نگاهی به یک فیلم؛
" با دیگران " میتوانست یک فیلم کوتاه موفق باشد
" با دیگران " در اندازههای یک فیلم بلند سینمایی نیست. شاید اگر درامشناسی آن اصولیتر پرداخت میشد، بود. اما این فیلم که در اکران میبینیم، میتوانست یک فیلم کوتاه موفق باشد.
زوجی نابارور قرار است از طریق رحم اجارهای معضل بچهدار شدن خود را حل کنند و پیشنهاد نهایی به زنی داده میشود که از شوهرش جدا شده و با فرزندان و عمویش به سر میبرد. شوهر مدتی محدود از زندان مرخص میشود و بعد از اینکه میفهمد زن سابقش حامله است حالش بد میشود و…
" با دیگران " سوژه جدیدى دارد که سعی میکند در ژانر درام، آن را مطرح سازد. اما سوژه خوب تنها، نمیتواند سبب موفقیت یک اثر باشد. فیلمنامهنویس باید تبحر لازم برای اینکه فکر اولیه را به یک فیلمنامه کامل و رویایی تبدیل نماید را داشته باشد. اگرچه " نازایى " و " رحم جایگزین " پیش از این مورد اشاره مضمونی در سینماى ایران نداشته اما به دلیل سوژه خوب، نویسنده یا سازنده اثر تعمدا جسارت لازم در پرداخت فکر و سوزه را به کار نبرده است. درام خوب از کار درنیامده است. یک درام موفق باید که از کشمکشی لازم برخوردار باشد تا بتواند تماشاگرش را جذب کند و ماحصل این کشمکش، تضاد و تعارض بین افکار، امیال، عواطف و اراده است که اصلیترین عنصر درام را شکل میدهد.
اشکال اصلی این درام در پیرنگهای قصه آن است. پیرنگهایی ناکارآمد که در تولید، منجر به فیلمبرداری لوکیشنهاى دشوار و متعددى در شهرستان مشهد شده، اما این شلوغیها هم نه تنها هیچ دردی را از قصه درمان نمیکند، بلکه بیننده را هم دچار یک خستگی و پراکندگی ذهنی کرده در آخر بازهم قصه همچنان منفعل و ابتر باقی میماند. کاستیهای این درام با قصههای فرعی و اتفاقات کوچک و بزرگ پرنمیشود، و همچنان از این لحاظ باز فیلمی ناتوان است که باوجود جلوههای هنری متفاوت و تصویرپردازی خوبش، به دلیل ضعف قصهگویی مخاطبش را خسته میکند.
پرده دوم فیلم که باید در آن پیریزی درام را شاهد باشیم و با آوردن سکانسهای کلیدی پاسخگوی سوالات دراممان باشیم، تنها به دادن اطلاعاتی زایدی میگذرد که فیلمنامهنویس میتوانست با چند دیالوگ به راحتی از کنار آن عبور کند و قصه را از نیمه داستان شروع کند. از سویی دیگر اینکه چرا قصه در مشهد اتفاق افتاده مبهم است چراکه عملاً هیچ استفادهای از این شهر زیارتی و ویژگیهایش در فیلم نمیشود. سکانسهای زیارتی هم قابلیت اجرایی در شهرهای زیارتی مشابه را نیز داشتهاند!
انتخاب مشهد میتواند تنها نشان دهنده علاقه سازنده اثر به لهجهی خراسانی را توجیه کند که بیدلیل بازیگران را در تنگنای تمرین لهجه نیز قرار داده و ایفای نقشها را برای بازیگرانش سختتر نموده است که البته این اتفاق بر کیفیت کار بازیگران هم بیتاثیر نبوده است. در این ارتباط میتوان تلاش بابک حمیدیان برای درآوردن لهجهی نیشابوری را مثال آورد که کیفیت بازیاش هم تحت تأثیر همین کیفیت پایین لهجهاش قرار گرفته است.
" با دیگران " خیلی طولانی است. کشدار، با مکثهای طولانی روی نگاه مات و مبهوت. ضمیری - کارگردان - تلاش دارد با نمادها و نشانهها سخن با مخاطبش سخن بگوید اما عجیب مصنوعی و تکراری به چشم میآیند. تلاش او برای به تصویر کشیدن گذشت زمانبر کاراکترها تنها مخاطبش را دچار سردرگمی و کلافگی میکند.
در پایان قابل اشاره اینکه بازی سخت و قابل قبول " هنگامه قاضیانی " که غالبا نقشهایش را زندگی میکند، " نورپردازی "، " طراحی صحنه " متفاوت فیلم که به واسطه لوکیشن خانه قدیمی منحصر به فرد آن فراهم آمده است، همه و همه از نکات ارزشی این اثر سینمایی به شمار میآیند. " با دیگران " در اندازههای یک فیلم بلند سینمایی نیست. شاید اگر درامشناسی آن اصولیتر پرداخت میشد، بود. اما این فیلم که در اکران میبینیم، میتوانست یک فیلم کوتاه موفق باشد.
یادداشت از: فریبا اشویی