روایت ایران از کودکان شهید نباید فقط به لحظه شهادت آنها محدود شود

به گزارش خبرنگار ایلنا، نشست خبری «هفته ملی کودک» با حضور حامد علامتی مدیرعامل کانون پرورش فکری و فرهاد فلاح معاون فرهنگی کانون، رییس کمیته بزرگداشت هفته ملی کودک و جمعی از خبرنگاران در سالن کنفرانس مرکز آفرینش‌های فرهنگی هنری کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برگزار شد.

«حامد علامتی»، مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، نشست هفته کودک را درحالی با گرامیداشت یاد امام خمینی(ره)، امام شهید، شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، جنگ رمضان و جنگ ۱۲روزه به‌ویژه شهدای کودک و نوجوان آغاز کرد که به گفته او، یاد کودکانی که در جریان جنگ‌ها جان خود را از دست دادند و رویاها و آرزوهایشان در حافظه وطن باقی ماند همواره باید گرامی داشته شود و سند ظلم رژیم های کودک کش باید ثبت شود.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان ادامه داد: نگاه بنیادین رهبر انقلاب این است که اگر کشوری در پی عزت، استقلال، پیشرفت علمی و عقلانی و شجاعت است، باید بنیان آن را از دوران کودکی آغاز کند. توجه به کودک یک فعالیت جانبی یا مناسبتی نیست، بلکه یک انتخاب راهبردی برای ساختن آینده کشور است. از همین رو، در سال‌های گذشته توجه ویژه ای  به حوزه کودک و نوجوان در عرصه‌های مختلف از کتاب و پویانمایی گرفته تا فیلم و برنامه‌های فرهنگی و تربیتی شده است؛ برنامه‌هایی که غالبا  مبتنی بر خلاقیت، پویایی بوده است.

هفته ملی کودک یک مناسبت تقویمی نیست

او همچنین به اهمیت هفته ملی کودک اشاره کرد و گفت: هفته ملی کودک صرفا یک مناسبت در تقویم و یا مجموعه‌ای از جشن‌ها و مراسم یا تولیدات رسانه‌ای نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی مسئولیت‌های ما در برابر کودکان و سنجش فاصله میان آنچه درباره کودکان می‌گوییم و آنچه برای آنان انجام می‌دهیم است.

به گفته علامتی، هفته کودک باید برای خانواده‌ها و مسئولان یک تلنگر باشد تا ما بدانیم در قبال کودکی که در جامعه وخانواده زندگی می‌کند، چه مسئولیتی داریم. بنابراین لبخند کودک صرفا یک تصویر تزئینی یا تبلیغاتی نیست. لبخند واقعی زمانی شکل می‌گیرد که کودک در خانه، مدرسه، شهر و جامعه احساس خوبی داشته باشد، صدایش شنیده شود، فرصت بازی، آموختن و آفریدن داشته باشد و استعدادهایش جدی گرفته شود.

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودک و نوجوانان با تاکید بر شعار هفته ملی کودک با عنوان «لبخند کودکان، الفبای وطن» ادامه داد: وقتی می‌گوییم «لبخند کودکان، الفبای وطن»، منظور این است که ساختن ایران از شناخت نیازها و ظرفیت‌های کودکان آغاز می‌شود. وطن فقط مرزهای جغرافیایی نیست؛ وطن خانه‌ای است که همه کودکان باید در آن احساس تعلق و آرامش داشته باشند و در آن امید جوانه بزند. اگر کودک امروز امیدوار باشد، ایران نیز امیدوار خواهد بود و اگر کودکی در حاشیه بماند، بخشی از آینده کشور را در حاشیه قرار داده‌ایم.

