هراس جمهوریخواهان از توافق جدید؛ آیا واشنگتن به تهران امتیاز میدهد؟
اختلافات در داخل آمریکا بر سر نحوه توافق با ایران شدت گرفته است؛ بهطوریکه برخی رسانهها و اندیشکدههای آمریکایی از نگرانی فزاینده جمهوریخواهان نسبت به افزایش قدرت منطقهای ایران سخن میگویند.
به گزارش ایلنا، همزمان با ادامه مذاکرات میان واشنگتن و تهران، گزارشهای منتشرشده در رسانههای آمریکایی از تشدید اختلافات در داخل آمریکا بر سر شکل توافق احتمالی با جمهوری اسلامی ایران خبر میدهند؛ اختلافاتی که نشان میدهد دولت دونالد ترامپ برخلاف شعارهای اولیه، اکنون در موقعیتی دشوار برای مهار ایران قرار گرفته است.
روزنامه «واشنگتنپست» در گزارشی نوشت که دولت ترامپ با پرسشهای جدی درباره میزان امتیازاتی که باید به ایران بدهد مواجه شده؛ مسئلهای که شکاف میان جمهوریخواهان و محافل سیاسی آمریکا را عمیقتر کرده است.
ترامپ اخیراً مدعی شده بود که «ایران هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت» و تلاش کرده نگرانیها درباره هزینههای سنگین جنگ و بحران انرژی در آمریکا را کماهمیت جلوه دهد. با این حال، تحلیلگران آمریکایی معتقدند واقعیت میدان، دولت آمریکا را ناچار کرده وارد مذاکراتی شود که برخلاف ادعاهای اولیه واشنگتن، بدون ارائه امتیاز به ایران قابل تحقق نیست.
تنگه هرمز؛ اهرم راهبردی ایران علیه آمریکا
سوزان مالونی»، مدیر بخش سیاست خارجی در «اندیشکده بروکینگز» اذعان کرده که جمهوری اسلامی ایران از ابتدای جنگ، کنترل یکی از مهمترین مسیرهای انتقال نفت جهان را در دست گرفته و همین مسئله به اهرم فشاری مؤثر علیه آمریکا تبدیل شده است.
به گفته وی، ایران بعید است بدون دریافت امتیاز قابل توجه، بهطور کامل تنگه هرمز را بازگشایی کند.
مالونی تأکید کرده است: «ایرانیها تاکنون هرگز تنگه را بهطور کامل نبسته بودند، اما حالا که این کار را انجام دادهاند، دیگر نمیخواهند بدون کسب منافع اقتصادی و سیاسی به وضعیت قبل بازگردند.»
این اعتراف مقامهای آمریکایی نشان میدهد جمهوری اسلامی توانسته با استفاده از موقعیت ژئوپلیتیکی خود، آمریکا و متحدانش را در حوزه انرژی و تجارت جهانی تحت فشار قرار دهد.
نگرانی آمریکا از تثبیت قدرت ایران در هرمز
در ادامه این گزارش، «مارک کانسیان» کارشناس نظامی مرکز مطالعات راهبردی و بینالمللی آمریکا هشدار داده است که هر توافقی که به تثبیت نفوذ ایران بر تنگه هرمز منجر شود، میتواند پیامدهای گستردهای برای نظم جهانی داشته باشد.
او اذعان کرده اگر ایران پس از توافق اعلام کند که «حاکمیت خود را بر تنگه هرمز تثبیت کرده»، این مسئله برای آمریکا و غرب یک شکست راهبردی تلقی خواهد شد.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که بسیاری از تحلیلگران غربی طی هفتههای اخیر اعتراف کردهاند واشنگتن در مهار قدرت منطقهای ایران با ناکامی جدی روبهرو شده است.
بنبست آمریکا در پرونده هستهای ایران
واشنگتنپست همچنین نوشته است که پرونده هستهای ایران همچنان مهمترین محور بحران میان تهران و واشنگتن به شمار میرود.
طبق این گزارش، ترامپ تلاش کرده جنگ اخیر را با ادعای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توجیه کند؛ همان ادعایی که اکنون به یکی از محورهای اصلی تبلیغات انتخاباتی جمهوریخواهان تبدیل شده است.
این روزنامه یادآور شده که ایران در دوره ریاستجمهوری باراک اوباما توافق هستهای را پذیرفته بود، اما ترامپ در نخستین دوره ریاستجمهوری خود از آن خارج شد و مدعی شد توافق قبلی بیش از حد به نفع ایران بوده است.
با این حال، اکنون دولت ترامپ در شرایطی قرار گرفته که برخی گزارشها از احتمال ارائه امتیازهایی حتی فراتر از توافق دوران اوباما حکایت دارند.
میلیاردها دلار امتیاز برای تهران؟
بر اساس گزارش واشنگتنپست، دولت ترامپ در حال بررسی آزادسازی تا ۲۰ میلیارد دلار از داراییهای بلوکهشده ایران است؛ رقمی که به گفته رسانههای آمریکایی، بسیار بیشتر از امتیازهای مالی ارائهشده در توافق دوران اوباما خواهد بود.
این مسئله خشم چهرههای تندرو جمهوریخواه را برانگیخته است.
تد کروز، سناتور جمهوریخواه آمریکایی، در واکنش به این احتمال نوشته است: «ایران میلیاردها دلار دریافت میکند، غنیسازی را ادامه میدهد و عملاً کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد؛ این یک فاجعه راهبردی خواهد بود.»
این واکنشها نشان میدهد حتی در داخل آمریکا نیز نگرانی جدی درباره افزایش قدرت منطقهای و اقتصادی ایران وجود دارد.
تردید آمریکا درباره اعتماد به ایران
در بخش دیگری از این گزارش، مقامها و کارشناسان آمریکایی نسبت به امکان اعتماد به تعهدات ایران ابراز تردید کردهاند.
سوزان مالونی گفته است حتی اگر ایران با محدودیتهای جدید هستهای موافقت کند، آمریکا ناچار خواهد بود یا به تعهدات تهران اعتماد کند یا نظارتهای گسترده بینالمللی را بپذیرد.
وی در عین حال اعتراف کرده که باوجود ضربات واردشده به برخی زیرساختها و فرماندهان ایرانی، جمهوری اسلامی همچنان توان حفظ انسجام و ادامه مقاومت را دارد و رهبران باقیمانده ایران «سرسختتر و چالشبرانگیزتر» شدهاند.
«ریچارد نفیو» مقام سابق وزارت خارجه آمریکا در دولت اوباما نیز اذعان کرده است که ایران نشان داده توان تحمل فشارها و پاسخدادن متقابل را دارد.
اعتراف رسانههای آمریکایی به شکست فشار حداکثری
مجموع این گزارشها و مواضع نشان میدهد برخلاف تبلیغات اولیه کاخ سفید، پروژه «فشار حداکثری» علیه جمهوری اسلامی نهتنها به فروپاشی ایران منجر نشده، بلکه واشنگتن را به سمت مذاکراتی سوق داده که در آن ناچار به بررسی امتیازدهی گسترده به تهران است.
در حالی که آمریکا و اسرائیل امیدوار بودند جنگ و تحریمها ایران را وادار به عقبنشینی کند، اکنون حتی بسیاری از رسانهها و کارشناسان آمریکایی نیز اذعان دارند که جمهوری اسلامی توانسته با تکیه بر قدرت منطقهای و اهرم راهبردی تنگه هرمز، معادلات را به نفع خود تغییر دهد.
