در نشست خبری مطرح شد؛
۳۵ میلیون نفر در تنش آبی بسر می برند/ آمادهباش برای سیلابهای پاییزی
سخنگوی صنعت آب اظهار داشت: اکنون در ۱۲ استان کم بارشی و در ۵۸ شهر تنش آبی داریم که ۳۵ میلیون نفر را در بر میگیرد، بعبارت دیگر یک سوم جمعیت در تنش آبی هستند و در حالی که این تنش آبی در سال گذشته ۶۵ میلیون نفر و دو سوم جمعیت کشور را در برمیگرفت.
به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، عیسی بزرگ زاده در نشست خبری در جمع خبرنگاران با بیان اینکه ارتفاع کل بارش های کشور ۲۳۸ میلیمتر بوده که این عدد در کل کشور باید ۲۴۱ میلیمتر باشد، اظهار داشت: میزان بارش از خد نرمال یک درصد عقب است البته در ادبیات مهندسی مثبت ۱۰ درصد نرمال محسوب می شود.
وی افزود: پرآبی در یک نقطه از کشور از جمله جنوب و غرب و یا سرریز سدها به دیگر نقاط مثل تهران و ساوه و مشهد ارتباطی ندارد بعبارت دیگر ماهیت مدیریت آب محلی است.زیرا این مناطق ارتباط هیدرولیکی طبیعی یا مصنوعی با یکدیگر ندارند.
سخنگوی صنعت آب تصریح کرد: در حال حاضر در قم، تهران، مرکزی، یزد، سمنان، سیستان و بلوچستان، اصفهان، قزوین، گیلان، البرز، مازندران و چهار محال و بختیاری ۱۲ تا ۳۷ درصد کاهش بارندگی داریم.
وی با بیان اینکه قم و تهران در صدر نقاطی هستند که به لحاظ کم بارشی باید مورد توجه قرار گیرند، گفت: در خراسان رضوی اگرچه ۱۰ درصد بیش از نرمال بارش داشته اما چون منبع تامین آب این استان از سد دوستی است همچنان در تنش آبی بسر می برد.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به وضعیت استان قم گفت: این استان اگرچه از نظر بارش نسبت به نرمال بیشترین کمبارشی را دارد، اما به دلیل اجرای طرح انتقال آب از سرشاخههای دز، با تنش آبی مواجه نیست.
وی همچنین شهر مشهد و خراسان رضوی را از دیگر نقاط دارای تنش آبی شرب دانست و توضیح داد: با وجود اینکه این منطقه حدود ۱۰ درصد بیش از نرمال بارش داشته، اما چون منبع تأمین آب شرب مشهد از سد دوستی است و آب مورد انتظار از کشور همسایه دریافت نشده، مشکل همچنان پابرجاست.
بزرگ زاده درصد پرشدگی سدهای کشور را ۵۳ درصد اعلام کرد و گفت: کل حجم موجودی مخازن ۲۷ میلیارد و ۳۵۰ میلیون متر مکعب است در حالی که این رقم پارسال ۲۰ میلیارد و ۴۰۰ میلیون متر مکعب بوده یعنی ۷ میلیارد متر مکعب پیشی گرفته ایم.
وی درصد پرشدگی سدهای تهران را ۲۶ درصد عنوان کرد و یادآور شد: قضاوت پرآبی کشور را برای تهران نداریم.
سخنگوی صنعت آب درصد پرشدگی لار را ۶ درصد، لتیان، ۵۴ درصد، ماملو ۱۳ درصد، طالقان ۴۹ درصد و امیرکبیر ۸۶ درصد ذکر کرد.
وی بیان کرد: سدهای دارای نیروگاه برقآبی، از جمله امیرکبیر و لتیان، به دلیل راهبرد وزارت نیرو در مدیریت مخازن، شرایط ذخیره بهتری دارند؛ در مقابل، سدهایی مانند لار و ماملو که نقش کمتری در تولید برقآبی دارند، با درصد پرشدگی پایینتری مواجهاند.
