یادداشتی از غلامرضا حیدری؛
گردش نخبگان محدود به تفکر خاص نباشد
یک مدرس دانشگاه در یادداشتی به موضوع گردش نخبگان پرداخت و تاکید کرد که آن نوع گردش نخبگان که محدود به یک تفکر خاص باشد با نبودن آن تفاوتی نمیکند
به گزارش ایلنا، متن یادداشت غلامرضا حیدری به شرح زیر است:
گردش نخبگان در هر سیستم حکومتی از پایههای حفظ و بقای حکومتها است و نبودن این شاخصه از عوامل اصلی تهدید و سقوط هر دولت و حکومتی است. البته منظور از گردش نخبگان گردشی است که در آن تنوع اندیشهای و فکری باشد، وگرنه گردشی که محدود به یک تفکر خاص باشد با نبودن آن تفاوتی نمیکند.
در چنین حالتی سیستم غیرمردمی و نوعی الیگارشی است که از حاکمیت مردم بر حکومت فاصله فراوان دارد. در این نوع سیستم دروغگویی ریا کاری فریب و چاپلوسی در بالاترین شکل خود قرار میگیرد؛ شایستهها امکان خودنمایی ندارند و جولانگاه افراد فرصت طلب خواهد بود.
این نوع سیستم حکومتی نشانه دموکراسی یعنی انتخابات را دارد، اما این انتخابات تحکیمکننده حکومت فردی و گروهی است. دیگر نشان دموکراسی را ندارد بلکه اهرم نظام دیکتاتوری است. ارزشهایی که این سیستم بر آن سوار است به مرور زمان تغییر میکند و گاهی ضد ارزش میشود و مردم براحتی مغلوب شگردهای سیاسی سیاسمداران شده و بر ارزشهای جدید سوار میشوند.
البته این ارزشها اگر در ملحفه مذهب پیچیده شوند، سیاستمداران کار چندان سختی برای قالب کردن آنها بر مردم ندارند، ولی بالا رفتن سطح بینش و اگاهی مردم موجب تضعیف پایههای ارزشی حکومت میشود.
در چنین حالتی تعریف و جایگزینی ارزشها به جای سیاستمداران حکومتی به مردم منتقل میشود یعنی حکومت مجبور میشود، ارزشهایی رابپذیرد و حمایت کند که مردم آن را قبول کرده باشند.
در اینجا تعارض مرگباری میان ارزشهای مردم و ارزشهای مورد قبول حکومت شکل میگیرد، مشروعییت حکومت و دولت از میان میرود، چراکه مردم پایههایی که حکومت بر آن سوار است نمیپزیند. در چنین حالتی حکومت در تلاش است ارزشها و ساختار حکومتی خود را با ارزشهای مورد نظر مردم همرنگ کند، اما این سیاست مسکنی موقتی است و هوش سیاسی حکم میکند که خود را با ارزشهای مردم همراه کرد و این تنها راه بقای سیستم سیاسی گذشته است و تحقق پیدا نخواهد کرد، چرا که حکومت کنندگان نمیتوانند از قدرت خود دل بکنند.
خودخواهی سیاسی بزرگترین افتی است که موجب مرگ این نوع سیستم میشود. حال اگر کمی خرد به خرج داده شود یا اینکه در فکر بقای تفکر خود باشند، همراهی با ارزشهای جدید که مردم آنان را از حاکمیت تقاضا میکنند، راه مناسب است.
در اینجا شکاف عمیقی میان آنچه که قبلا بوده است و آنچه مردم خواهان آنند ایجاد میشود. حکومت در چنین شرایطی تا میتواند باید اراده مردم را در قدرت به صورت درست دخیل دهد و به اصلاح قانون اساسی پرداخته و بخشهایی از قدرت که مردم در انتخاب انان نقشی ندارند، به مردم واگذارکند و تصمیمهای مهم در همه بخشها با برگزاری رفراندم به مردم واگذارشود.
جابجایی ارزشها در یک سیستم دیکتاتوری گاهی به فروپاشی آن منجر میشود، چون مردم در چنین شرایطی عین خرگوشی میمانند که در قفسی سالها محبوس بوده و اگر یکباره آن را ازاد کنی، خرگوش تا میتواند بیهدف و با سرعت از انجا دور میشود چراکه میترسد دوباره به قفس بازگردد، بنابراین اولین هدفش دوری هر چه بیشتر از قفس است. مردم هم در چنین شرایطی میخواهند بدون اینکه هدفی برای خود متصور باشند از سیستم گذشته دور شوند. این امر بسیار خطرناک است چراکه اولین و خطرناکترین ثمره آن ناامنی و دوم فروپاشی خواهد بود.
جابجایی ارزشها و ساختارها نیازمند پیش نیازهایی است که سیستم جدید باید بر آنها سوار شود. این پیش نیازها نوعی انحراف است، البته همیشه نباید از انحراف معنایی منفی و خروج از طریق مستقیم داشت چرا که گاهی انحراف راهی برای رسیدن به هدف از یک میانبر است. واقعیت این است که انحراف در جاهایی راه نجات است و ضرورتی است که باید انجام شد و این انحراف ضروری اگر هدایت شده و توسط سیستم صورت پذیرد، راه نجاتی میتوان برای انقلاب از آن متصور بود، چرا در این انحراف ضروری ارزشهای جدید و قدیم در کنار هم قرار میگیرند و محکم همدیگر را خواهند فشرد. اما اگر سیستم از انحراف ضروری واهمه داشته باشد و آن را به معنای سقوط و از دست رفتن همه ارزشهای انقلابی معنا کند، نباید شکی داشت این انحراف ضروری توسط مردم و به صورت قهریه انجام خواهد شد که پایانش همان انحرافی خواهد بود که سیستم از آن هراس دارد چرا که انحراف مردمی تهی از ارزشهای حاکمیتی است و انحرافی یکدست و نو است که کاملا بر ارزشهای جدید سوار است؛ ارزشهایی که کاملا در تضاد با ارزشهای انقلابی است و همان طور که یادآور شد چون سرعت این انحراف ضروری بالاست، به ناامنی جامعه در کوتاه مدت خواهد انجامید. بنابراین سیاستمداران و نخبگان سیاسی باید با موقعشناسی زمینههای انحراف ضروری نجات بخش را انجام دهند تا راههای سقوط را که هم داخلی و درونی و هم خارجی و بین المللی است، ببندند. امری که در چارچوب انقلاب اسلامی و ارزشهای آن شدنی است.
شرایط زمانی و به خصوص تحولات منطقهای و بین المللی ضرورت این تحول انحرافی مثبت و هدایت شده را دوچندان کرده است. این تحول در سیاست خارجی نیز باید صورت پذیرد، چراکه تهدیدها و فرصتها برای کشور ما نسبت به سه دهه گذشته کاملا یا دگرگون شده یا در حال دگرگون شدن است. باید انقلاب اسلامی الگویی نو که در برگیرنده اندیشهها و رفتارهای سیاسی جدید باشد ارایه دهد؛ الگویی که مورد پسند و خاستگاه مردم مسلمان باشد.