نفت سرمایه‌ای راهبردی برای تثبیت موقعیت ایران در معادلات آینده انرژی

به گزارش ایلنا از شرکت ملی نفت ایران، دولت چهاردهم کار خود را در شرایطی آغاز کرد که صنعت نفت ایران زیر سنگین‌ترین فشارهای فنی، مالی و سیاسی قرار داشت. اما آنچه در ادامه رقم خورد، صرفاً مدیریت بحران یا حفظ وضع موجود نبود؛ بلکه تلاشی هدفمند برای بازتعریف جایگاه نفت در اقتصاد ملی، امنیت انرژی و آینده راهبردی کشور بود. کارنامه شرکت ملی نفت ایران در این دوره، روایت عبور از انفعال و حرکت به‌سوی نقش‌آفرینی فعال است.

در آغاز دولت چهاردهم، صنعت نفت با مجموعه‌ای از چالش‌های هم‌زمان مواجه بود: ناترازی گاز، افت طبیعی فشار در پارس جنوبی، فرسودگی زیرساخت‌ها، کمبود منابع مالی و تحریم‌هایی که مستقیماً مدیران ارشد صنعت را هدف گرفته بود. تحریم وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران، نشان می‌داد فشارها دیگر صرفاً متوجه صادرات نیست، بلکه قلب تصمیم‌سازی انرژی کشور را نشانه رفته است. در چنین فضایی، ادامه مسیرهای گذشته نمی‌توانست پاسخ‌گو باشد.

ایران با ذخایر عظیم هیدروکربوری، نه‌تنها یک دارنده انرژی، بلکه صاحب مسئولیتی تاریخی در بهره‌برداری هوشمندانه از این منابع است. دولت چهاردهم، نفت و گاز را تنها منبع درآمد کوتاه‌مدت ندید، بلکه آن را سرمایه‌ای راهبردی برای تثبیت موقعیت ایران در معادلات آینده انرژی تعریف کرد. نتیجه این نگاه، تمرکز هم‌زمان بر افزایش تولید، تولید صیانتی و توسعه فناوری بود.

بر همین اساس، شرکت ملی نفت ایران نقشه راه خود را بر سه محور استوار کرد: افزایش پایدار تولید نفت و گاز، شتاب‌بخشی به توسعه میادین مشترک و اصلاح سازوکارهای سرمایه‌گذاری. این رویکرد، خیلی زود از سطح سیاست‌گذاری عبور کرد و به پروژه‌ها، قراردادها و آمارهای قابل‌سنجش تبدیل شد.

در بخش نفت خام، افزایش تولید نه از مسیرهای پرهزینه و شتاب‌زده، بلکه با ترکیبی از بهینه‌سازی، توسعه میادین و ارتقای زیرساخت‌ها دنبال شد. اجرای پروژه‌های نگهداشت و افزایش تولید در مناطق مختلف، راه‌اندازی چاه‌های جدید و رفع گلوگاه‌های فرآورشی، باعث شد ظرفیت تولید کشور به‌طور ملموسی افزایش یابد. توسعه میادین غرب کارون، آزادگان و یاران، در کنار بهبود خطوط انتقال و تأسیسات فرآورشی، نقش مهمی در پایداری تولید و تقویت صادرات ایفا کرد.

در حوزه گاز طبیعی نیز، دولت چهاردهم با رویکردی فعال وارد میدان شد. ثبت رکوردهای جدید در تولید روزانه گاز، به‌ویژه در پارس جنوبی، نشان داد که تمرکز بر تعمیرات اساسی، حفاری هدفمند و راه‌اندازی چاه‌های جدید، می‌تواند ناترازی انرژی را تا حدی مهار کند. پارس جنوبی همچنان ستون فقرات تأمین گاز کشور باقی ماند و سهم عمده‌ای از تولید را به خود اختصاص داد.

اما نقطه تمایز این دوره، نگاه بلندمدت به آینده میدان‌های گازی بود. آغاز طرح‌های فشارافزایی پارس جنوبی با قراردادهای چند ده میلیارد دلاری و مشارکت پیمانکاران داخلی، نشان‌دهنده عبور از مدیریت روزمره و ورود به فاز تصمیم‌های راهبردی است؛ تصمیم‌هایی که ارزش اقتصادی آن‌ها در دهه‌های آینده نمایان خواهد شد. هم‌زمان، برنامه‌ریزی برای ذخیره‌سازی گاز طبیعی نیز به‌عنوان بخشی از راه‌حل‌های پایداری انرژی در دستور کار قرار گرفت.

در مجموع، عملکرد شرکت ملی نفت ایران در دولت چهاردهم را می‌توان تلاشی برای عبور از نقش سنتی «تأمین‌کننده درآمد» به جایگاه «بازیگر راهبردی اقتصاد ملی» دانست. مسیری که هنوز چالش‌های خود را دارد، اما نشانه‌های روشنی از تغییر رویکرد، افزایش جسارت در تصمیم‌گیری و نگاه بلندمدت به منابع انرژی کشور در آن دیده می‌شود؛ مسیری که اگر تداوم یابد، می‌تواند جایگاه نفت را در اقتصاد ایران از نو تعریف کند.