نیازمند نظامی پیش از وقوع بحران هستیم

علامتی با بیان اینکه تجربه زیسته کودکان امروز با کودکان دیروز کاملا متفاوت است تاکید کرد: کودکان امروز در جهانی پرنوسان زندگی می‌کنند؛ جنگ، ناامنی، بحران‌های محیط‌زیستی، نابرابری فرصت‌ها، گسترش تنهایی و اضطراب، تحولات سریع رسانه‌ای و ورود هوش مصنوعی به زندگی، همزمان تجربه کودکی را شکل می‌دهند. در چنین جهانی دیگر نمی‌توان تنها پس از وقوع بحران به فکر کودکان بود. ما به نظامی نیاز داریم که پیش از بحران آماده باشد، هنگام بحران از کودکان حفاظت کند و پس از بحران نیز امکان بازیابی روانی، بازگشت به زندگی و ادامه رشد آنها را فراهم کند. نباید منتظر باشیم اتفاقی رخ دهد و سپس برای آن تصمیم بگیریم؛ باید از قبل آمادگی ورود به این موضوعات را داشته باشیم.

علامتی با اشاره به اقدامات انجام‌شده درباره سند ملی حقوق کودک گفت: سال گذشته در همین جلسه موضوع سند ملی حقوق کودک مورد پیگیری و مطالبه قرار گرفت به طوری که این سند در یک سال گذشته در نشست‌های مختلف مورد توجه و مطالبه قرار گرفت و با محوریت شورای عالی انقلاب فرهنگی، وزارت آموزش و پرورش و دستگاه‌های مختلف، موضوع اجرای آن در دستور کار قرار گرفت.

به گفته او، در این مسیر تلاش شد زبان مشترکی درباره حقوق کودک شکل بگیرد و دستگاه‌های دولتی و غیردولتی فهم منسجم‌تری از صیانت از حقوق کودک داشته باشند. کارگروه‌ها و برنامه‌های مختلفی از نشست‌های تخصصی تا اجرای برنامه‌های عملی در این حوزه آغاز شد.

مدیرعامل کانون تأکید کرد: گام بعدی ما باید عبور از سند و رسیدن به میدان زندگی کودک باشد. عبور از سند به معنای کنار گذاشتن آن نیست؛ یعنی سند ملی حقوق کودک باید در زندگی کودکان جاری و ساری شود. ارزش اسناد زمانی آشکار می‌شود که جهت‌گیری آنها در تصمیم‌ها، بودجه‌ریزی‌ها، تصمیم‌سازی‌ها، رفتارهای اجرایی دستگاه‌های دولتی و زندگی روزمره مردم دیده شود.

وی گفت: در یک سال گذشته برنامه اجرایی، شاخص‌ها، سازوکار پاسخگویی و سازوکار اقدام بر اساس این سند پیش‌بینی شده است. کودک ما در هر کجا که حضور دارد، از محله و کتابخانه گرفته تا مدرسه، خانواده، خدمات سلامت و زندگی روزمره، باید اثر این سند را احساس کند.

علامتی با تأکید بر تغییر نگاه به کودک اظهار کرد: باید از نگاه به کودک به‌عنوان یک مخاطب برنامه عبور کنیم و به این برسیم که کودک صاحب صدا، شریک اقدام و نقش‌آفرین است. کودکان و نوجوانان باید در طراحی، اجرا و ارزیابی برنامه‌هایی که با آنها مرتبط است، سهم واقعی داشته باشند.

اعلام روزشمار هفته ملی کودک

مدیرعامل کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با اشاره به روزشمار هفته ملی کودک گفت: شعار امسال «لبخند کودکان، الفبای وطن» است و از ۱۵ تا ۲۱ مهرماه در خدمت کودکان و نوجوانان خواهیم بود.

به گفته علامتی: روز ۱۵ مهر با عنوان «لبخندهایی که از یاد نمی‌روند» نام‌گذاری شده است. این روز به روایت کودکان و نوجوانان شهیدی اختصاص دارد که رویاهایشان در حافظه وطن باقی مانده است.

علامتی ادامه داد: در این روز، ضمن ادای احترام به شهدای کودک و نوجوان، به‌ویژه شهدای مدرسه شجره و شهدای میناب، بر حق مصونیت کودکان در جنگ، امنیت مدارس و مراکز درمانی و ضرورت حمایت روانی و اجتماعی از کودکان تأکید خواهیم کرد.