وی اظهار داشت: اکنون در ۱۲ استان کم بارشی و در ۵۸ شهر تنش آبی داریم که ۳۵ میلیون نفر را در بر می گیرد، بعبارت دیگر یک سوم جمعیت در تنش آبی هستند و در حالی که این تنش آبی در سال گذشته ۶۵ میلیون نفر و دو سوم جمعیت کشور را در برمی گرفت.
به گفته وی، نگهداشت آب در سدهای دارای نیروگاه، اقدامی هدفمند برای بهرهبرداری همزمان از ذخایر آبی و ظرفیت تولید برق بوده است. این رویکرد امکان استفاده از حجم آب مخزن برای تأمین نیازهای شرب و کشاورزی و نیز بهرهبرداری از ارتفاع آب پشت سد برای تولید برق را فراهم میکند.
سخنگوی صنعت آب با اشاره به مشاهدات شهروندان از وضعیت رودخانه کرج گفت: کاهش رهاسازی از برخی سدها، از جمله امیرکبیر، بخشی از راهبرد مدیریت منابع آب بوده تا ذخایر برای دورههای نیاز حفظ شود و تولید برقآبی نیز استمرار داشته باشد.
وی افزود: با وجود قرار گرفتن در ماه پایانی تابستان و بهرهبرداری از ظرفیت نیروگاههای برقآبی در طول این فصل، درصد پرشدگی زنجیره سدهای کارون به ۷۴ درصد، سد دز به ۷۵ درصد، سد کرخه به ۵۰ درصد و سد گتوند به ۶۴ درصد رسیده است.
به گفته وی، ذخیرهسازی آب در این سدها با هدف پشتیبانی از شبکه برق کشور انجام شده و نیروگاههای برقآبی در سال جاری نقش مؤثری در تأمین انرژی ایفا کردهاند.
سخنگوی صنعت آب اظهار داشت: ظرفیت نصبشده نیروگاههای برقآبی کشور بیش از ۱۲ هزار مگاوات است و در مقطعی از سال جاری، حدود ۱۱ هزار مگاوات برق از این نیروگاهها وارد شبکه شده است؛ رقمی که نقش قابلتوجهی در پایداری شبکه برق کشور داشته است.
وی افزود: سرمایهگذاریهای انجامشده طی دهههای گذشته در توسعه سدها و نیروگاههای برقآبی، در سال جاری به کمک شبکه انرژی کشور آمد و این ظرفیت میتواند در صورت حفظ ذخایر و نبود محدودیتهای شدید در تأمین سایر سوختها، در سناریوهای تأمین برق زمستان نیز مورد استفاده قرار گیرد.
سخنگوی صنعت آب در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت سد دوستی گفت: این سد، مخزنی مشترک میان ایران و ترکمنستان بر روی رودخانه هریرود در مرز دو کشور است و بهرهبرداری از آن بر اساس قرارداد دوجانبه و بهصورت برابر انجام میشود.
وی افزود: منبع اصلی تأمین آب سد دوستی، جریانهای ورودی از حوزه هریرود و بالادست شهر هرات در افغانستان است. هرچند بخشی از آب از سرشاخههای داخلی وارد مخزن میشود، اما سهم آنها در تأمین آب سد قابلتوجه نیست.
به گفته وی، توسعه سدسازی در بالادست هریرود، از جمله احداث سد سلما، بر وضعیت جریانهای ورودی این رودخانه و در نتیجه ذخایر سد دوستی اثرگذار بوده است.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به وضعیت سدهای زنجیره کارون گفت: این موضوع یک راهبرد عامدانه است. اگر به سدهایی مانند امیرکبیر و سدهای زنجیره کارون نگاه کنیم، میبینیم که اکنون در ماه پایانی تابستان هستیم و از تیرماه به این طرف، تولید برقآبی خوبی داشتهایم.
