معاون درمان وزارت بهداشت:
ایمنی بیمار باید از رویکرد فرد محوری به مدیریت نظاممند خطا در سلامت تغییر کند
معاون درمان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر ضرورت بازنگری در رویکردهای مرتبط با ایمنی بیمار، گفت: ایمنی بیمار موضوعی فراتر از عملکرد یک فرد یا یک گروه حرفهای است و برای کاهش خطاهای قابل پیشگیری، باید تمامی اجزای نظام سلامت از سیاستگذاری و مدیریت تا کادر درمان، بیمار و خانواده وی، در یک چارچوب منسجم و نظاممند ایفای نقش کنند.
به گزارش ایلنا، سیدسجاد رضوی در نشست روز جهانی ایمنی بیمار، با اشاره به پیچیدهتر شدن فرآیندهای ارائه خدمات سلامت، اظهار کرد: هرچه خدمات درمانی گستردهتر، تخصصیتر و پیچیدهتر میشوند، احتمال بروز خطاهای پیچیده نیز افزایش مییابد؛ بنابراین، ضروری است نقاط پرخطر و حادثهخیز در فرآیندهای درمانی بهصورت مستمر شناسایی و پیش از تبدیل شدن به حادثه، اصلاح شوند.
به اعتقاد این پزشک، همانگونه که در حوزه حملونقل، شناسایی و اصلاح نقاط حادثهخیز جادهای یکی از الزامات کاهش تصادفات است، در نظام سلامت نیز باید نقاط پرخطر فرآیندهای درمانی شناسایی، تحلیل و اصلاح شوند.
معاون درمان خسارت بهداشت تصریح کرد: نمیتوان صرفاً پس از وقوع حادثه به دنبال علت گشت؛ بلکه باید با رویکرد پیشگیرانه، خطرات بالقوه را پیش از آنکه به بیمار آسیب وارد کنند، مدیریت کرد.
رضوی گفت: نباید خطا را صرفاً به یک فرد نسبت داد و مسئله را در همان سطح متوقف کرد. در بسیاری از موارد، خطای رخداده حاصل مجموعهای از عوامل و ضعفهای موجود در یک فرآیند است و اگر به جای فرد، سیستم را مورد بررسی قرار دهیم، میتوانیم ریشههای بروز خطا را شناسایی و از تکرار آن جلوگیری کنیم.
وی ادامه داد: سیاستگذاران، مدیران اجرایی، دانشگاههای علوم پزشکی، رؤسای بیمارستانها و تمامی اعضای تیم سلامت، اعم از پزشک، پرستار، کارکنان آزمایشگاه، تصویربرداری و سایر گروههای حرفهای، در تأمین ایمنی بیمار مسئولیت دارند. در کنار این مجموعه، بیمار و خانواده او نیز باید بهعنوان یکی از ارکان فرآیند ایمنی مورد توجه قرار گیرند.
معاون درمان وزارت بهداشت، ارتقای سواد سلامت و مشارکت فعال بیماران را از الزامات مهم ایمنی بیمار دانست و اظهار کرد: بیمار باید درباره بیماری، روند درمان، خطرات احتمالی و علائمی که نیازمند اطلاعرسانی فوری به تیم درمان است، آگاهی کافی داشته باشد.
به گفته وی، هرچه بیمار و خانواده او اطلاعات دقیقتری داشته باشند و بتوانند در فرآیند درمان مشارکت کنند، ظرفیت نظام سلامت برای شناسایی بهموقع خطرات و پیشگیری از خطا افزایش خواهد یافت. آموزش بیمار و خانواده و تقویت مراقبت مستمر نیز میتواند نقش مهمی در پیشگیری از خطاهای مرتبط با دارو، مراقبت و درمان، چه در منزل و چه در مراکز درمانی داشته باشد.
رضوی همچنین بر ضرورت آموزش مستمر و بهروزرسانی دانش کارکنان نظام سلامت تأکید کرد و گفت: آموزش پزشکان، پرستاران و سایر اعضای تیم درمان باید مستمر، هدفمند و مبتنی بر نیازهای واقعی محیط درمان باشد و اثربخشی این آموزشها نیز باید قابل اندازهگیری باشد. صرف برگزاری دوره آموزشی، تولید محتوا یا ارائه مطالب علمی، زمانی ارزشمند است که در نهایت به تغییر فرآیندها و کاهش خطاهای قابل پیشگیری منجر شود.
رضوی با اشاره به ضرورت استفاده از تمامی منابع اطلاعاتی برای شناسایی نقاط آسیبپذیر نظام درمان گفت: گاهی اطلاعات مربوط به یک حادثه از طریق فضای عمومی و رسانههای اجتماعی منتشر میشود و میتواند بهعنوان یک علامت هشدار مورد توجه قرار گیرد؛ اما آنچه باید در نظام سلامت تقویت شود، نظام رسمی ثبت، گزارش، تحلیل و پیگیری وقایع است تا هیچ حادثهای بدون بررسی و استخراج درسآموختهها باقی نماند.
معاون درمان وزارت بهداشت با تأکید بر اهمیت ارزیابی واقعی وضعیت ایمنی بیمار در مراکز درمانی گفت: بیمارستان محیطی پیچیده است و به دلیل تنوع فرآیندهای تشخیصی، درمانی و مراقبتی، همواره با مخاطرات متعددی مواجه است. بنابراین، باید سازوکارهایی وجود داشته باشد که احتمال بروز خطا را به حداقل برساند و در صورت وقوع حادثه نیز، ضمن شناسایی علت، از تکرار آن جلوگیری شود.
وی با تأکید بر اینکه اعتباربخشی باید به بهبود واقعی ایمنی منجر شود، اظهار کرد: اعتباربخشی نباید صرفاً به انجام فرآیندهای اداری و تکمیل چکلیستها محدود شود. اگر در یک بیمارستان با وجود طی شدن فرآیندهای اعتباربخشی، خطای جدی رخ میدهد، باید بررسی شود که چه بخشی از فرآیند نیازمند بازنگری است و چه اقدام اصلاحی باید انجام شود. در نهایت، عملکرد اعتباربخشی باید در شاخصهای واقعی ایمنی بیمار و کاهش خطاهای قابل پیشگیری قابل مشاهده باشد.
وی ظرفیت نظام شبکه و برنامه پزشک خانواده را نیز در ارتقای ایمنی و پیشگیری از خطا مهم دانست و گفت: ارتباط مستمر کارکنان حوزه بهداشت با خانوادهها و بیماران و اختصاص زمان کافی برای آموزش و پیگیری، ظرفیت مهمی برای پیشگیری از خطاهای قابل اجتناب ایجاد میکند. آموزش بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن و ارائه آموزشهای دوران بارداری از جمله نمونههایی است که میتواند با افزایش آگاهی و مشارکت بیمار، از بروز بخشی از خطاهای قابل پیشگیری جلوگیری کند.