وی گفت: روایت ما از کودکان شهید نباید فقط به لحظه شهادت آنها محدود شود. باید از کسانی که به گفته ما این جنایت را رقم زدند نیز روایت کنیم. کودکان میناب از نگاه ما سند مظلومیت ایران اسلامی و در عین حال سند جنایت رژیم صهیونیستی و آمریکا هستند. این کودکان مظلومانه به شهادت رسیدند؛ کودکانی که حق زندگی، امید و داشتن آرزو داشتند.

مدیرعامل کانون تأکید کرد: روایت جنگ و شهادت برای کودکان باید حقیقت‌محور، متناسب با سن و کرامت‌مدار باشد و در کنار آن، موضوع مقاومت و تاب‌آوری کودکان در برابر تهدیدها و بحران‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.

علامتی درباره دومین روز هفته ملی کودک گفت: ۱۶ مهر با عنوان «زمین، خانه فردای ما» به طبیعت و محیط زیست اختصاص دارد. امروز بحران اقلیم، کمبود آب، آلودگی هوا، فرسایش منابع طبیعی و گسترش مخاطرات محیطی مستقیماً بر سلامت، آموزش و آینده کودک اثر می‌گذارد.

وی درباره سومین روز هفته ملی کودک گفت: ۱۷ مهر با عنوان «خانه، صدای کودک شنیده می‌شود» نام‌گذاری شده است. خانواده باید مبتنی بر گفت‌وگو با فرزند شکل بگیرد. گاهی یک دورهمی ساده یا یک گفت‌وگوی کوتاه میان پدر، مادر و فرزند می‌تواند کودک را سرشار از نشاط کند.

علامتی گفت: ۱۸ مهر با عنوان «بازی، زبان کودکی» نام‌گذاری شده است؛ روزی برای توجه به نشاط، خلاقیت، دوستی و ساختن جهان از مسیر بازی.

مدیرعامل کانون ادامه داد: ۱۹ مهر با عنوان «کتاب، هزار راه به سوی فردا» روز خواندن، قصه، تخیل، عدالت فرهنگی و کشف راه‌های تازه نام‌گذاری شده است.

علامتی افزود: ۲۰ مهر با عنوان «وطن، خانه همه کودکان» نام‌گذاری شده و در این روز تأکید ویژه‌ای بر کودکان دارای نیازهای ویژه خواهیم داشت.

مدیرعامل کانون آخرین روز هفته ملی کودک را «کودکان، سازندگان فردا» عنوان کرد و گفت: این روز به دانش، علوم، فناوری، هنر، خلاقیت، فناوری‌های نوین و نقش کودک امروز در ساختن آینده کشور اختصاص دارد.

وی افزود: موضوع هوش مصنوعی نیز در برنامه این روز قرار گرفته است. باید از سیاست دوگانه پرهیز کنیم. کودک ایرانی باید به فناوری مفید و متناسب با سن خود دسترسی داشته باشد و در عین حال از حریم خصوصی، امنیت روانی و هویت فرهنگی او صیانت شود.

علامتی تأکید کرد: هدف ما صرفاً تربیت نسلی نیست که مصرف‌کننده ابزارهای هوش مصنوعی باشد؛ بلکه باید نسلی پرسشگر، خلاق، اخلاق‌مدار و توانمند تربیت کنیم. کودک باید هوش مصنوعی را بشناسد و در عین حال بتواند درباره آن نقادانه بیندیشد و از آن برای آفرینش‌های هنری، یادگیری و ساختن آینده استفاده کند.

وی ادامه داد: فناوری نباید جایگزین خانواده، مربی، کتاب، بازی و رابطه انسانی شود؛ بلکه باید در خدمت رشد متوازن کودک قرار بگیرد.