بزرگزاده افزود: اکنون درصد پرشدگی سدهای زنجیره کارون حدود ۷۴ درصد است که از متوسط کشوری بالاتر است. این کار را انجام دادیم تا بتوانیم از ظرفیت برقآبی نیز استفاده کنیم و امسال نیز با وجود شرایط دشوار سال آبی، تولید برقآبی مناسبی داشتهایم.
وی ادامه داد: در جریان اتفاقات اخیر، بخشی از منابع انرژی کشور مورد هدف قرار گرفت و برخی نیروگاهها و منابع انرژی آسیب دیدند، اما نیروگاههای برقآبی در این شرایط به کمک شبکه آمدند. سرمایهگذاریهایی که مردم و دولت طی چند دهه گذشته در کشور انجام دادهاند، امسال بهخوبی خود را نشان داد و به کمک مردم و شبکه انرژی کشور آمد.
سخنگوی صنعت آب کشور گفت: ما بیش از ۱۲ هزار مگاوات ظرفیت نصبشده برقآبی داریم و حدود ۱۱ هزار مگاوات از این ظرفیت را در یک زمان مشخص در اختیار گرفتیم که عدد بسیار بالا و قابل توجهی است و به شبکه برق و انرژی کشور کمک کرد.
بزرگزاده افزود: اکنون که حجم مخازن نیروگاههای برقآبی حدود ۷۵ درصد است، اگر بتوانیم با کمبود سوخت مواجه نشویم و این شرایط را حفظ کنیم، میتوانیم از ظرفیت برقآبی در تولید انرژی زمستان نیز استفاده کنیم. این خبر خوبی برای مردم، رسانهها و فعالان حوزه انرژی است؛ چراکه با وجود اتفاقات بد، این بخش در بیشینه ظرفیت خود در حال مشارکت و کمک به شبکه است و نشان میدهد سرمایهگذاریهایی که مردم، حاکمیت و دولت طی ۴۵ سال گذشته انجام دادهاند، همچنان در حال نتیجه دادن است.
سخنگوی صنعت آب کشور با اشاره به پدیده النینو اظهار داشت: این پدیده ناشی از دمای سطح آب دریا در مناطق مختلف است که میتواند بر توزیع انرژی در جو و در نتیجه تغییرات بارشی تأثیر بگذارد. دادههای اقلیمی و هواشناسی که توسط مراکز مختلف جهانی تولید میشود نیز وقوع این پدیده را با احتمال بسیار زیادی نشان میدهد.
وی ادامه داد: با این حال باید توجه داشت که در سالهای گذشته که النینو رخ داده، شرایط در همه مناطق کشور یکسان نبوده است. در برخی مناطق جنوبغربی و حتی برخی نواحی شمالی کشور، پربارشی و سیلاب رخ داده، در حالی که در مناطق دیگری از کشور شرایط متفاوتی حاکم بوده است. بنابراین باید بدانیم که النینو یک پدیده احتمالاتی است و پدیده یقینی نیست.
سخنگوی صنعت آب کشور تأکید کرد: پیش از رسیدن سیلابهای پاییزی، آبراههها و مسیرهای عبور آب در شهرها پاکسازی شده و موانع برطرف شوند. این اقدام بسیار مهم است.
بزرگزاده با اشاره به ضرورت تقویت سامانههای پیشبینی افزود: باید سامانههای پیشبینی خود را دقیقتر کنیم، تیمهایمان را آماده نگه داریم و از ظرفیتهای موجود برای پیشبینی و مدیریت سیلاب استفاده کنیم. همچنین باید در زمینه آگاهیرسانی اقدام کنیم و از وزارت کشور، استانها، شهرداریها و سازمان مدیریت بحران خواستهایم که در این زمینه با یکدیگر همکاری کنند.
