هشدار نسبت به ناترازی بنزین؛ تولید روزانه به ۱۳۰ میلیون لیتر رسید

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، عماد رفیعی در نشستی با موضوع راهکارهای رفع ناترازی بنزین با اشاره به وضعیت پالایشگاه‌ها پس از وقایع اخیر اظهار داشت: با اقدامات صورت گرفته و افزایش بهره‌وری در پالایشگاه‌ها و استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها، ظرفیت تولید بنزین کشور به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.

وی با اشاره به آسیب‌های وارد شده به زیرساخت‌های نفتی در جریان جنگ گفت: در آن مقطع حدود ۲۳۰ هزار بشکه از ظرفیت تولید کشور از دست رفت، اما اکنون بخش قابل‌توجهی از این ظرفیت (نزدیک به ۵۰ درصد) بازیابی شده و پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس نیز با ظرفیت کامل در مدار تولید قرار دارد.

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش درباره وضعیت تامین سوخت تهران نیز تصریح کرد: با وجود آسیب به انبار نفت ری، عملیات توزیع بنزین در پایتخت حتی در روز حادثه متوقف نشد و اکنون نیز ۵۰ درصد ظرفیت این انبار برای عملیات لجستیک فعال است و مابقی نیاز تهران از سایر پالایشگاه‌ها از جمله پالایشگاه اراک تامین می‌شود.

استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها؛ راهکار موقت نه پایدار

این مقام مسئول در شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با تشریح جزئیات افزایش تولید، افزود: علاوه بر پالایشگاه‌های اصلی، پتروشیمی‌های «نوری» و «بوعلی» نیز به زنجیره تامین بنزین پیوسته‌اند؛ به طوری که روزانه حدود ۹ میلیون لیتر بنزین از پتروشیمی بوعلی دریافت می‌شود.

وی در عین حال تاکید کرد: استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها تنها یک مسکن کوتاه‌مدت است و راهکار پایدار برای رفع ناترازی بنزین نیست، چراکه فرآورده‌های پتروشیمی پیش از این قابلیت صادراتی داشتند و استفاده از آن‌ها در چرخه بنزین، از نظر اقتصادی تفاوت معناداری با واردات برای دولت ندارد.

تغییر مسیر از ۳ میلیارد دلار ارزآوری تا ۳ میلیارد دلار هزینه واردات

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش با اشاره به روند نگران‌کننده مصرف، نقطه عطف تراز بنزین را سال ۱۳۹۹ عنوان کرد و گفت: در آن سال بنزین به نخستین کالای صادراتی غیرنفتی ایران تبدیل شد و سه میلیارد دلار ارزآوری داشت؛ اما اکنون با تغییر روند، کشور با واردات بنزین مواجه است که حدود سه میلیارد دلار هزینه در بر دارد و این تغییر مسیر ۶ میلیارد دلاری، فشاری مضاعف بر تراز ارزی کشور وارد کرده و آثار تورمی به همراه دارد.

مصرف روزانه به ۱۵۳ میلیون لیتر رسید

رفیعی به ارائه آماری از روند صعودی مصرف پرداخت و خاطرنشان کرد: متوسط مصرف روزانه بنزین از حدود ۹۸ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۱ به ۱۲۳ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۳ و ۱۲۹ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

وی افزود: رشد متوسط سالانه ۶ تا ۸ درصدی مصرف در پنج سال اخیر، روندی کم‌سابقه است؛ به گونه‌ای که در روزهای اخیر مصرف بنزین به حدود ۱۵۳ میلیون لیتر در روز رسید و پیش‌بینی می‌شود با وجود شرایط جنگی، میانگین مصرف تا پایان سال حدود ۱۳۲ میلیون لیتر باشد.

رفیعی کاهش مصرف سی‌ان‌جی و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را از دیگر عوامل اصلی تشدیدکننده ناترازی بنزین برشمرد و خواستار اتخاذ تدابیر مدیریتی برای کنترل رشد شتابان مصرف شد.

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران، نسبت به تشدید ناترازی بنزین در کشور هشدار داد و کاهش مصرف گاز طبیعی فشرده (CNG) را عامل اصلی افزایش فشار بر واردات بنزین دانست.

