موتور جدید، پلاگین‌هیبرید و وانت کم‌مصرف؛ سه برگ سایپا برای کاهش ۲۵ درصدی مصرف سوخت
جهان چگونه مصرف خودروها را نصف کرد؟/ نقشه سایپا برای خداحافظی با خودروهای پرمصرف چیست؟
در شرایطی که ناترازی بنزین به یکی از مهم‌ترین چالش‌های اقتصاد انرژی کشور تبدیل شده و رئیس‌جمهور نیز بارها بر ضرورت کاهش مصرف سوخت و اصلاح الگوی مصرف تأکید کرده است.
به گزارش ایلنا، اکنون نگاه‌ها بیش از هر زمان دیگری به صنعت خودرو دوخته شده است؛ صنعتی که به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده بنزین کشور، ناگزیر باید در خط مقدم این تحول بایستد و با نوسازی فناوری، ارتقای بهره‌وری موتور و حرکت به سمت سوخت‌های جایگزین و قوای محرکه نوین، سهم خود را در عبور از بحران ناترازی و آلودگی هوا ایفا کند.
به هر ترتیب ناترازی بنزین، آلودگی هوا و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل، سه ضلع بحرانی است که امروز سیاست‌گذار و خودروساز را در یک نقطه مشترک نشانده است؛ کاهش مصرف سوخت. گروه خودروسازی سایپا به‌عنوان یکی از دو خودروساز بزرگ کشور، حالا از یک هدف رونمایی کرده؛ کاهش میانگین مصرف سبد محصولات خود از حدود ۷.۳ لیتر به ۵.۵ لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر؛ هدفی که اگر محقق شود، بزرگ‌ترین جهش بهره‌وری سوخت در تاریخ صنعت خودروی ایران خواهد بود.
به گزارش ایلنا، بررسی برنامه‌های اعلام‌شده گروه خودروسازی سایپا نشان می‌دهد سایپا برای تحقق این هدف، برخلاف گذشته که تمرکز صرف بر یک محصول یا یک فناوری بود، یک راهبرد چهاروجهی را در پیش گرفته است؛ نوسازی خانواده موتورهای احتراق داخلی، توسعه خودروهای دوگانه‌سوز، ورود به فناوری پلاگین‌هیبرید و نوسازی ناوگان تجاری و وانت.
این مسیر، دقیقاً مسیری است که خودروسازان بزرگ جهان یک دهه زودتر آغاز کردند.
۱. اروپا؛ سخت‌گیرانه‌ترین استاندارد را دارد. اتحادیه اروپا با استاندارد CAFE اروپایی، میانگین انتشار CO۲ خودروها را به زیر ۹۵ گرم در کیلومتر رساند و خودروسازان را جریمه‌های سنگین تهدید کرد. نتیجه، هجوم به سمت موتورهای کم‌حجم توربو، هیبرید و برقی بود. میانگین مصرف خودروهای جدید در اروپا امروز به حدود ۵ تا ۶ لیتر رسیده است.
اکنون نگاه‌ها بیش از هر زمان دیگری به صنعت خودرو دوخته شده است؛ صنعتی که به‌عنوان بزرگ‌ترین مصرف‌کننده بنزین کشور، ناگزیر باید در خط مقدم این تحول بایستد و با نوسازی فناوری، ارتقای بهره‌وری موتور و حرکت به سمت سوخت‌های جایگزین و قوای محرکه نوین، سهم خود را در عبور از بحران ناترازی و آلودگی هوا ایفا کند.
۲. چین؛ جهش از طریق برقی‌سازی را دنبال کرد. چین با سیاست اعتبار دوگانه و یارانه گسترده، سهم خودروهای انرژی‌نو (NEV) را در کمتر از پنج سال به بیش از ۳۵ درصد بازار رساند. شرکت‌هایی مانند BYD با فناوری DM-i پلاگین‌هیبرید، مصرف بنزین را به زیر ۴ لیتر رساندند و به الگوی کشورهای در حال توسعه تبدیل شدند.
۳. ژاپن و کره؛ رهبری هیبریدها را بر عهده گرفتند. تویوتا و هیوندای نشان دادند بدون توسعه زیرساخت شارژ سنگین هم می‌توان مصرف را کاهش داد. امروز بیش از ۵۰ درصد فروش تویوتا در بازارهای توسعه‌یافته، هیبریدی است و میانگین مصرف سبد این شرکت به حدود ۴.۵ لیتر رسیده است.
۴. آمریکا؛ از طریق استاندارد ورود کرد. CAFE ایالات متحده خودروسازان را ملزم کرد میانگین مصرف ناوگان خود را تا سال ۲۰۲۶ به حدود ۴۹ مایل بر گالن (معادل حدود ۴.۸ لیتر در ۱۰۰ کیلومتر) برسانند؛ عاملی که فورد و جنرال‌موتورز را به سمت موتورهای اکوبوست و پیکاپ‌های هیبریدی برد.
بر این اساس هیچ کشوری فقط با یک فناوری به کاهش مصرف نرسید. ترکیب موتور کم‌مصرف، سوخت جایگزین، هیبریدی‌سازی، فرمول برنده جهان بود.
