سید جلال اشکذری، کارگردان فیلم سینمایی «رخ نیلو» که این روزها در سینماهای کشور در حال اکران است، در گفت‌وگو با خبرنگار ایلنا، اظهار کرد: ایده اولیه «رخ نیلو» از یک دغدغه اجتماعی می‌آید. من قصد داشتم به سراغ ساخت فیلمنامه‌ای بروم که موضوعش دغدغه مردم هم باشد و هم بتواند گفتمانی برای ایجاد عدالت و فسادستیزی در خود داشته باشد. یکی از دیالوگ‌های فیلم که هسته اصلی «رخ نیلو» در محتوا را نشان می‌دهد این است که گفته می‌شود فساد دو بال دارد که یکی قدرت است و دیگری ثروت؛ هر کدام را که قطع کنید حیات آن مختل می‌شود. در واقع هسته اصلی فیلم بر پایه این مفهوم است و ما در کنار آن فضایی به‌روز و مناسب نوجوانان و جوانان در فیلم ایجاد کردیم تا مخاطب عام هم بتواند با اثر همراه شود.

فساد از اصلی‌ترین موانع پیشرفت است

اشکذری خاطرنشان کرد: بحث عدالت و بی‌عدالتی مهم‌ترین مفهومی است که در «رخ نیلو» دنبال شده و در این فیلم نشان می‌دهیم که چطور رفتار پدر دامن پسر را هم می‌گیرد و در فیلم شاهد نابود شدن عشقی هستیم که برای من کارکردی نمادین داشت؛ فسادی که عشق را در جامعه نابود می‌کند.

این کارگردان درباره اهمیت پرداختن به موضوع فساد و بی‌عدالتی، گفت: من فکر می‌کنم فساد و بی‌عدالتی دغدغه همه مردم است و یکی از اصلی‌ترین موانع پیشرفت برای هر جامعه‌ای فساد است. کشور ما درگیر این پدیده است و فساد می‌تواند هر وضعیت مطلوبی را بهم بریزد و در سطح کلان موجب نارضایتی گسترده مردم شود و امید را در جامعه کاهش دهد. جوامعی که رو به پیشرفت هستند تمرکز ویژه‌ای بر موضوع مقابله با فساد دارند و ما هم در کشورمان نیازمند توجه ویژه به این موضوع هستیم.

وی درباره الهام گرفتن از شخصیت‌های واقعی در پرداختن به شخصیت‌های فیلم «رخ نیلو» گفت: تقریباً شخصیت‌های اصلی فیلم ما به ازای بیرونی دارند و برخی شخصیت‌ها تلفیقی از شخصیت‌های مختلف است که پرونده‌هایشان را پیش‌تر خوانده بودم یا رسانه‌ای شده بودند. شخصیت‌هایی که در این فیلم وجود دارند از واقعیت پدید آمده‌اند اما در جزئیات و قصه از تخیل استفاده شده و ما اوج و فرودهایی در فیلم داریم و قصه را به سمتی بردیم که پایان‌بندی خاصی داشته باشد.

کارگردان فیلم سینمایی «خانه‌ای کنار ابرها» در ادامه تأکید کرد: «رخ نیلو» یک فیلم کاملاً مستقل است، گرفتن مجوز هم برای ما کار سختی بود و حساسیت چند برابری نسبت به این فیلم وجود داشت تا مبادا باعث ناراحتی فردی شود و یک بار فیلمنامه را رد کردند و ما دوباره برای دریافت پروانه ساخت بازنویسی کردیم اما وقتی یک فیلمساز که ارتباطات خوبی داشته باشد برای دریافت پروانه ساخت اقدام می‌کند کارش راحت‌تر است و حتی می‌تواند انتقادش را تند و تیزتر مطرح کند اما من مجبور شدم بار انتقادی فیلم را کمتر کنم تا مجوزش صادر شود. من قصد داشتم فیلمی بسازم که حرفی برای گفتن داشته باشد و در دلش گفتمانی ایجاد شود وگرنه می‌توانستم قصه را به سمتی ببرم که صرفاً یک اثر عاشقانه باشد اما وقتی فیلم حال و هوایی سیاسی پیدا می‌کند حساسیت‌ها بر آن دو چندان می‌شود.

می‌خواستم فیلمم نگاه تند و تیزتری داشته باشد اما...

وی افزود: علاقه داشتم که فیلمم نگاه تند و تیزتری داشته باشد تا هم بتوانم بهتر از ابزار رسانه‌ای استفاده کنم و هم فیلمم تأثیرگذارتر شود اما «رخ نیلو» اثری کاملاً مستقل است و ما نمی‌توانستیم خطر توقیف را بپذیریم چون ممکن بود سرمایه شخصی از بین برود. این وضعیت ما را به سمت خودسانسوری می‌برد. با این حال ما قصه‌ای را روایت کردیم که آدم‌هایش در دنیای واقعی پرونده‌شان مشخص است و رسانه‌ای شده و هیچ تهمتی به کسی نزده‌ایم.