وی با اشاره به شکاف میان اهداف برنامه‌ی هفتم توسعه و واقعیت موجود در حوزه اسقاط خودرو، اعلام کرد که طبق برنامه‌ریزی‌ها باید سالانه ۵۰۰ هزار دستگاه خودرو از رده خارج شود، در حالی که میانگین اسقاط در پنج سال اخیر کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه بوده است.

وی تأکید کرد که این عدم تحقق در اسقاط خودروها، فاصله زیادی را با هدف‌گذاری‌های ملی ایجاد کرده است.

رفیعی با تحلیل رابطه میان انواع سوخت‌ها، گفت: «هر مترمکعب CNG معادل یک لیتر بنزین است.

 وی افزود: روند نزولی مصرف CNG از ۲۴.۷ میلیون مترمکعب در سال ۱۴۰۰ به حدود ۱۵.۸ میلیون مترمکعب در سال گذشته رسیده و پیش‌بینی می‌شود این رقم امسال به کمتر از ۱۵ میلیون مترمکعب برسد. وی هشدار داد که این کاهش مصرف، در واقع معادل ایجاد فشار برای واردات روزانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین به کشور است.

این مقام مسئول همچنین فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را از دیگر عوامل افزایش مصرف بنزین برشمرد. وی با اشاره به وضعیت ناوگان اتوبوسرانی در شهرهای غیر از تهران، بر ضرورت اولویت‌بخشی به توسعه اتوبوس‌رانی به عنوان راهکاری اقتصادی‌تر و سریع‌تر نسبت به توسعه خطوط مترو برای کاهش استفاده از خودروهای شخصی تأکید کرد.

وی بیان کرد: در حالی که سیاست‌های کلان کشور بر کاهش مصرف سوخت‌های فسیلی و نوسازی ناوگان متمرکز است، داده‌های جدید از شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، تصویری متفاوت از چالش‌های پیش رو را ترسیم می‌کند. آنچه در ظاهر «کاهش مصرف گاز» به نظر می‌رسد، در واقعیت به معنای «افزایش نیاز به واردات بنزین» است.

مدیر دفتر مدیریت مصرف فرآورده‌های نفتی، با ارائه آماری تکان‌دهنده نشان داد که کاهش مصرف روزانه CNG از ۲۴.۷ میلیون مترمکعب به زیر ۱۵ میلیون مترمکعب در آینده نزدیک، فشار شدیدی را بر ذخایر بنزین کشور وارد خواهد کرد. بر اساس محاسبات وی، هر مترمکعب کاهش در مصرف گاز، مستقیماً نیاز به واردات بنزین را افزایش می‌دهد؛ شکافی که می‌تواند تراز انرژی کشور را بیش از پیش به چالش بکشد.

وی گفت: علاوه بر این، «شکاف اسقاط خودرو» نیز به عنوان یک گلوگاه دیگر مطرح است. در حالی که برنامه هفتم توسعه، اسقاط سالانه ۵۰۰ هزار خودرو را هدف قرار داده، واقعیتِ کمتر از ۱۰۰ هزار اسقاط در سال، نشان‌دهنده شکست در اجرای سیاست‌های نوسازی ناوگان است. رفیعی در پایان، راهکار را در «توسعه سریع اتوبوس‌رانی» به جای پروژه‌های سنگین و طولانی‌مدت مترو می‌بیند تا با کاهش وابستگی به خودروی شخصی، فشار بر شبکه سوخت ملی مهار شود.

مدیر دفتر مدیریت مصرف فرآورده‌های نفتی در اظهاراتی تکان‌دهنده گفت: هدف برنامه هفتم اسقاط ۵۰۰ هزار خودرو در سال است، اما در ۵ سال اخیر میانگین اسقاط کمتر از ۱۰۰ هزار دستگاه بوده است. همچنین کاهش مصرف CNG از ۲۴.۷ میلیون به ۱۵ میلیون مترمکعب، یعنی فشار برای واردات روزانه ۱۵ میلیون لیتر بنزین است.

وی راهکار را توسعه سریع ناوگان اتوبوسرانی (به‌جای پروژه‌های طولانی‌مدت مترو) برای کاهش استفاده از خودروی شخصی ضروری دانست.