رونمایی از سریال «بچه زرنگ» در هفته ملی کودک

علامتی در ادامه به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای هفته ملی کودک و اکران بچه زرنگ گفت: در کانون پرورش فکری تلاش شده تا متناسب با این ایام برنامه‌های مختلفی برگزار شود. در سال‌های گذشته پویانمایی «بچه زرنگ» را داشتیم که تا امروز از پرمخاطب‌ترین پویانمایی‌های کشور بوده و بیش از دو میلیون مخاطب داشته است. این پویانمایی بخشی از یک زنجیره و بازارپردازی فرهنگی است که باید تداوم پیدا کند.

علامتی افزود: طی چهار سال گذشته همکاران ما در کانون زبان و مؤسسه هنر پویا برای تولید این اثر تلاش کرده‌اند و قرار است پخش آن از یکی از سکوهای داخلی آغاز شود و فصل اول آن تا زمستان ادامه داشته باشد. از همین رو، در هفته ملی کودک از پخش سریال «بچه زرنگ» در ۵۲ قسمت رونمایی خواهیم کرد.

علامتی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت معرفی کتاب بستور برگرفته از شاهنامه ایرانی  گفت: رسالت اصلی کانون، کتاب است؛ اما در کنار کتاب تلاش می‌کنیم زمینه معرفی، دیده‌شدن و استفاده از آثار را نیز فراهم کنیم. درحال حاضر کتاب «بستور» برگرفته از شاهنامه ایرانی  که نویسنده آن مرحوم مهرداد بهاری بوده هم اکنون دوباره در کانون منتشر شده است و  اجرای نمایش «بستور» که روایت کودکی هفت‌ساله در شاهنامه است که در شرایط جنگی، برخلاف تصور سرداران، برای کمک به پدرش وارد میدان می‌شود. نیز در مرکز تئاتر کانون در بوستان لاله تا پایان مهرماه اجرا می شود.

همکاری بیش از 60 گروه و نهاد در شورای سیاستگذاری کانون

فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و رئیس کمیته هفته ملی کودک، در ادامه نشست خبری با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای این هفته گفت: در کنار روزشمار ملی، در هر استان نیز شورای سیاست‌گذاری هفته ملی کودک با حضور نهادها، دست‌اندرکاران و فعالان حوزه کودک تشکیل شده و به صورت مستقل در حال برنامه‌ریزی است.

وی افزود: یکی از اتفاقات خوب امسال، ورود گروه‌های مختلف برای نقش‌آفرینی در هفته ملی کودک است. در حال حاضر بیش از ۶۰ گروه و نهاد در شورای سیاست‌گذاری با ما همکاری می‌کنند و برخی از این مجموعه‌ها برای نخستین‌بار به این شورا پیوسته‌اند. این موضوع نشان می‌دهد رویکرد مناسبی در سطح جامعه برای نقش‌آفرینی در هفته ملی کودک شکل گرفته است.

فلاح ادامه داد: در شورای سیاست‌گذاری بر این موضوع تأکید شده که از فعالیت‌های متمرکز و محدود کردن برنامه‌ها به یک مجموعه خودداری کنیم و هر بخش و نهاد، یک یا چند برنامه برای کودکان و نوجوانان در نظر بگیرد.

وی افزود: سیستم حمل‌ونقل، سینماها، تئاترها، مناطق گردشگری، کتاب‌فروشی‌ها و همه بخش‌هایی که می‌توانند خدماتی برای کودکان ارائه دهند، می‌توانند در این هفته نقش‌آفرینی کنند.

۵۰ سال کتابخانه سیار در ایران

وی با اشاره به پنجاهمین سال راه‌اندازی کتابخانه‌های سیار در کشور گفت: امسال پنجاهمین سال فعالیت کتابخانه‌های سیار را جشن می‌گیریم. ۱۵ مهرماه ۵۰ سال قبل، نخستین کتابخانه سیار کشور راه‌اندازی شد و از آن زمان دسترسی مناطق کم‌برخوردار به کتاب از طریق کتابخانه‌های سیار فراهم شده است.

فلاح افزود: کشور ما نیم قرن سابقه کتابخانه‌های سیار دارد و اکنون ۱۵۰ کتابخانه سیار فعال در سراسر کشور داریم. نهاد کتابخانه‌ها نیز از این ظرفیت برخوردار است و برخی مربیان کتاب نیز در قالب کتابخانه‌های سیار این خدمات را به مناطق کم‌برخوردار می‌رسانند.

