هشدار قائم مقام وزیر میراث فرهنگی در خصوص تاخیر در ثبت جهانی آسبادها

به گزارش ایلنا به نقل از رسانه‌ها، علی دارابی روز شنبه در نشست هماهنگی ثبت جهانی آسبادهای ایران که در استانداری خراسان رضوی برگزار شد، با بیان این که زمان‌بندی دقیق این پرونده تنها در اختیار ایران نیست افزود: اگر روند آماده‌سازی پرونده با سرعت مطلوب پیش نرود، دیگران برای ثبت این میراث پیش‌دستی خواهند کرد. 

آسبادها، قدیمی‌ترین آسیاب‌های بادی عمودمحور در جهان هستند که در منطقه‌ی شرق ایران از جمله نشتیفان خواف و منطقه سیستان ساخته شده‌اند. 

وی ضمن اشاره به چالش‌های هماهنگی بین‌بخشی در کشور اضافه کرد: پرونده آسبادها علاوه بر لزوم هماهنگی میان سه استان درگیر در داخل کشور، نیازمند رایزنی و تعامل با کشور افغانستان است. 

او با تاکید بر لزوم تعیین متولی مشخص برای راهبری این پرونده، خواستار هدایت و زعامت این پروژه توسط مسئولان اجرایی و صاحب‌نظران شد و گفت: با وجود محدودیت منابع مالی، باید با بهره‌گیری از تمامی ظرفیت‌های موجود، چک‌لیست اقدامات تدوین و به‌صورت مستمر پیگیری شود. 

معاون میراث فرهنگی وزیر میراث فرهنگی برگزاری منظم نشست‌های پیگیری را ضروری خواند و دستور داد که گزارش پیشرفت کار هر سه ماه یک‌بار به‌صورت دقیق پایش و ارائه شود. 

دارابی با استناد به پژوهش‌های صورت‌گرفته در مجموعه «اندیشه ایرانی»، آسبادها و نظام کشاورزی سنتی ایران را از عوامل اصلی تاب‌آوری و استمرار هویت تمدنی ایران برشمرد و گفت: میراث تمدنی ایران، از جمله نظام‌های کشاورزی و قنات‌ها، نقشی تاریخی در حفظ هویت و فرهنگ ایرانی در برابر هجمه‌ها داشته‌اند و وظیفه امروز ما معرفی شایسته این دستاوردهای علمی و تمدنی به جهانیان است؛ چرا که بخش بزرگی از دانش جهانی ریشه در میراث تاریخی ایران دارد. 

تلاش برای ثبت جهانی «آسبادهای ایران» در یونسکو

مشاور وزیر میراث فرهنگی نیز در این نشست از پیشرفت پرونده ثبت جهانی آسبادها در شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها (ایکوموس) خبر داد و گفت: پس از دو سال مذاکره، اکنون بر بازنگری در روایت‌های تاریخی و فرهنگی این سازه‌ها تأکید شده است. 

محمد حسن طالبیان تصریح کرد که طبق توصیه شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌ها، پرونده باید فراتر از بررسی خودِ بناها، بر بستر اجتماعی، اقتصادی و روابط محلی مرتبط با آسبادها تمرکز کند. 

وی با اشاره به استفاده خلاقانه از مصالح بومی در ساخت آسبادهای سیستان، این سازه‌ها را یک موضع منحصربفرد قرار داد. 

وی افزود: برای تکمیل مستندات و انطباق با استانداردهای یونسکو، از فناوری‌های نوین از جمله پهپاد استفاده خواهد شد. انتظار می‌رود این پرونده در دی‌ماه سال جاری ارائه شود و با هدف معرفی میراث منطقه‌ای، زمینه پیوستن افغانستان به این پرونده مشترک نیز فراهم گردد. 

مشاور عالی وزیر و رییس مرکز امور بین‌الملل و دیپلماسی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی نیز در این نشست، انتخاب آسبادها برای ثبت جهانی را اقدامی حرفه‌ای و هوشمندانه عنوان کرد و گفت: آسبادها یکی از جلوه‌های ماندگار تمدنی ایران هستند که نشان می‌دهند ایرانیان چگونه از ظرفیت انرژی باد برای تأمین نیازهای خود بهره گرفته‌اند. 

حجت‌الله ایوبی افزود: در فرآیند ثبت جهانی، نخستین هدف معرفی این میراث ارزشمند به جهان است و در گام بعدی، ثبت جهانی به خود کشور کمک می‌کند تا اهمیت این آثار را بیش از گذشته درک کرده و برای حفاظت و بهره‌برداری از آن‌ها برنامه‌ریزی کند. 

وی با اشاره به برخی برنامه‌های ملی در حوزه معرفی ظرفیت‌های تمدنی ایران اظهار کرد: در وزارت میراث فرهنگی و همچنین سازمان برنامه و بودجه، طرح‌هایی با محوریت معرفی مسیرهای گردشگری و تمدنی کشور در حال پیگیری است که از جمله آن‌ها می‌توان به برنامه «ایران، آغاز هر داستانی» اشاره کرد. ایران در طول تاریخ آغازگر بسیاری از تحولات و دستاوردهای تمدنی بوده است و آسبادها نیز نمونه‌ای از این میراث ارزشمند هستند که می‌توانند در روایت ظرفیت‌های تاریخی، علمی و فرهنگی کشور نقش مهمی ایفا کنند. 

آسبادهای خواف و نشتیفان، شاهکاری از نبوغ و هوشمندی مهندسی سنتی ایرانیان

نماینده مردم خواف و رشتخوار در مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست با اعلام آمادگی برای حمایت از این پرونده اظهار کرد: آمادگی داریم منابع و اعتبارات لازم را برای آماده‌سازی، حفاظت و مرمت آسبادهای سنگان، خواف و سایر مناطق مرتبط در نظر بگیریم و در این مسیر در کنار مجموعه میراث فرهنگی و مدیریت استان باشیم. 

امیر توکلی رودی با اشاره به وجود آسبادهای نشتیفان خواف در خراسان رضوی افزود: شهرستان خواف از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است و توانسته جایگاه مناسبی در جذب گردشگر به دست آورد. براساس آمارهای موجود، پس از مشهد، شهرستان خواف دومین شهرستان استان در جذب گردشگر بوده است و این موضوع نشان‌دهنده ظرفیت بالای منطقه برای توسعه گردشگری فرهنگی و تاریخی است.