کشف لایههای ایرانی در پایتخت تاریخی سیام تور فرهنگی
تور فرهنگی «آیوتایا در ردپای ایران» با هدف معرفی ابعاد مختلف میراث ایرانی در پایتخت تاریخی سیام برگزار شد و نشان داد آثار حضور ایرانیان همچنان در معماری، فرهنگ، مذهب و تاریخ آیوتایا ماندگار است.
به گزارش ایلنا به نقل از روابط عمومی سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی، بنابر گزارش ارسالی از رایزنی فرهنگی ایران در تایلند؛ آیوتایا، پایتخت باشکوه پادشاهی سیام، قرنها محل تلاقی تمدنها، فرهنگها و مسیرهای تجاری جهان بوده است.در همین چارچوب و با همکاری مرتبطان این نمایندگی، خبرگزاری Thai PBS با برگزاری تور فرهنگی «آیوتایا در ردپای ایران» فرصتی فراهم کرد تا شرکتکنندگان با نقش و تأثیر جامعه ایرانی و مسلمانان شیعه در شکلگیری تاریخ، معماری و ساختار اداری این شهر تاریخی آشنا شوند.
این سفر از «قلعه پچ»؛ نقطهای راهبردی که در دوران آیوتایا نخستین ایستگاه کنترل و ورود کشتیهای تجاری خارجی به شمار میرفت، آغاز شد. راهنمایان تور به تشریح نظام اداری بندرهای آیوتایا پرداختند؛ جایی که «اداره بندر چپ» مسئول امور ژاپنیها، هلندیها و چینیها بود و «اداره بندر راست» بر فعالیت هندیها، ایرانیان، مسلمانان و پرتغالیها نظارت داشت.بر اساس اسناد تاریخی، در آن دوران، گروههای مختلف مسلمان، از جمله ایرانیان، چامها و مورها، در قالب عنوان کلی «هندیها» شناخته میشدند و واژههای «مسلمان» و «اسلام» تنها در دورههای بعد تاریخ تایلند رایج شدند.این موضوع نشان دهنده جایگاه ویژه مهاجران ایرانی و مسلمان در ساختار اجتماعی و سیاسی آیوتایا است.
یکی از مهمترین بخشهای این تور، بازدید از آثار مرتبط با خاندان ایرانیتبار و اشراف مسلمان بود.نخستین مقصد در این بخش، «پل تپ می» بود؛ پلی تاریخی که با استفاده از قوسهای واقعی آجری و آجرهای ذوزنقهای شکل ساخته شده است. ساختار این پل شباهت قابل توجهی با معماری ایرانی دارد و از نمونههای بارز نفوذ هنر و معماری خاورمیانه در آیوتایا محسوب میشود.
شرکتکنندگان سپس از «آرامگاه شیخ احمد» بازدید کردند؛ بنایی که با الهام از معماری اسلامی و گنبدهای ایرانی در سال ۲۰۱۷ بازسازی شده است. شیخ احمد قمی، بازرگان و شخصیت برجسته ایرانی قرن هفدهم میلادی، یکی از تأثیرگذارترین چهرههای تاریخ آیوتایا به شمار میرود که به مناصب عالی حکومتی دست یافت و بنیانگذار خاندانی که نقش مهمی در اداره کشور ایفا کردند.در ادامه مسیر، گروه از مسجد تاریخی و آرامستان مسلمانان بازدید کرد و با بخشی از میراث مذهبی و فرهنگی جامعه ایرانی و مسلمان آیوتایا آشنا شد.
همچنین بازدید از «خو چام» یا خندق تاریخی مرتبط با جامعه چام، تصویری روشنتر از تنوع قومی و مذهبی این شهر در دوران شکوفایی آن ارائه داد.یکی دیگر از ایستگاههای مهم تور، «معبد بوروم پوتارام» یا «معبد کاشیهای لعابدار» بود؛ معبدی که بر محل اقامت پیشین پادشاه پتراچا ساخته شده و نمونهای ارزشمند از تحول هنر معماری آیوتایا به شمار میرود.در حالی که در دوران پادشاه نارای، طاقها و ورودیهای الهام گرفته از معماری ایرانی و فارسی رواج داشتند، در دورههای بعد، این عناصر با سبکهای بومی تایلندی ترکیب شدند و هویتی مستقل یافتند.
راهنمایان تور همچنین، به تأثیر معماری ایرانی در طراحی طاقهای قوسی، پنجرهها و برخی عناصر تزئینی بناهای آیوتایا اشاره کردند؛ عناصری که هنوز پس از گذشت چند قرن، در بسیاری از آثار تاریخی شهر قابل مشاهده هستند.علاوه بر بناهای تاریخی، شرکتکنندگان با جنبههای فرهنگی میراث ایرانی در آیوتایا نیز آشنا شدند؛ از جمله غذاهایی که ریشه در سنتهای آشپزی ایرانی دارند.
«ماسامان کاری» که بسیاری از پژوهشگران آن را یکی از مهمترین نمونههای تأثیر آشپزی ایرانی و مسلمانان بر فرهنگ غذایی تایلند میدانند، از بخشهای جذاب این تجربه فرهنگی بود.
این تور همچنین، نشان داد که آیوتایا تنها پذیرنده فرهنگهای خارجی نبوده، بلکه با جذب و بومیسازی عناصر مختلف، سبک و هویتی منحصربه فرد خلق کرده است.
از ساختار اداری و بازرگانی گرفته تا معماری، مذهب و فرهنگ غذایی، ردپای ایرانیان همچنان در لایههای مختلف تاریخ این شهر قابل مشاهده است.تور «آیوتایا در ردپای ایران» تصویری جامع از پیوندهای تاریخی میان ایران و تایلند ارائه کرد؛ پیوندهایی که فراتر از تجارت و دیپلماسی، در شکلگیری بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی آیوتایا نقشآفرین بودهاند.