وضعیت امروز؛ ۷.۳ لیتر و چالش فرسودگی
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، میانگین مصرف خودروهای صفرکیلومتر تولید داخل 8.3 لیتر و خودروهای در حال تردد 9.2 است و این در حالی می‌باشد که مصرف سوخت محصولات سایپا حدود ۷.۳ لیتر است. محصولات این مجموعه به دلیل ابعاد کوچک‌تر و موتورهای کم‌حجم‌تر، در بخش پایین‌تر این میانگین قرار دارند، اما فاصله تا استاندارد جهانی (۵ تا ۶ لیتر) همچنان زیاد است. آنطور که سایپایی‌ها عنوان کردند هدف کلان گروه این است که میانگین مصرف سبد محصولات از ۷.۳ لیتر به ۵.۵ لیتر تا سال 1409 برسد؛ هدفی که نیازمند تحول هم‌زمان در موتور، سوخت‌های جایگزین و فناوری قوای محرکه است.
چالش بزرگ‌تر، ناوگان فرسوده است؛ خودروهایی که بعضاً دو برابر خودروی نو بنزین می‌سوزانند. از این رو، سایپا نوسازی ناوگان فرسوده به‌ویژه در بخش حمل‌ونقل عمومی و تجاری را بخشی از مسئولیت خود در این برنامه تعریف کرده است. رویکردی مشابه آنچه فورد در بحران ۲۰۰۸ آمریکا و خودروسازان کره‌ای در بحران جنوب شرق آسیا انجام دادند. توقف نکردن توسعه محصول در دل بحران.
خداحافظی با نسل قدیمی موتورها
یکی از اقدامات برای کاهش مصرف سوخت، کنار گذاشتن موتورهای قدیمی است. موتورهای فعلی متعلق به نسل‌های قدیمی‌تر با بهره‌وری پایین هستند. سایپایی‌ها اعلام کردند که خانواده جدید موتور آنها در سه نسخه شامل یک موتور تنفس طبیعی و دو موتور توربوشارژ توسعه می‌یابد. ویژگی کلیدی آنها، اشتراک بالای قطعات و زیرساخت تولید مشترک است که هزینه سرمایه‌گذاری را به‌شدت کاهش می‌دهد. نکته مهم‌تر اینکه از ابتدا، قابلیت توسعه نسخه‌های CNG و هیبریدی در معماری این موتورها دیده شده است.
CNG سریع‌ترین راه برای ایران
در حالی که جهان به سمت برق می‌رود، ایران یک مزیت منحصربه‌فرد دارد، شبکه گسترده گاز. شرکت‌های خودروساز برای عبور از بحران کمبود بنزین می‌توانند در این مسیر قرار گیرند و دوباره خودروهای را تولید کنند که با گاز کار می‌کند. اخیرا سایپا اعلام کرده بخش قابل‌توجهی از محصولاتش قابلیت جانمایی کپسول CNG را دارند و از سال آینده، تیراژ نسخه‌های دوگانه‌سوز افزایش می‌یابد. کارشناسان انرژی معتقدند در کوتاه‌مدت، هیچ راهی سریع‌تر و ارزان‌تر از CNG برای کاهش مصرف بنزین وجود ندارد و این بخش از برنامه می‌تواند اثر فوری بر ناترازی داشته باشد.
حرکت به سمت پلاگین‌هیبرید
انتخاب فناوری پلاگین‌هیبرید به‌جای برقی خالص، انتخابی آگاهانه است؛ دقیقاً همان انتخاب چین و اروپا برای دوره گذار. در کشوری که زیرساخت شارژ عمومی هنوز کامل نیست، خودرو باید هم بتواند برقی برود و هم در صورت اتمام شارژ، با موتور بنزینی به مسیر ادامه دهد. بر اساس آخرین خبرها، سایپایی‌ها در این حوزه ورود کردند. خودروی آریانو که پلاگین‌هیبرید است بر پایه پلتفرم آریا است. این محصول وارد مرحله تولید آزمایشی شده و عرضه آن از ابتدای سال آینده هدف‌گذاری شده است. برآوردها نشان می‌دهد اگر تولید این محصول از ۵ هزار دستگاه آغاز و در دو سال به ۳۰ هزار دستگاه برسد، صرفه‌جویی سوخت آن در مقیاس ملی معنادار خواهد بود.
نوسازی ناوگان تجاری
شرکت‌های خودروساز برای آنکه بخش زیادی از پرمصرف‌های بنزین از خیابان و جاده‌های کشور حذف شوند باید به سمت نوسازی ناوگان تجاری وبه خصوص وانت‌ها بروند. سایپا در این مسیر دو محصول را معرفی کرده است. وانت ۲۵۱؛ وانت شهری در کلاس ال۹۰ با ظرفیت ۶۰۰ کیلوگرم. در حالی که میانگین مصرف رقبای این کلاس حدود ۸.۹ لیتر است، هدف‌گذاری مصرف این وانت حدود ۷ لیتر است؛ کاهشی نزدیک به ۲ لیتر در پرترددترین ناوگان شهری.
بعدی جایگزین نیسان آبی یا Z25 است.نیسان آبی با وجود مصرف بالا، به دلیل قیمت و ظرفیت بار، دهه‌هاست پادشاه جاده‌های روستایی و شهری است. حال محصول جدید سایپا با موتور ۲.۵ لیتری به‌روز، حدود ۳ لیتر مصرف کمتر، عرض بیشتر برای پایداری، ایمنی بالاتر، نسخه‌های تک‌کابین و دوکابین و قابلیت دوگانه‌سوز، برای تصاحب تدریجی این بازار توسعه یافته است.
در نهایت باید عنوان کرد که تحقق کاهش پایدار مصرف سوخت نیازمند عزم مشترک سیاست‌گذار، خودروساز و مصرف‌کننده است و بدون تیراژ اقتصادی و حمایت هدفمند به نتیجه نمی‌رسد. تجربه جهان نشان داده است که گذار از خودروهای پرمصرف نه یک انتخاب تبلیغاتی، بلکه ضرورتی ملی برای امنیت انرژی و هوای پاک است.
