«ماه پنهان» ادای دینی به همه زنان و مادران ایرانی است

محمدرضا یکانی کارگردان فیلم سینمایی «ماه پنهان» که این روزها در سینماهای کشور در حال اکران است، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، درباره شکل‌گیری ایده این فیلم سینمایی گفت: ایده «ماه پنهان» از دغدغه‌ای مربوط به خانواده شکل گرفت. این فیلم درباره خانواده و قداست خانواده است، خانواده عنصر مهمی است که متأسفانه امروز کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و به طور کل نمود آن در جامعه ما کم‌رنگ شده است در حالیکه خانواده به عنوان کوچک‌ترین نهاد اجتماعی اهمیت بسیاری دارد و برای من پرداختن به آن مسئله مهمی است؛ اینکه چه عواملی می‌تواند بر یک خانواده تأثیر بگذارد و آن را به سمت نابودی ببرد و چطور می‌شود که یک خانواده را در چنین شرایطی حفظ کرد. 

یکانی خاطرنشان کرد: در خطر قرار گرفتن نهاد خانواده، اینکه افراد دیگر دور هم جمع نمی‌شوند، همه درگیر موبایل‌هایمان شده‌ایم و… فقط مختص جامعه ما نیست و این معضل را می‌توان یک معضل جهانی دانست که نهاد خانواده به طور کل در دنیا ضعیف شده و در خطر نابودی قرار گرفته است. 

وی در پاسخ به این پرسش که چه ویژگی‌هایی از قصه «ماه پنهان» دغدغه جهانی آن را به روایتی بومی نزدیک کرده، گفت: به نظر من آنچه که این فیلم را در پرداختن به یک دغدغه جهان شمول به یک اثر ایرانی تبدیل کرده کاراکتر مادر است. در این فیلم با یک مادر ایرانی روبرو هستیم، من «ماه پنهان» را ادای دینی به همه زنان و مادران ایرانی می‌دانم، فداکاری و گذشت مادر ایرانی است که در این فیلم بسیار به چشم می‌خورد؛ زنی که هر تلاشی می‌کند تا خانواده‌اش احیا شود و بدون اینکه مرد مطلع شود در تلاش است تا بحران شکل‌گرفته را برطرف کند. اگر قرار بود قصه «ماه پنهان» در یک کشور دیگر مثل یکی از کشورهای غربی روایت شود به نظرم کاراکتر زن باید به شکل دیگری تعریف می‌شد، کسی که با واقعیت خیلی راحت کنار می‌آید و شاید خیلی راحت دست از تلاش برمی‌دارد اما کاراکتر مادر در این فیلم همه تلاشش را برای حفظ خانواده انجام می‌دهد و این یک ویژگی تماماً ایرانی است. 

این کارگردان درباره نوع پرداخت به زن ایرانی در این فیلم که تا چه حد رئال و تا چه حد آرمانگرایانه بوده، تأکید کرد: «ماه پنهان» اثری کاملاً رئال است، من کاراکترها را در دل این قصه آزاد گذاشتم و اگر دقت کنید در شخصیت و بازی خانم کیانی هم هیچ اغراقی وجود ندارد و ما با یک قصه رئال و واقع‌گرا روبرو هستیم. اتفاقاً مادر قصه ما کاری انجام می‌دهد که شاید اشتباه است و از عواقب کارش هم اطلاعی ندارد و خانواده‌اش تا مرز فروپاشی می‌رود اما او عقوبت اشتباهش را پس می‌دهد. شاید خیلی از زنان در موقعیت شخصیت اصلی «ماه پنهان» رفتار او را نداشته باشند و به اندازه او هم تلاش نکنند اما من فکر می‌کنم در تعریف زن و مادر ایرانی ما با انسانی روبرو هستیم که احتمالاً کنشی مشابه شخصیت اصلی این فیلم دارد. 

یکانی خاطرنشان کرد: فیلمنامه در مرحله دریافت پروانه ساخت با مشکلی مواجه نشد، فقط پایان‌بندی این اثر خیلی تلخ بود که از من خواستند آن را تغییر دهم. من در نسخه اول اثر را خیلی واقع‌گرایانه‌تر دیده بودم ولی دوستان از من خواستند پایان‌بندی فیلم تغییر کند که البته من هم از نتیجه ناراضی نیستم و برایم قابل قبول است. 

کارگردان فیلم داستانی «با تو می‌مانم» تأکید کرد: در ساخت این فیلم از هیچ اثر سینمایی و داستانی تأثیر نگرفتیم، ایده اولیه فیلم از طرف من بود و خانم آوا اکبری (نویسنده) که پیش‌تر چند رمان نوشته بودند و از آنجا که جدا از تسلط بر درام، خانم هم بودند من ترجیح دادم که ایشان فیلمنامه را بنویسند چراکه پرداخت درست به موضوعی زنانه و قداست زن و مادر برایم اهمیت بسیار داشت. ما در قصه سعی کردیم آنقدر تعلیق ایجاد کنیم که تماشاگر در زمان مشاهده این فیلم بر صندلی خود میخکوب شود. در سینمای ما معمولاً فیلم‌های اجتماعی با ریتم کندی همراه هستند و تماشاچی را خسته می‌کنند اما «ماه پنهان» از دقیقه ۶ یا ۷ به سرعت وارد قصه می‌شود و گره خوبی شکل می‌گیرد تا مخاطب را برای کشف معما درگیر خود کند. 

وی افزود: برای من سرگرمی در سینما اهمیت زیادی دارد، اعتقاد چندانی به پیام دادن ندارم و علاوه بر اینکه فیلمنامه‌هایم شکل گرفته از دغدغه‌هایی است که دارم و سعی نکردم از فضای جامعه‌ام دور شوم به عنصر سرگرمی و جذابیت هم توجه می‌کنم و برایم مهم است که مخاطب بتواند با اثر به راحتی همراه شود. مطمئناً در کنار خلق روایتی جذاب پرداختن به واقعیت‌های جامعه برایم اهمیت داشته وگرنه اگر بخواهم فیلمی اجتماعی در یک کشور اروپایی بسازم نمی‌توانم روایتی واقعی و جذاب داشته باشم چرا که هیچ شناختی از آن جامعه ندارم. 

یکانی در پایان درباره شرایط اکران این فیلم سینمایی گفت: از شرایط اکران رضایت ندارم، ما سینماگر مستقل هستیم و این فیلم در بخش خصوصی ساخته شده و هیچ حمایتی هم از ما صورت نگرفته است هر چند که بازخوردهای بسیار خوبی داشتیم و خوشبختانه مردم فیلم را دوست داشتند. ما هیچ امکانی برای جریان‌سازی رسانه‌ای نداریم و اگر از سینمای مستقل حمایتی صورت نگیرد این سینما به راحتی از بین می‌رود. ما حتی توان مالی برای تبلیغات فیلم در شبکه‌های ماهواره‌ای را هم نداریم و عملاً بدون تبلیغات اکران فیلم پیش می‌رود و تنها امیدمان به حمایت مطبوعات است. امیدوارم مطبوعات نسبت به فیلم بی‌اعتنا نباشند، اگر نقدی به فیلم دارند، آن را مطرح کنند و اگر «ماه پنهان» را اثر خوبی می‌دانند از آن حمایت کنند. ما سعی کردیم در حد بضاعتمان فیلمی باکیفیت بسازیم و به شعور مخاطبمان هم احترام بگذاریم.