حمله اوکراین به «غار علاءالدین»؛ «منطقه امن» روسیه فرو ریخت؟
در تحول تازهای از جنگ روسیه و اوکراین، کییف با حمله پهپادی به یک انبار بزرگ تجهیزات نظامی در منطقه کورسک ـ که بهدلیل حجم بالای پهپادها و مهمات «غار علاءالدین» لقب گرفته ـ این پیام را مخابره کرد که عمق خاک روسیه دیگر از تیررس در امان نیست؛ اقدامی که مفهوم «منطقه امن» در این جنگ را به چالش بکشد.
به گزارش ایلنا به نقل از ارمنیوز، در تحولی قابل توجه در روند جنگ، یگانهای اوکراینی از انهدام یک انبار بزرگ روسی در منطقه کورسک خبر دادند؛ مکانی که به دلیل حجم گسترده پهپادها، مهمات و خودروهای سبک ویژه تیمهای عملیاتی پهپادی، آن را «غار علاءالدین» نامیدهاند.
بر اساس اعلام تیپ ۸۰ مستقل تهاجم هوابرد اوکراین، تصاویر منتشرشده نشان میدهد یک پهپاد اوکراینی وارد تأسیسات ذخیرهسازی شده، در میان تجهیزات حرکت کرده و سپس با یکی از اهداف برخورد میکند. پس از آن، پهپاد دومی نیز با تکرار همین عملیات، به هدف اصابت میکند.
به گفته ناظران، این عملیات حامل پیامی مستقیم است مبنی بر اینکه عمق خاک روسیه دیگر از تیررس حملات در امان نیست؛ بهویژه آنکه این اقدام در چارچوب روندی رو به گسترش از حملات به خطوط تدارکاتی، انبارهای مهمات و سکوهای پرتاب پهپادهای روسی انجام شده است؛ رویکردی که هدف آن کاهش توان تهاجمی مسکو، بهجای تمرکز صرف بر درگیری در خطوط مقدم است.
کییف بر این باور است که انتقال فشار به داخل خاک روسیه میتواند محاسبات نظامی مسکو را بر هم زده و هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ را افزایش دهد؛ بهخصوص اگر چنین حملاتی علیه مراکز حیاتی و انبارهای مشابه تکرار شود.
در پی این عملیات، این پرسش مطرح است که آیا این حمله آغازگر مسیر تازهای از تشدید تنش خواهد بود که در آن اوکراین بهطور نظاممند نبرد را به قلب خاک روسیه منتقل میکند؟
عماد الدین ابوالرب، رئیس «مرکز ارتباطات و گفتوگو» اوکراین، در اینباره گفت اوکراین حملات به آنچه «غار علاءالدین» روسیه خوانده میشود را بخشی از یک تحول راهبردی در مدیریت منازعه میداند؛ تحولی مبتنی بر انتقال فشار از خطوط تماس به عمق خاک روسیه و پرهیز از بسندهکردن به واکنشهای دفاعی سنتی.
بازتعریف معادله بازدارندگی
ابو الرب در گفتوگو با «ارم نیوز» تأکید کرد این رویکرد به معنای تلاش برای تشدید تنش نیست، بلکه تلاشی برای بازگرداندن توازن به معادله بازدارندگی در برابر حملات مکرر به زیرساختهای انرژی و تأسیسات حیاتی شهرهای اوکراین است.
او افزود جنگ وارد مرحلهای متفاوت با عنوان «فرسایش متقابل» شده که اکنون شامل هدفگیری مراکز پشتیبانی، توانمندیهای لجستیکی و حتی نمادهای راهبردی در عمق روسیه است؛ پیامی آشکار مبنی بر اینکه کییف قادر است اثرگذاری خود را به آنسوی مرزها نیز گسترش دهد.
به گفته او، انتقال نبرد به عرصه جنگ پهپادی نشاندهنده تحول در تفکر عملیاتی اوکراین است و ثابت میکند این کشور، با وجود گذشت چند سال از آغاز جنگ، همچنان ابتکار عمل را در دست دارد.
توان کییف برای تابآوری و ابتکار عمل
ابوالرب همچنین تأکید کرد انسجام جبهه داخلی اوکراین و تداوم حمایتهای سیاسی، نظامی و اقتصادی بینالمللی، اعتماد کییف به توانایی خود برای تابآوری و حفظ ابتکار عمل را تقویت کرده است.
او تصریح کرد هدف نهایی همچنان سیاسی است و در دستیابی به توافقی عادلانه خلاصه میشود که امنیت و ثبات را برای همه طرفها تضمین کرده و با ارائه تضمینهای روشن، از تجدید درگیری جلوگیری کند.
در سوی دیگر، دیمیتری بریجع، مدیر واحد مطالعات روسیه در مرکز مطالعات عربی ـ اوراسیایی، بر این باور است که توصیف حملات اوکراین به عمق روسیه با عنوان «غار علاءالدین» بار معنایی نمادینی فراتر از بُعد نظامی مستقیم دارد.
وی در گفتوگو با «ارم نیوز» اظهار داشت جنگ پهپادی نوعی راهبرد فشار روانی و رسانهای است که با هدف تضعیف احساس امنیت و مشغولسازی نهادهای دولتی با تهدیدهای غیرمتعارف و پیشبینیناپذیر دنبال میشود.
افزایش هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ
او افزود این الگوی رویارویی، به همان اندازه که بر خسارات مادی تکیه دارد، بر تأثیرات معنوی و روانی نیز متکی است؛ چراکه رسیدن پهپادها به عمق خاک روسیه، پرسشهایی داخلی درباره کارآمدی سامانههای دفاعی و حفاظتی ایجاد میکند و تصمیمگیرندگان را با چالشهای مرتبط با مدیریت افکار عمومی و حفظ تصویر کنترل اوضاع مواجه میسازد.
به اعتقاد وی، انتقال نبرد به این شکل در پی تحمیل معادلهای جدید با این مضمون است که «هیچ پناهگاه امنی بهطور کامل وجود ندارد»؛ معادلهای که هزینههای سیاسی و اقتصادی منازعه را افزایش میدهد.
بریجع تأکید کرد روسیه نمیتواند این حملات را رویدادهایی پراکنده تلقی کند، بلکه باید آنها را در چارچوب روندی گستردهتر از تشدید تنشها ارزیابی کند؛ روندی که مستلزم پاسخی حسابشده برای بازتثبیت بازدارندگی، بدون لغزش بهسوی رویارویی مهارنشدنی است.
او خاطرنشان کرد قاطعیت در پاسخ ضروری است تا از تکرار چنین الگوی عملیاتی جلوگیری شود، اما این قاطعیت باید سنجیده باشد تا میان حفظ ثبات داخلی و پرهیز از گسترش جنگ به شکلی غیرقابل کنترل توازن برقرار شود.
در پایان، وی اظهار داشت فشار متقابل ممکن است در نهایت زمینهای برای بازگشایی کانالهای تفاهم فراهم آورد؛ زمانی که همه طرفها دریابند ادامه رویارویی بدون چشمانداز سیاسی، تنها به افزایش خسارات بدون دستیابی به پیروزی قاطع منجر خواهد شد.