این کارگردان در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه «رخ نیلو» فیلمی سیاسی است یا اجتماعی، گفت: من این فیلم را تلفیقی از هر دو می‌دانم و به عقیده من «رخ نیلو» یک فیلم اجتماعی است که درونش حرف‌هایی سیاسی می‌زند و در این بین مباحث اخلاقی هم مطرح می‌شود؛ اینکه هر کاری تقاصی دارد و این را در یکی از دیالوگ‌هایی که کاراکتر میلاد به نیلوفر می‌گوید هم شاهد هستیم.

اشکذری درباره تغییر عنوان فیلم اظهار کرد: ما با عنوان «ممنوع‌الخروج» مجوز گرفتیم ولی دوستان در وزارت ارشاد به من گفتند که پیش از من شخصی از این عنوان استفاده کرده و عنوان فیلمنامه‌اش «ممنوع‌الخروج‌ها» است. این مسئله در حالی مطرح شد که عنوان فیلم من «ممنوع‌الخروج» بود و حتی حاضر شدم اسم فیلم را «تو ممنوع‌الخروجی» بگذارم اما باز هم این عنوان را نپذیرفتند و دوستان هر طور شده سعی کردند مخالفتشان با عنوان فیلم را توجیه کنند.

وی افزود: برای من مهم بود که از کلمه «ممنوع‌الخروج» در فیلم استفاده شود چون با مفهوم اثر هماهنگ بود. برای این عنوان مدت‌ها صبر کردم و جلساتی متعددی داشتم اما به همین دلیل چند ماه کارمان عقب افتاد و نتوانستیم فیلم را اکران کنیم. واقعاً دلیلی که برای ممنوعیت عنوان فیلم مطرح شد، غیرمنطقی بود. من دلایل مختلفی مطرح کردم اما دوستان اصرار داشتند که از این اسم نمی‌توانم استفاده کنم؛ در حالیکه کلمه نباید به عنوان نام یک فیلمنامه ثبت شود؛ همانطور که کلمه «عشق» در عنوان بسیاری از فیلم‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد و تحت انحصار هیچ شخصی نیست.

قصد سیاه‌نمایی نداشتم

اشکذری تأکید کرد: فیلم «رخ نیلو» با بودجه خصوصی ساخته شده و ما محدودیت مالی شدیدی داشتیم و خوشبختانه خیلی از عوامل با ما همکاری کردند تا توانستیم این فیلم را بسازیم. ما حتی تلاش کردیم که مشارکتی در تولید این فیلم داشته باشیم، به سراغ ارگان‌های مختلفی رفتیم اما آن‌ها علاقه‌ای به ساخته شدن چنین فیلمی نداشتند و به ما می‌گفتند که چرا یک شخصیت سیاسی را اینقدر بد نشان داده‌ای؟ من تأکید داشتم که قصد سیاه‌نمایی ندارم و این فیلم را برای نقد درونی می‌خواهم بسازم و به دنبال راه‌یابی به جشنواره‌های خارجی نیستم. تکلیف «رخ نیلو» با خودش مشخص است و هر کسی می‌تواند متوجه شود که این فیلم چه مفهومی را دنبال می‌کند.

این کارگردان درباره شرایط اکران «رخ نیلو» گفت: دقیقاً فردای روز اول اکران، اینترنت قطع شد و سینماها هم در شرایط تقریباً تعطیل قرار گرفتند و تا مدت‌‌ها امکان خرید بلیت وجود نداشت. تبلیغات کار کاملاً صفر شد و این اتفاقات ضربه بدی به فیلم زد. ما برای اکران این فیلم با چند پیج اینستاگرامی قرار داد داشتیم که فیلم را تبلیغ کنند اما با قطعی اینترنت این امکان از دست رفت و حتی خیلی از نزدیکان من از اکران شدن «رخ نیلو» با خبر نیستند.

کارگردان فیلم سینمایی «دلبری» در پایان اظهار کرد: شرایط سینماها در حال حاضر اصلاً مساعد نیست، چندی پیش مطلع شدم که یکی از پردیس‌های سینمایی مهم کشور در روز تنها 200 بلیت فروخته است و امیدوارم مسئولان تمهیدی بیندیشند تا کاری انجام شود و فیلم‌هایی که در این شرایط به اکران رسیدند فرصت بیشتری برای ماندن بر پرده سینماها داشته باشند.