پایان جنگ بر اساس شروط طرف متجاوز رقم نخواهد خورد/همه ارکان نظام برای دفاع از ایران مصمم و جدی هستند
نشست خبری سخنگوی وزارت خارجه برگزار شد.
به گزارش خبرنگار ایلنا اسماعیل بقایی سخنگوی وزارت خارجه در نشست خبری خود که صبح امروز برگزار شد ضمن تبریک هفته وحدت و میلاد پیامبر اکرم گفت: این میلاد فرصتی برای برادری بین همه مسلمانان است و این روز را به همه مسلمانان تبریک عرض می کنم.
وی با اشاره به هفته دولت گفت: ۴ دانش آموز قربانی تجاوز آمریکا و اسرائیل به کشورمان شدند و از شرکت در کنکور باز ماندند.
وی با اشاره به سوم شهریور ۱۳۲۰ گفت: در این روز ایران علیرغم اعلام بی طرفی در جنگ جهانی اروپاییان مورد حمله قرار گرفت و اشغال شد و همه درباره جنایاتی که در جریان اشغال ایران صورت گرفت شنیده ایم. یادآوری این تاریخ برای ما در این زمان بسیار مهم است که بدانیم هیچ چیزی جز قدرت و اقتدار نلی نمی تواند مانع از دست اندازی و تجاوز بیگانگان به کیان ملی شود این درسی است که جمهوری اسلامی در این پنج دهه به خوبی از آن برای تقویت و اقتدار ایران استفاده کرد. امروز شاهدیم دشمنان به رغم همه توطئه‌ها موفق نشدند در به زانو درآوردن ملت ایران نتیجه درس آموزی از این تجارب تاریخی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سؤالی درباره تأکید دولت چهاردهم و رئیس‌جمهور در خصوص اصلاح نظام اداری و اقدامات وزارت خارجه تصریح کرد: وزارت امور خارجه از خرداد 1404 براساس دستورالعمل‌های ابلاغی در 17 بند مجموعه تدابیری را برای اصلاح نظام اداری و بهبود عملکردها صورت داد. کمیته‌ای هم زیر نظر معاونت اداری و مالی با حضور بخش‌های ذیربط وزارت خارجه تشکیل شد.
وی ادامه داد: در یک سال و نیم مواجه به شرایط جنگ بودیم و وزارت خارجه شرایط را در دوران جنگ پیش برد. شبکه دیپلماسی ایران در سراسر جهان برای رساندن صدای ایرانیان به سراسر جهان فعال بود.وزارت امور خارجه از حیث انجام مواردی که به آن پیشنهاد شده جزو دستگاه‌های برتر شناخته شده است.
وی در واکنش به خروج هواپیماهای امریکایی از بلغارستان گفت: ما نیز شنیدیم که چند فروند هواپیمای سوخت‌رسان KC-135، اگر اشتباه نکنم، بلغارستان را ترک کرده‌اند. از ابتدا، همان‌طور که بسیاری از مردم و سیاستمداران بلغارستان نیز اعلام کرده بودند، این اقدام خلاف حقوق بین‌الملل بود؛ چراکه ما با مردم بلغارستان هیچ مشکلی نداریم و این اقدام به نوعی حمایت از تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تلقی می‌شد.
وی ادامه داد: ما اعلام کرده‌ایم که طبق حقوق بین‌الملل، چنین مشارکتی به منزله همراهی در یک عمل تجاوزکارانه است و امیدواریم سایر کشورهایی که به نوعی پایگاه‌ها، امکانات و تجهیزات خود را در اختیار آمریکا و رژیم صهیونیستی برای ارتکاب جنایت تجاوز علیه یک کشور عضو سازمان ملل متحد قرار داده‌اند، اقدامات لازم را اتخاذ کنند.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: هیچ دلیلی وجود ندارد که کشوری از سوی ایران احساس نگرانی کند، مگر اینکه پایگاه‌ها، امکانات و تجهیزات خود را برای ارتکاب یک عمل غیرقانونی در اختیار طرف‌های متجاوز قرار داده باشد. این حق ایران است که مبدأ و منشأ هرگونه اقدام تجاوزکارانه علیه جمهوری اسلامی ایران را هدف قرار دهد و این بخشی از حقوق بین‌الملل است. همان‌طور که نشان داده‌ایم، در دفاع از کیان ایران، هیچ‌گونه مسامحه‌ای نخواهیم داشت.
