند؛ چرا که راهبرد واشنگتن در منطقه نتیجه مطلوبی نداشته و جنگ با ایران نیز به یک شکست راهبردی تبدیل شده است.
عطوان میگوید این ارزیابی یادآور تجربه تاریخی حمله انگلیس، فرانسه و رژیم صهیونیستی به مصر در سال ۱۹۵۶ است؛ زمانی که قدرتهای مهاجم با تکیه بر برتری نظامی و درک نادرست از شرایط، وارد جنگ شدند اما نتیجه برخلاف محاسبات آنها رقم خورد.
به نوشته عطوان، واشنگتن طی سالهای گذشته بخش بزرگی از راهبرد خود در خاورمیانه را بر قدرت نظامی، برتری هوایی و شبکه گسترده پایگاههای نظامی بنا کرده است؛ اما رویارویی با ایران نشان داده این الگو دیگر مانند گذشته کارآمد نیست.
او برای اثبات این دیدگاه چند نشانه را مطرح میکند.
از نگاه عطوان، نخستین نشانه، دشواری آمریکا در مقابله با موشکها و پهپادهای ایران و گروههای همسو با تهران است. او نوشته توان نظامی آمریکا، بهویژه در حوزه دفاع هوایی، در برابر حملات موشکی و پهپادی با فشار قابل توجهی روبهرو شده است.
دومین مسئله، توان ایران برای ادامه جنگ و عبور از حملات اولیه عنوان شده است. عطوان معتقد است تهران توانسته با تقویت تدابیر امنیتی و اطلاعاتی، بخشی از آسیبپذیریهای خود را کاهش دهد و مانع از تحقق برخی اهداف آمریکا و اسرائیل شود.
سومین محور، هزینه بالای عملیات دفاعی آمریکا است. عطوان تأکید میکند مصرف گسترده موشکهای رهگیر و مهمات، ذخایر نظامی آمریکا را تحت فشار قرار داده و ادامه یک جنگ فرسایشی را برای واشنگتن دشوارتر کرده است.
او همچنین معتقد است حملات ایران، امنیت اسرائیل و پایگاههای آمریکا در منطقه را با چالش مواجه کرده و همزمان، بحران در تنگه هرمز و بابالمندب پیامدهایی فراتر از منطقه داشته است؛ از اختلال در تجارت جهانی گرفته تا فشار بر بازار انرژی و افزایش نگرانیها درباره تورم.
عطوان در بخش دیگری از مقاله، با استناد به برآورد مایکل فاکس، هزینه جنگها و عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه را نزدیک به ۸ تریلیون دلار عنوان میکند و این رقم را نشانهای از هزینهبر بودن سیاست نظامی واشنگتن میداند.
ترامپ چگونه از «بنبست ایران» خارج میشود؟
به نوشته عطوان، آمریکا اکنون با یک انتخاب دشوار روبهرو است. ادامه جنگ میتواند هزینههای نظامی و سیاسی واشنگتن را افزایش دهد، اما عقبنشینی بدون دستیابی به اهداف اعلامشده نیز میتواند بهعنوان شکست آمریکا تعبیر شود.
عطوان با اشاره به مواضع ترامپ میگوید رئیسجمهور آمریکا تمایلی به ورود به یک جنگ زمینی طولانی با ایران ندارد و در عین حال، به دنبال پایان سریع بحران است.
از نگاه نویسنده، انتخابات میاندورهای کنگره نیز فشار بر دولت ترامپ را افزایش داده است؛ زیرا ادامه جنگ میتواند اختلافات درون حزب جمهوریخواه و نارضایتی عمومی در آمریکا را تشدید کند.
پیام تشکیل ائتلاف عربستان، ترکیه و پاکستان چیست؟
عطوان در پایان، تشکیل ائتلاف سهجانبه عربستان، ترکیه و پاکستان را از زاویه دیگری بررسی میکند و احتمال میدهد این اقدام با نگرانی کشورهای منطقه از آینده حضور نظامی آمریکا ارتباط داشته باشد.
به باور او، اگر واشنگتن به دلیل هزینههای سنگین و فشارهای نظامی تصمیم به کاهش حضور خود در خاورمیانه بگیرد، کشورهای منطقه ناچار خواهند بود برای پر کردن خلأ احتمالی امنیتی به دنبال ترتیبات جدید باشند.
از همین رو، عطوان این پرسش را مطرح میکند که آیا ائتلاف جدید ریاض، آنکارا و اسلامآباد را میتوان بخشی از آمادگی برای دوران کاهش حضور آمریکا در منطقه دانست؟
او پاسخ قطعی به این پرسش نمیدهد، اما تأکید میکند که این احتمال را نمیتوان نادیده گرفت و تحولات آینده میتواند ابعاد واقعی این ائتلاف و اهداف پشت پرده آن را روشن کند.
