جام جهانی زیر سایه یک اختلاف بزرگ؛
ماجرای اعتراض ایران به بازی سیاتل چیست؟
جام جهانی فوتبال، بزرگترین رویداد ورزشی جهان، همواره با شعار «اتحاد ملتها از طریق فوتبال» برگزار شده است؛ شعاری که تنها زمانی معنا پیدا میکند که همه کشورهای حاضر، فارغ از تفاوتهای فرهنگی، مذهبی و اجتماعی، احساس کنند هویت و باورهایشان در این رقابت جهانی مورد احترام قرار میگیرد.
به گزارش ایلنا، حاشیه ایجاد شده پیرامون دیدار ایران و مصر در سیاتل را نیز باید از همین زاویه تحلیل کرد. اعتراض دو کشور به برنامهریزی برگزارکنندگان محلی برای برگزاری این مسابقه در قالب برنامه موسوم به «Pride Match»، صرفاً مخالفت با یک عنوان یا یک مراسم نیست؛ بلکه تأکید بر اصلی است که سالهاست فیفا خود را متعهد به رعایت آن میداند؛ احترام به تنوع فرهنگی و هویتی اعضای خود.
ایران و مصر به عنوان دو کشور مسلمان، قوانین داخلی، هنجارهای اجتماعی و ارزشهای دینی مشخصی دارند که بخش مهمی از هویت ملی آنها را تشکیل میدهد. طبیعی است که نمایندگان این کشورها انتظار داشته باشند هنگام حضور در بزرگترین آوردگاه فوتبال جهان، این ارزشها نیز همانند فرهنگ و قوانین سایر کشورها مورد احترام قرار بگیرد و هیچ برنامه جانبی، فضای مسابقه را به سمتی نبرد که با اعتقادات بخش قابل توجهی از مردم این کشورها در تعارض قرار گیرد.
فیفا در سالهای اخیر بارها بر احترام به تفاوتهای فرهنگی، مقابله با تبعیض و ایجاد محیطی امن برای تمامی اعضای خود تأکید کرده است. اما تحقق این اهداف تنها در حمایت از یک دیدگاه یا یک گروه خلاصه نمیشود؛ بلکه احترام واقعی زمانی معنا پیدا میکند که باورها، فرهنگها و قوانین همه کشورهای عضو، بدون تبعیض مورد توجه قرار گیرد. اگر قرار باشد تنها بخشی از تنوع موجود در خانواده فوتبال جهانی به رسمیت شناخته شود و دغدغههای فرهنگی و مذهبی برخی اعضا نادیده گرفته شود، اصل بیطرفی این نهاد با پرسشهای جدی روبهرو خواهد شد.
اعتراض ایران و مصر نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. دو فدراسیون معتقدند زمین فوتبال باید محل رقابت ورزشکاران باشد، نه عرصه طرح موضوعاتی که میتواند حساسیتهای فرهنگی و اعتقادی ایجاد کند. از نگاه آنها، جام جهانی زمانی میتواند پیامآور همبستگی باشد که همه تیمها با این اطمینان وارد زمین شوند که هویت ملی، قوانین و ارزشهای فرهنگیشان به همان اندازه سایر کشورها محترم شمرده میشود.
در چنین شرایطی، تصمیم فیفا صرفاً درباره یک مسابقه یا یک برنامه جانبی نیست؛ بلکه درباره نحوه مواجهه این نهاد با یکی از اساسیترین اصول مدیریتی خود، یعنی احترام به همه اعضا بدون توجه به تفاوتهای فرهنگی، دینی و اجتماعی است. اگر فیفا خود را سازمانی جهانی میداند، این جهانشمول بودن باید در احترام متوازن به همه فرهنگها و نظامهای ارزشی نیز نمود پیدا کند.
جام جهانی متعلق به همه ملتهاست؛ از آمریکای جنوبی تا اروپا، از آفریقا تا آسیا. همانگونه که هیچ کشوری انتظار ندارد فرهنگ و قوانینش در یک رویداد جهانی نادیده گرفته شود، ملتهایی مانند ایران و مصر نیز حق دارند خواستار برگزاری مسابقات در فضایی باشند که با قوانین و اعتقاداتشان در تعارض نباشد. شاید همین احترام متقابل، بیش از هر شعار دیگری، بتواند فوتبال را به همان زبان مشترکی تبدیل کند که فیفا سالها از آن سخن گفته است.
