چرا جایزه جلال کاندیدایی در نقد ادبی نداشت؟ / سلبریتی‌ها بلاگری کتاب می‌کنند

به گزارش خبرنگار ایلنا، جایزه ادبی جلال امسال هیچ کاندیدایی در حوزه نقد ادبی نداشته است. این امر از یکسو بیانگر خلاء کمبود منتقدان ادبی حرفه‌ای در کشور است. ازسویی دیگر بسیاری از بلاگرهای ادبیات را به عنوان منتقد ادبی می‌شناسند.

مجید قیصری، دبیر جشنواره ادبی جایزه جلال آل احمد به خبرنگار ایلنا گفت: به زودی داوران حوزه نقد در جایزه جلال به طور کامل توضیح خواهند داد که چرا هیچ کاندیدایی در زمینه نقد ادبی در این دوره نبوده است.

او افزود: اگرچه آثار ارسالی در زمینه نقد ادبی باکیفیت و خوب بوده‌اند اما ماهیت برخی کتاب‌های ارسال شده در دسته نقد یا پژوهش ادبی قرار نمی‌گیرند. حجم قابل توجهی از آثار ارسالی برگردان یا ترجمه از کتاب‌های دیگر بوده و فهم نویسنده در پژوهش و تحلیل آنها ناچیز بوده است.

قیصری گفت: برخی از کتاب‌ها ساختار پژوهشی خود را براساس جمع‌آوری اطلاعات و گردآوری داده‌های  ارزشمند سامان داده و تدوین کرده بودند اما داده‌های فوق تامین کننده عنوان ادعایی کتاب نبوده و از سویی دیگر در ساختار پژوهشی نشانی از ارائه تحلیل و پردازش نقادانه نسبت به داده‌های فوق به چشم نمی‌خورد.

او افزود: نقد حوزه‌ای است بسیار وسیع و منتقد باید دانش بالایی در این زمینه داشته باشد. با این شرایط که در چاپ کتاب و اقبال کم شده، از سویی دیگر زمانی که حمایت ازسوی دانشگاه‌ها و ناشران وجود ندارد، باید به منتقدین حق بدهیم. طبیعی است که منتقدان و کارشناسان تمایلی به فعالیت در این زمینه را ندارند.

قیصری گفت: ساختار نشر یک دهه است که تغییر کرده به دلیل ظهور فضای مجازی و انتشار آثار به صورت الکترونیکی  منتشر می‌شوند، روزنامه‌ها از گردونه خارج شده و مجلات ادبی نیز به شدت کاهش یافته است. باید حق بدهیم اکنون مانند دهه 80 و 90 که منتقدان ادبی به شکل حرفه‌ای فعالیت می‌کردند، شاهد فعالیت آن‌ها نباشیم. در آن زمان هم روزنامه‌ها فروش خوبی داشتند و هم مجلات ادبی فعالیت مستمر.

او افزود: اکنون تعداد مجلات ادبی به شدت کاهش یافته و فضایی برای نقد ادبی وجود ندارد، بنابراین منتقدان به ناچار یا در شبکه‌های مجازی به نقد می‌پردازند و یا کاملا از این حوزه کنار کشیده‌اند.

قیصری با اشاره به این امر که باید کاهش منتقدان ادبی و نقد ادبی حرفه‌ای آسیب‌شناسی شود، بیان کرد: فقدان کمبود نقد ادبی حرفه‌ای در این جشنواره به وضوح مشهود بوده و باید این خلاء پرشود. باید هم‌اندیشی در این زمینه صورت بگیرد و افراد مناسب پرورش داده شده و حمایت شوند.

افزایش سطح کیفی آثار جایزه جلال

او با اشاره به افزایش سطح کیفی آثار ارسال شده برای جایزه جلال بیان کرد: لیستی که امسال در حوزه‌های مختلفی از جمله رمان و داستان کوتاه امسال در جایزه جلال داریم در هیچ‌یک از سال‌های دیگر موجود نبوده است. به همین کیفیت در لیست دوم نیز نویسندگان و آثار حرفه‌ای داشتیم. مانند تیم فوتبال، تیم الف بسیار خوب و حرفه‌ای بود اما برای 5 نفر بعدی نیز می‌توانستیم آثاری به همین کیفیت معرفی کنیم.

قیصری گفت: به ویژه در رمان اولی‌ها نویسندگان بسیار خوبی داشتیم که آثار باکیفیتی ارائه کردند.

او درپاسخ به این پرسش که انتشاراتی‌های معروف را برای انتخاب آثار کتاب اولی‌ها در نظر گرفته یا خیر، گفت: برای انتخاب آثار به انتشاراتی‌ها هیچ توجهی نکردیم. مثلا رمان ناخلف از نشر سوره مهر و دیوار زخمی از نشری ناشناخته به نام آمون بوده که نویسنده آن نیز یک فرد افغانی است.

قیصری تاکید کرد: نشر نی را کسی به عنوان ناشر ادبیات و رمان نمی‌شناسد اما کتاب محاکمه از این انتشارات کاندیدا شده است. داوران براساس شایستگی متن را انتخاب می‌کردند.

او درباره این‌که بلاگرهای کتاب می‌توانند منتقدان خوبی باشند یا خیر، بیان کرد: معمولا سلبریتی‌ها بلاگری کتاب می‌کنند و چندان به نقد تخصصی توجهی ندارند اما اگر وجود داشته باشد، در سال‌های آتی اساسنامه جشنواره را تغییر خواهیم داد تا بلاگرهای کتاب نیز در این جشنواره حضور یابند.

قیصری درباره انتخاب هیات علمی جایزه جلال گفت: تلاش کردیم هیات علمی را از کارشناسان و نویسندگانی انتخاب کنیم که در دوره‌های قبل حضور نداشتند. ظرفیت اعضای هیات علمی بسیار بالا بوده و برای اولین بار تلاش کردیم از دانش و علم افرادی همچون شیوا مقانلو، کاوه میرعباسی و افراد دیگر استفاده کنیم.

او افزود: همین اتفاق در داورها نیز رخ داد. هیات علمی داوران را انتخاب کرد و همین رویکرد را داشتیم و تلاش شد بانگاه جدید و نو داوران انتخاب شوند و از ظرفیت افرادی مانند مکرمه شوشتری، رامبد خانلری و احمد آرام استفاده کنیم.