وی ادامه داد: پیشبینیهای بلندمدت ممکن است برای چند ماه انجام شود، اما در زمان وقوع سیلاب، پیشبینیهای کوتاهمدت یک هفته، سه روز، دو روز یا یک روز قبل انجام میشود. شهروندان باید در زمانهایی که در معرض خطر قرار دارند، از حضور در مناطق پرخطر خودداری کنند.
سخنگوی صنعت آب کشور در ادامه با بیان اینکه اصلیترین راهحل مشکلات، فرار از مشکل است، اظهار داشت: نباید در زمان سیلاب با مشکل طبیعی روبهرو شویم و بعد بخواهیم با آن مقابله کنیم. باید از مشکل فرار کرد؛ یعنی از کنار رودخانهها و بستر رودخانهها فاصله گرفت.
وی افزود: شهروندان نباید در زمان بارش و سیلاب به نقاطی که احتمال ریزش، قطع مسیر یا عبور رودخانه وجود دارد، مراجعه کنند.
وی با تأکید بر اینکه این موضوع یک امر ملی است، گفت: مناسب نیست چند ماه قبل متوجه شویم که ممکن است در مناطقی از کشور سیلاب داشته باشیم اما شهروندانمان در معرض خطر قرار بگیرند. شهروندان باید در زمان بارش و سیلاب از تقاطعهایی که رودخانه را قطع میکنند، بستر و حواشی رودخانهها و مناطقی که معمولاً احتمال ریزش دارند، دوری کنند.
سخنگوی صنعت آب کشور هشدار داد: در کنار این اقدامات باید مراقب باشیم که اتفاق دیگری رخ ندهد و آن این است که تصور کنیم مشکل مزمن کمآبی و خشکی کشور با یک سیلاب حل میشود. این مشکل هرگز با یک بارش یا سیلاب حل نخواهد شد.
بزرگزاده ادامه داد: فرض کنید در نقطهای از کشور سیلاب رخ دهد؛ آیا این سیلاب میتواند بدهی ۶۰ میلیارد مترمکعبی منابع آب زیرزمینی را که طی ۷۰ تا ۸۰ سال گذشته ایجاد کردهایم، جبران کند؟ قطعاً چنین نیست. بنابراین نباید کسی تصور کند که با وقوع بارش، میتوان مدیریت مصرف را کنار گذاشت.
وی با اشاره به وضعیت تالابهای کشور گفت: حدود ۸۰ درصد تالابهای ما در معرض خطر خشکسالی هستند و حتی در صورت بارش مناسب نیز نباید از ملاحظاتی که باید در مدیریت منابع آب داشته باشیم، غافل شویم.
سخنگوی صنعت آب کشور با بیان اینکه ایران حتی در یک سال نرمال نیز با محدودیت منابع آبی مواجه است، اظهار کرد: یک ایرانی در سالی که در مقیاس کشوری سال نرمال محسوب میشود، حدود ۲۵۰ میلیمتر بارش دریافت میکند، در حالی که متوسط جهانی حدود ۷۵۰ میلیمتر است. بنابراین حتی اگر بگوییم ایران بارش نرمال داشته، باید توجه کنیم که نرمال برای یک ایرانی با نرمال برای فردی که در اروپا زندگی میکند، تفاوت دارد.
وی افزود: باید توجه داشته باشیم که میزان بارش نرمال در ایران حدود یکسوم تا یکچهارم متوسط جهانی است و این موضوع نشان میدهد که مدیریت مصرف همچنان ضروری است. حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد کشور دارای اقلیم خشک، نیمهخشک و فراخشک است و نمیتوان مدیریت مصرف را کنار گذاشت.
وی گفت: درست است که با احداث سدها، سازهها و صرف هزینههای مختلف، امروز نسبت به هزار یا دو هزار و سه هزار سال قبل، در مجموع آب بیشتری در اختیار داریم، اما به ازای هر شخص، میزان آب در دسترس بسیار کمتر شده است؛ بهطوری که این میزان به حدود یکششم گذشته رسیده است.