وی درباره اظهارات اخیر رییس جمهور مبنی بر پایان دادن به جنگ گفت: مقام‌های رسمی جمهوری اسلامی ایران خیلی صریح درباره جدیت و قاطعیت در دفاع از حریم ایران صحبت کردند. ما هیچ مماشاتی در رابطه با طرف‌های متجاوز نشان نخواهیم داد؛ چراکه همان‌طور که اشاره کردید، جمهوری اسلامی ایران آغازکننده جنگ نبوده و از حق خود برای دفاع از تمامیت سرزمینی و حاکمیت ملی کشور دفاع کرده است. طبیعتاً طرف متجاوز باید پاسخگو باشد.
وی گفت: ما حتماً شروع‌کننده جنگ نبوده‌ایم، اما اجازه نخواهیم داد پایان جنگ بر اساس شروط طرف متجاوز رقم بخورد. آقای رئیس‌جمهور بارها مواضع قاطع خود را درباره تسلیم‌ناپذیری ایرانیان در برابر زور، سلطه و سلطه‌طلبی طرف‌های متجاوز اعلام کرده‌اند و مواضع ایشان نیز بسیار صریح بوده است.
بقایی گفت: البته درست نیست که من اینجا درباره عملکرد آقای رئیس‌جمهور و دولت صحبت کنم؛ من سخنگوی وزارت امور خارجه هستم. اما فکر می‌کنم همه به‌عینه دیدند که چگونه دولت جمهوری اسلامی ایران و همه ارکان نظام، در این ۴۰ روز و پیش از آن، در جریان تجاوز نظامی ۱۲ روزه، یکصدا و یکدل برای دفاع از ایران قیام کردند. بنابراین، فکر می‌کنم نکاتی که مطرح می‌شود باید در یک کلیت دیده شود و نباید به‌صورت جزئی به آنها نگاه کرد. در اینکه حاکمیت جمهوری اسلامی ایران در همه سطوح برای دفاع از ایران مصمم و جدی است و به هیچ عنوان حاضر نیست در برابر زیاده‌خواهی طرف متجاوز تسلیم شود، فکر می‌کنم هیچ تردیدی در این باره وجود ندارد.
بقایی در خصوص رفع موانع گمرکی و مرزی با افغانستان گفت: هر دو طرف باید برای تقویت مراودات تجاری تلاش کنند. اگر خاطرتان باشد، دیدار بسیار خوبی در یازدهم یا دوازدهم تیرماه بین معاون اقتصادی نخست‌وزیر افغانستان، آقای ملا برادر، و رئیس‌جمهور محترم انجام شد. یکی از موضوعاتی که در آن جلسه مورد بحث قرار گرفت، همین تسهیل همکاری‌های اقتصادی و تجاری بین ایران و افغانستان، به‌ویژه از طریق کاهش موانع مرزی و گمرکی بود.
وی گفت: از آن زمان نیز اقدامات بسیار خوبی در دستور کار قرار گرفته و رفت‌وآمدهای مناسبی در سطوح وزرا انجام شده است.
وی گفت: من بسیار خوش‌بین هستم که این روند به افزایش مراودات اقتصادی بین دو کشور و کاهش موانعی که شما به آن اشاره کردید، منجر شود.
سخنگوی وزارت خارجه همچنین درباره سفر عاصم منیر به ایران و همزمانی با سفر وزیر امور خارجه عمان گفت: سفر فرمانده ارتش پاکستان به ایران را اعلام کرده بودیم و این سفر قرار است امروز انجام شود. این سفر در چارچوب روابط بسیار خوب و ممتاز ایران و پاکستان صورت می‌گیرد. رابطه دوجانبه ایران و پاکستان یکی از بهترین مراحل خود را سپری می‌کند و هر دو طرف مصمم هستند با اتکا به پیوندهای مختلفی که میان دو کشور وجود دارد، این روابط را روزبه‌روز در همه حوزه‌ها گسترش دهند.
وی گفت: پاکستان نیز همزمان، از چند ماه قبل، تلاش‌هایی را برای کمک به کاهش تنش‌ها در منطقه انجام داده است و در این زمینه ملاحظاتی را نیز به خرج داده است.