وی گفت: به مناسبت پنجاهمین سال فعالیت کتابخانه‌های سیار، برنامه ویژه‌ای با حضور مدیرعامل کانون برگزار و از فعالان و برگزیدگان کتابخانه‌های سیار تجلیل خواهد شد.

فلاح با اشاره به سابقه این طرح در ایران گفت: این موضوع نشان‌دهنده فرهنگ و تمدن ایرانی است و سابقه کتابخانه‌های سیار در کشور ما سابقه‌ای قابل توجه دارد.

وی ادامه داد: در طول هفته ملی کودک، هر روز نشست‌های تخصصی با موضوعات گفتمانی برگزار خواهد شد که بخشی از آنها در تهران و بخشی در مراکز استان‌ها برگزار می‌شود. جدول موضوعات این نشست‌های علمی نیز به‌زودی منتشر خواهد شد.

معاون فرهنگی کانون گفت: یکی دیگر از خدماتی که در این هفته ارائه می‌شود، اعزام نویسندگان، تصویرگران و هنرمندان برجسته کشور در حوزه کودک و نوجوان به استان‌های مختلف است.

وی افزود: هر استان میزبان یک یا چند هنرمند، تصویرگر یا نویسنده خواهد بود و کودکان می‌توانند به صورت مستقیم و بدون واسطه با این نویسندگان و هنرمندان ارتباط برقرار کنند.

فلاح ادامه داد: هر سال اتفاقات خوبی در این زمینه رخ می‌دهد و فهرست حضور نویسندگان و هنرمندان در استان‌ها نیز اعلام خواهد شد.

وی از برگزاری بخش علمی جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی در هفته ملی کودک خبر داد و گفت: جشنواره بین‌المللی قصه‌گویی یک بخش اجرایی و میدانی و یک بخش علمی دارد که از منظر علمی به حوزه قصه و قصه‌گویی می‌پردازد.

فلاح افزود: این بخش در ایام هفته کودک برگزار خواهد شد و به برگزیدگان حوزه مقاله و کتاب نیز جوایزی اهدا می‌شود.

معاون فرهنگی کانون گفت: یکی از کارهای مستمر کانون و دیگر فعالان حوزه کودک که در شورای سیاست‌گذاری نیز مطرح شده، حضور در مراکز نگهداری کودکان، بیمارستان‌ها و کانون‌های اصلاح و تربیت است.

وی افزود: در هفته ملی کودک، گروه‌ها به بیمارستان‌ها و مراکز اصلاح و تربیت مراجعه می‌کنند و برای کودکان برنامه‌های نمایشی و فرهنگی اجرا خواهند کرد و هدایایی نیز برای آنها در نظر گرفته شده است.

فلاح از رسانه‌ها دعوت کرد این برنامه‌ها را پوشش دهند و گفت: کانون‌های اصلاح و تربیت در سراسر کشور نیز برنامه‌های ویژه‌ای برای این ایام دارند.

وی همچنین به تولید کتاب‌های حسی ـ لمسی برای کودکان دارای نیازهای ویژه، اعزام «پیک‌های امید» به مناطق محروم و اعزام «تماشاخانه سیار» اشاره کرد.

فلاح در پایان گفت: در حال حاضر بیش از ۴۰ تا ۵۰ عنوان برنامه برای هفته ملی کودک پیش‌بینی شده که فهرست و جزئیات آنها در اختیار خبرنگاران قرار خواهد گرفت تا رسانه‌ها بتوانند این برنامه‌ها را پوشش دهند.

وی افزود: البته هنوز بخشی از نهادها برنامه‌های خود را به ما اعلام نکرده‌اند و استان‌ها نیز همچنان در حال برنامه‌ریزی هستند. امیدواریم با تکمیل این برنامه‌ها، هفته‌ای خوب و پربار برای کودکان کشور رقم بخورد.