بزرگزاده با اشاره به آخرین وضعیت دریاچه ارومیه ادامه داد: دریاچه ارومیه در دوم شهریورماه حدود ۲.۸ تا سه میلیارد مترمکعب آب داشته است؛ در حالی که حجم آب دریاچه در همین تاریخ در سال گذشته حدود ۳۷۰ میلیون مترمکعب، یعنی بسیار ناچیز و حدود دو میلیارد و ۶۰۰ میلیون مترمکعب کمتر از وضعیت فعلی بوده است.
سخنگوی صنعت آب کشور تصریح کرد: اکنون بهطور نسبی آب بیشتری در دریاچه ارومیه وجود دارد، اما این موضوع نباید به مصرف بد آب دامن بزند. ما برای نجات دریاچه ارومیه قرار بود سطح اراضی کشاورزی را کاهش دهیم و حدود ۴۰ درصد از مصرف آب کشاورزی را کم کنیم.
وی گفت: اگر بخشی از اقلیم همراهی کرد، دست وزارت نیرو بازتر شد یا طبیعت همراهی بیشتری نشان داد، نباید این وضعیت ما را از وظایف تعیینشده در زمینه مدیریت مصرف و کاهش منابع آب کشاورزی بازدارد. باید کاهش سطح زیرکشت کشاورزی را دنبال کنیم.
بزرگزاده با اشاره به وضعیت رودخانههای مرزی و تنش آبی در کشور گفت: برخی سدهایی که در گذشته در بالادست توسعه داده شدهاند، از جمله سد سلما بهعنوان مشهورترین و بزرگترین آنها، باعث شدهاند روند تاریخی و عرفی ورود آب دچار اختلال شود.
به گفته وی، توسعه در بالادست هریرود و نیز هیرمند باید به گونهای باشد که متعرض بهرهبرداری تاریخی و عرفی نشود و کانونهای جمعیتی و تمدنی پاییندست در معرض تهدید قرار نگیرند.
بزرگزاده در ادامه با اشاره به وضعیت سیستان گفت: در هیرمند وضعیت نسبتاً بهتر است و امسال با رایزنیهای انجامشده و همکاری مناسب کشور همسایه، ورودی آب به رودخانه هیرمند نسبت به چند سال گذشته بسیار بیشتر بوده است.
بزرگزاده درباره تعرفه آب گفت: حرف تعرفه آب همچنان این است که تعرفه برای کسانی که در چارچوب الگو مصرف میکنند، عدد بالایی نیست. بله، اگر کسی استخر داشته باشد و بخواهد به نحو عجیب و غریبی از منابع آب گرانقیمت استفاده کند، موضوع متفاوت است.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده برای مدیریت مصرف آب، گفت: ما همچنان با وجود همکاریهایی که مردم داشتهاند، شاهد مصرف قابل توجه هستیم. همانطور که وزیر نیرو نیز فرمودند، در یک سد در واقع کرج، مدیریت مصرف آب داشتیم و فقط در ۹ ماه، ۱۲۵ میلیون مترمکعب مصرف داشتیم که اگر سایر ماههای سال را نیز به آن اضافه کنیم، این عدد قابل توجه خواهد بود.
بزرگزاده تصریح کرد: کسانی که پایینتر از الگو مصرف میکنند، از مزایا بهرهمند میشوند. اگر مردم در تابستان ۲۰ درصد کمتر مصرف میکردند، کاهش قابل توجهی در مصرف داشتیم. همچنین اگر مشترکی برای نصب تجهیزات کاهنده مصرف با ما تماس بگیرد، ۳۰ درصد دیگر نیز تخفیف برای او در نظر گرفته میشود و این اقدام در حال انجام است. سرانه مصرف آب در تهران و کرج همچنان بالای ۲۰۰ لیتر در روز است، در حالی که این عدد در شهری اروپایی مانند وین حدود ۱۵۶ لیتر است. بنابراین برای تهران راهی جز مدیریت مصرف نداریم.