وی ادامه داد: سفر فرمانده ارتش پاکستان به ایران با سفر وزیر امور خارجه عمان به ایران هیچ ارتباطی ندارد و صرفاً از نظر زمانی تقریباً همزمان شده است. در این سفر، هم درباره روابط دوجانبه گفت‌وگو خواهد شد و هم موضوعات مرتبط با امنیت تنگه هرمز و مسیرهای تردد مورد بحث قرار خواهد گرفت؛ به‌ویژه با توجه به اینکه ایران و عمان هر دو از کشورهای ساحلی این آبراه هستند.
بقایی در پاسخ به این سؤال که شبکه خبری المیادین مدعی شده پیشنهاد توافق سه‌جانبه میان پاکستان، ترکیه و عربستان، که در رسانه‌ها از آن با عنوان «پیمان‌نامه مکه» یاد شده، به ایران ارائه شده و ایران در حال بررسی این موضوع است، گفت: ما دعوت‌نامه رسمی در این خصوص دریافت نکرده‌ایم، اما پیشنهادهایی برای گفت‌وگو با این کشورها درباره مباحث مرتبط با امنیت جمعی در منطقه مطرح شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره ادعاهای مقامات آمریکایی درباره باز بودن تنگه هرمز گفت: این را باید گفت عاقلان دانند. پنج میلیون تا ۱۶ میلیون تفاوتش را ببینید. این بخشی از جنگ روانی و رسانه‌ای است که طرف‌های مقابل به راه انداختند و چنین چیزی نیست.
وی در پاسخ به این سوال که در سطح بین‌المللی این برداشت مطرح است که ایران در سال‌های اخیر از الگوی «شطرنج» و صبر راهبردی به سمت الگوی «پوکر» حرکت کرده است؛ یعنی با نمایش ریسک‌پذیری بیشتر، عبور از خطوط قرمز و عملی کردن تهدیدهای متقابل، قواعد قبلی بازی را تغییر داده است. آیا این تغییر رویکرد را تأیید می‌کنید؟ آیا معتقدید ایران در این بازی پوکر، بازیکن خوبی بوده است؟ و اساساً تعبیر «پوکر» را برای توصیف این رویکرد مناسب می‌دانید؟ گفت: ما از قدیم شطرنج‌باز بوده‌ایم و در سال‌های اخیر پوکر‌باز هم شده‌ایم؛ الان هم مدتی است که ترکیبی بازی می‌کنیم.
وی درباره اخراج دیپلمات‌های ایرانی و رایزن فرهنگی گفت: ما از قبل واکنش نشان داده‌ایم. اگر منظورتان اقدام جدیدی است، من هفته گذشته توضیحات لازم را ارائه کردم. دو کارمند سفارت فرانسه در ایران اقداماتی انجام دادند که خارج از وظایف قانونی آنها طبق کنوانسیون ۱۹۶۱ روابط دیپلماتیک بود. ما هشدارهای لازم را دادیم و سفیر فرانسه در تهران نیز احضار شد و مراتب اعتراض ایران، هم به‌صورت شفاهی و هم کتبی، به طرف فرانسوی ابلاغ شد.
وی ادامه داد: متأسفانه طرف فرانسوی واقعیت را وارونه جلوه داد. ما اعلام کردیم که این دو فرد به دلیل ارتکاب اقداماتی مغایر با کنوانسیون‌های روابط دیپلماتیک، نمی‌توانند به ایران بازگردند. اقدامی که فرانسه انجام داد، یک اقدام غیرقانونی در واکنش به اقدام قانونی ایران است و به هیچ عنوان به روابط دوجانبه کمک‌کننده نیست.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به سوالی درباره اینکه با توجه به شرایط فشار اقتصادی و مشکلات معیشتی آیا در مراکز سیاست‌گذاری و حاکمیتی طرحی برای پایان دادن به شرایط تعلیق و جنگ وجود دارد یا خیر، گفت: حتماً همین‌طور است. همه مواردی که گفتید، مدنظر سیاست‌گذاران است؛ اساساً مگر می‌شود غیر از این باشد؟مگر جنگ را ما شروع کردیم؟ مگر غیر از این است که ما در همین دو سال، تمام مسیرهای ممکن را طی کردیم؟
وی گفت: نمی‌خواهم تاریخچه مذاکرات ایران با آمریکا و بدعهدی آمریکا را برای شما بازگو کنم؛ شما بهتر از من می‌دانید. این تاریخچه فقط به سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۸ و موضوع برجام برنمی‌گردد و به قبل از آن نیز بازمی‌گردد.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: بارها حسن نیت ایران را با بدعهدی پاسخ دادند و بارها به عهد و پیمانی که بسته بودند، پشت پا زدند. برجام یک نمونه مشخص آن بود و تفاهم‌نامه خاتمه جنگ در ۲۸ خرداد نیز یک نمونه دیگر. در موارد متعددی که شما نیز در جریان پیگیری آنها بوده‌اید، قرار و مدارهایی گذاشته شد، اما همه این موارد از سوی طرف آمریکایی نقض شد.
