یک بازار، سه روایت؛ بندرعباس روی دیوارهای خانه وارطان

به گزارش ایلنا، مجموعه «سه روایت از یک بازار» شنبه ۹ آبان در خانه آفرینش‌های شهری ایران (خانه وارطان) افتتاح شد.

علی دولیخانی، هلیا اعتمادی و مبین مایلی، سه عکاسی هستند که زندگی روزمره بازار بندرعباس را ثبت کرده‌اند. در کنار آثار آنها، عکس‌های تاریخی شهر نیز قرار گرفته تا بازدیدکنندگان بتوانند تصویری از گذشته و امروز بندرعباس را در یک نمایشگاه ببینند.

بازار روز بندرعباس پیشینه‌ای چندصدساله دارد و همچنان یکی از محل‌های خریدوفروش محصولات محلی است. در توضیحات تاریخی نمایشگاه آمده که این محدوده در دوره قاجار از جنوب به اسکله و تجارتخانه‌ها، از غرب به محله بازرگانان هندی و از شمال به معبد هندوها می‌رسید. محصولاتی مانند ماهی، میوه و سبزیجات که روزگاری در این محدوده عرضه می‌شدند، هنوز هم در بساط فروشندگان دیده می‌شوند.

یکی از ویژگی‌های بازار، حضور گسترده زنان در فعالیت‌های اقتصادی آن است. علی دولیخانی، از عکاسان نمایشگاه، این حضور را بخشی از هویت اجتماعی بازار می‌داند و می‌گوید: «یکی از موضوعات مهم، حضور پررنگ زنان است. بیشتر فروشندگان محلی محصولات خودشان را به بازار می‌آورند و می‌فروشند. اینجا یک فضای همگانی است و آدم‌هایی از گروه‌ها و فرهنگ‌های مختلف در آن حضور دارند.»

دولیخانی معتقد است بازار علاوه بر دادوستد روزانه، ظرفیت معرفی فرهنگ بومی و تاریخ بندرعباس را نیز دارد. نزدیکی آن به دریا و معبد هندوها، از نظر او فرصتی برای شناخت بیشتر این محدوده و توسعه گردشگری فرهنگی است.

در میان عکس‌های نمایشگاه، آدم‌ها جایگاه ویژه‌ای دارند؛ فروشندگانی که سال‌ها در بازار کار کرده‌اند و برخی از آنها امروز دیگر در قید حیات نیستند. مبین مایلی، یکی دیگر از عکاسان، در توضیح علاقه‌اش به ثبت این چهره‌ها می‌گوید: «من بیشتر شخصیت‌محور عکاسی می‌کنم. وارد بازار می‌شوم و میان آدم‌ها دنبال داستان‌هایشان می‌گردم. بعضی از کسانی که از آنها عکس گرفته‌ام، امروز دیگر در قید حیات نیستند و همین موضوع عکس‌ها را ارزشمندتر می‌کند.»

بخشی از زندگی بازار که مایلی ثبت کرده، مربوط به جمعه‌بازاری است که مردم در آن حیواناتی مانند خروس و سگ را برای فروش یا مبادله می‌آورند. زنان و مردان در کنار یکدیگر در این بازار حضور دارند. حتی در دوران کرونا که رفت‌وآمدها به‌شدت کاهش یافته بود، جمعه‌بازار کاملاً تعطیل نشد و شماری از فروشندگان همچنان برای خریدوفروش به آنجا می‌آمدند.

در عکس‌های هلیا اعتمادی، ساعت‌های مختلف روز هم اهمیت پیدا کرده‌اند. بازار در هفت صبح جمعه چهره‌ای متفاوت از ظهر دارد؛ وقتی رفت‌وآمد بیشتر می‌شود و رنگ محصولات و لباس‌ها در میان جمعیت به چشم می‌آید. اعتمادی در این مجموعه، حضور نسل‌های مختلف را نیز ثبت کرده است.

او می‌گوید: «چندین قرن از شکل‌گیری این بازار گذشته، ساختمان‌ها تغییر کرده‌اند و نسل‌ها عوض شده‌اند، اما هنوز بچه‌های ۱۲ و ۱۳ ساله را در کنار فروشندگان قدیمی می‌بینیم. کسانی که پدران و مادرانشان در همین بازار کار می‌کردند و حالا خودشان همان راه را ادامه می‌دهند.»

در کنار شیوه‌های قدیمی فروش، از جمله چیدن سیب‌زمینی و پیاز روی زمین، فعالیت‌های تازه‌ای مانند قهوه‌فروشی هم در بازار دیده می‌شود. اعتمادی این هم‌زمانی را از ویژگی‌های زندگی امروز بازار بندرعباس می‌داند؛ جایی که کسب‌وکارهای تازه در کنار فروشندگان قدیمی فعالیت می‌کنند.

افتتاح این نمایشگاه با حضور عبدالرضا گلپایگانی، پیروز حناچی، محمدسعید ایزدی، فریدون بابایی‌اقدام ، علی اعطا ، محمود اولاد و جمعی از معماران، هنرمندان و عکاسان همراه بود. اجرای زنده پادکست «مُگون» نیز در برنامه افتتاحیه جای داشت.