از نفت تا غلات؛ چگونه زلنسکی میدان نبرد را از جبههها به اقتصاد روسیه کشاند؟
اوکراین با انتقال دامنه حملات از خطوط مقدم به زیرساختهای انرژی، نفت و لجستیک روسیه، مرحله تازهای از جنگ را آغاز کرده است؛ راهبردی که مسکو را نیز به تشدید حملات علیه بنادر و صادرات غلات اوکراین سوق داده و نبرد را بیش از گذشته به عرصه اقتصاد کشانده است.
به گزارش ایلنا به نقل از الجزیره، جنگ روسیه و اوکراین از ابتدای ماه ژوئیه وارد مرحلهای جدید شده است؛ مرحلهای که در آن دو طرف، به جای تمرکز صرف بر خطوط مقدم نبرد، تلاش میکنند با هدف قرار دادن زیرساختهای اقتصادی و منابع درآمدی یکدیگر، هزینه ادامه جنگ را افزایش دهند.
در تازهترین دور این حملات، روسیه از حمله گسترده اوکراین با صدها پهپاد به مسکو خبر داد؛ حملهای که ساعاتی پس از شلیک موجی از موشکهای بالستیک روسیه به کییف انجام شد. همزمان، اوکراین نیز اعلام کرد حمله موشکی روسیه به یک کشتی تجاری حامل غلات در دریای سیاه، چندین کشته بر جای گذاشته و بخشی از صادرات دریایی این کشور را هدف قرار داده است.
تشدید این حملات تنها به خاک دو کشور محدود نمانده است. توقف دوباره فعالیت کنسرسیوم خط لوله دریای خزر پس از حمله پهپادی به یک نفتکش، نشان میدهد رقابت نظامی اکنون به مسیرهای انتقال انرژی و تجارت دریایی نیز کشیده شده و امنیت دریای سیاه و دریای آزوف را تحت تأثیر قرار داده است.
راهبرد تازه کییف؛ فشار بر اقتصاد روسیه
این تغییر رویکرد پس از آن سرعت گرفت که ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، اواخر ژوئن از آغاز طرحی موسوم به «کارزار ۴۰ روزه» خبر داد؛ برنامهای که هدف آن افزایش حملات به عمق خاک روسیه و وارد کردن فشار اقتصادی و نظامی بر مسکو عنوان شده است.
بر اساس این راهبرد، اوکراین بهجای تمرکز بر نبردهای فرسایشی در جبهههای شرقی، پالایشگاههای نفت، انبارهای سوخت، مراکز لجستیکی، خطوط حملونقل و زیرساختهایی را هدف قرار داده که نقش مهمی در تأمین منابع مالی و پشتیبانی ارتش روسیه دارند.
تحلیلگران معتقدند هدف اصلی این حملات، کسب دستاورد میدانی نیست؛ بلکه افزایش هزینههای اقتصادی جنگ، اختلال در زنجیره تأمین ارتش روسیه و انتقال تبعات جنگ به داخل این کشور است.
در همین راستا، زلنسکی از تشکیل فرماندهی جدید حملات دوربرد خبر داده است؛ اقدامی که نشان میدهد حملات پهپادی و موشکی به عمق خاک روسیه، به بخشی ثابت از راهبرد نظامی اوکراین تبدیل شده است.
پاسخ مسکو؛ هدف گرفتن شریان اقتصادی اوکراین
در مقابل، روسیه نیز تمرکز حملات خود را بر زیرساختهای اقتصادی اوکراین افزایش داده است. بنادر دریای سیاه، مخازن سوخت، تأسیسات ذخیره غلات و مراکز صادرات محصولات کشاورزی، در هفتههای اخیر به اهداف اصلی حملات روسیه تبدیل شدهاند.
شهر بندری اودسا که مهمترین مسیر صادرات غلات اوکراین به شمار میرود، بارها هدف حملات موشکی و پهپادی قرار گرفته است. این حملات علاوه بر تأسیسات بندری، زیرساختهای انرژی و مراکز ذخیرهسازی را نیز دربر گرفته و تلاش دارد توان صادراتی اوکراین را کاهش دهد.
به موازات این حملات، روسیه استفاده از موشکهای بالستیک و پهپادها علیه شهرهای اوکراین را نیز افزایش داده تا فشار نظامی و اقتصادی را همزمان بر کییف حفظ کند.
اقتصاد؛ میدان اصلی نبرد
روند تحولات هفتههای اخیر نشان میدهد دو طرف بیش از گذشته اقتصاد را به یکی از مهمترین میدانهای جنگ تبدیل کردهاند.
اوکراین با حمله به پالایشگاهها، انبارهای سوخت و مسیرهای انتقال انرژی، در تلاش است درآمدهای نفتی روسیه و توان لجستیکی ارتش این کشور را تضعیف کند. در مقابل، روسیه نیز با هدف قرار دادن بنادر، صادرات غلات، زیرساختهای انرژی و مسیرهای تجاری، به دنبال کاهش منابع مالی اوکراین و افزایش فشار بر اقتصاد این کشور است.
به باور کارشناسان، این تغییر راهبرد نشان میدهد دو طرف، در کنار نبردهای میدانی، وارد مرحلهای از «جنگ فرسایشی اقتصادی» شدهاند؛ جنگی که در آن، نفت، غلات، بنادر، خطوط کشتیرانی و زیرساختهای انرژی به اندازه میدانهای نبرد اهمیت یافتهاند.
این تحولات در شرایطی رخ میدهد که روسیه همچنان به پیشروی تدریجی خود در برخی محورهای شرق اوکراین ادامه میدهد و کییف نیز، در حالی که امکان تغییر سریع موازنه در جبهههای زمینی را ندارد، میکوشد با انتقال جنگ به عمق خاک روسیه و هدف قرار دادن زیرساختهای اقتصادی، هزینه ادامه درگیری را برای مسکو افزایش دهد.
به همین دلیل، بسیاری از ناظران معتقدند جنگ روسیه و اوکراین وارد مرحلهای شده که در آن، نبرد بر سر اقتصاد و زیرساختها، نقشی هموزن و حتی تعیینکنندهتر از درگیریهای مستقیم در خطوط مقدم ایفا میکند.
