تماسهای دقیقه نودی چگونه جنگ ایران و آمریکا را به تعویق انداخت؟
یک رسانه اماراتی مدعی شد رایزنیهای فشرده در ساعات پایانی ضربالاجل دونالد ترامپ و مداخله پاکستان، تهران و واشنگتن را به یک توافق موقت دو هفتهای رساند؛ توافقی که بازگشایی تنگه هرمز را در برابر توقف حملات قرار داده است.
به گزارش ایلنا، ارمنیوز در گزارشی نوشت: رایزنیهای فشرده دیپلماتیک در آخرین ساعات پیش از پایان ضربالاجل دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، سرانجام به توافقی موقت میان تهران و واشنگتن برای توقف درگیریها به مدت دو هفته انجامید؛ توافقی که در ازای آن، بازگشایی تنگه هرمز مطرح شده و تهدید آمریکا به حمله گسترده علیه ایران را عقب انداخته است.
این توافق پس از ورود مستقیم شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، به ماجرا شکل گرفت. او از ترامپ خواست مهلت تعیینشده برای اقدام نظامی را دو هفته تمدید کند تا فرصت بیشتری برای ادامه مذاکرات فراهم شود. شریف همچنین از ایران خواست بازگشایی تنگه هرمز را بهعنوان نشانهای از حسن نیت در نظر بگیرد.
پاکستان در روزهای اخیر به یکی از کانالهای اصلی ارتباط میان تهران و واشنگتن تبدیل شده بود و تلاش میکرد از تبدیل تنش میان دو طرف به یک جنگ گسترده منطقهای جلوگیری کند.
ترامپ اندکی پس از درخواست نخستوزیر پاکستان اعلام کرد عملیات نظامی علیه ایران را برای دو هفته متوقف میکند؛ مشروط بر اینکه تردد کشتیها در تنگه هرمز بهطور کامل، فوری و ایمن از سر گرفته شود.
او گفت این تصمیم پس از گفتوگو با شهباز شریف و فرمانده ارتش پاکستان گرفته شده و واشنگتن نیز یک پیشنهاد ۱۰بندی از سوی ایران دریافت کرده است؛ پیشنهادی که میتواند مبنای ادامه مذاکرات باشد.
ترامپ همچنین مدعی شد بیشتر اختلافات میان دو طرف برطرف شده و این دو هفته فرصت لازم را برای تکمیل و اجرای توافق فراهم میکند.
به ادعای ارمنیوز، تهران روایت متفاوتی از این تفاهم ارائه کرده است. شورای عالی امنیت ملی ایران اعلام کرد آمریکا «در اصل» با بخشی از مطالبات تهران موافقت کرده است؛ از جمله تعهد به عدم حمله، حفظ نقش ایران در تنگه هرمز، ادامه برنامه غنیسازی اورانیوم و رفع تحریمهای اصلی و ثانویه آمریکا.
با این حال، واشنگتن این موارد را بهطور رسمی تأیید نکرده است. بنابراین هنوز مشخص نیست دو طرف دقیقا بر سر چه موضوعاتی به تفاهم رسیدهاند و کدام مسائل همچنان محل اختلاف است.
هرمز؛ مهمترین برگ مذاکره تهران
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفته است تهران در صورت توقف حملات آمریکا آماده پذیرش آتشبس است و تردد کشتیها در تنگه هرمز نیز در طول این دو هفته و با هماهنگی نیروهای مسلح ایران از سر گرفته خواهد شد.
به این ترتیب، تنگه هرمز به یکی از اصلیترین محورهای مذاکرات تهران و واشنگتن تبدیل شده است. آمریکا بر آزادی کامل کشتیرانی تأکید دارد، در حالی که ایران نفوذ خود بر این مسیر مهم انرژی را یکی از ابزارهای فشار و بازدارندگی در برابر آمریکا میداند.
در کنار هرمز، موضوع تحریمها، برنامه هستهای ایران و حضور نیروهای آمریکایی در منطقه همچنان حلنشده باقی مانده است.
از این منظر، توافق دو هفتهای را نمیتوان پایان بحران دانست. این توافق بیشتر فرصتی برای جلوگیری از جنگ و باز کردن مسیر مذاکرات است. دو هفته آینده مشخص خواهد کرد که آیا میانجیگری پاکستان و توقف موقت درگیریها میتواند به توافقی گستردهتر منجر شود یا بار دیگر اختلافات تهران و واشنگتن مسیر را به سمت تقابل نظامی خواهد برد.
در واقع، دیپلماسی در آخرین لحظه توانست جنگ را عقب بیندازد، اما هنوز نتوانسته اختلافات اصلی دو طرف را حل کند.