وی ادامه داد: اساساً اگر به سابقه و عملکرد آمریکا در قبال حتی متحدانش نگاه کنید، این موضوع روشن است. در رابطه با کانادا، ببینید چه اتفاقی افتاد. کانادایی‌ها به‌عنوان همسایه و متحد آمریکا و دو کشوری که از جهات مختلف هم‌فرهنگ و هم‌مسیر هستند، در جریان مذاکرات خود درباره بی‌اعتباری امضای آمریکا چه گفتند؟ گفتند امضای آمریکایی‌ها با مداد نوشته می‌شود؛ کنایه از اینکه آمریکا به هیچ عنوان به عهد و قرار خودش پایبند نیست.
وی گفت: در مورد جمهوری اسلامی ایران، به نظرم جفاست اگر ما خودمان را شماتت کنیم. جمهوری اسلامی ایران در این یک سال و نیم، هر آنچه را که می‌توانست از مسیر دیپلماسی برای جلوگیری از جنگ و تأمین منافع و مصالح ملی انجام دهد، به کار گرفت. شما در نظر داشته باشید که حتی یک ماه صبوری نکردند و تنها ۲۱ روز بعد از امضای تفاهم اسلام‌آباد در ۲۸ خرداد، همه تعهداتشان را نقض کردند. بنابراین، جنگی را که ما شروع نکردیم، نباید خودمان را به خاطر ادامه این وضعیت شماتت کنیم.
بقایی تصریح کرد: ما مسائل و مشکلاتی را که بر ایران تحمیل شده، چه در حوزه اقتصادی و چه در حوزه کسب‌وکار، درک می‌کنیم و می‌دانیم که واقعاً آزاردهنده است. این بخشی از فشارهایی است که آمریکا در این چند دهه علیه ایرانیان روا داشته است. ما باید از هر ابزاری برای کاهش آلام مردم استفاده کنیم. این وظیفه حاکمیت است و تردید نکنید که این اقدام در حال انجام است.
وی گفت: شما در نظر داشته باشید که چه آسیب‌ها و خسارت‌هایی در جریان ۴۰ روز جنگ غیرقانونی و متعاقباً در جریان ۱۷ روز تجاوز نظامی وارد کردند. در حوزه انرژی، نفت و گاز و ذخایر نفتی ما آسیب‌هایی وارد شد و به پالایشگاه‌ها نیز خسارت زدند. بسیاری از این موارد با تلاش و کوشش مردمان همین آب و خاک ترمیم شده است.
وی تصریح کرد: اینکه تلاش شده حداقل فشار به مردم وارد شود، موضوعی است که مورد توجه قرار دارد. در عین حال، همه ما واقعاً در مشکلات و مصائبی که مردم تحمل می‌کنند، شریک هستیم. اما من فکر می‌کنم هر فرد ایران‌دوستی درک می‌کند که برای جلوگیری از طمع‌ورزی دشمن و حفظ کیان ایران در برابر شرارت دشمن، باید این مشکلات را تحمل کنیم.
وی گفت: باز هم تأکید می‌کنم که در هر تحلیل و هر ارزیابی از صلح و جنگ، نباید از نظر دور داشته باشیم که این جنگ را ما نه شروع کردیم و نه به استقبال آن رفتیم؛ برعکس، از هر ابزاری استفاده کردیم تا این جنگ را خاتمه دهیم، اما طرف مقابل بود که هر بار بدعهدی‌های قدیمی خود را تکرار کرد.
وی در پاسخ به این سوال که با توجه به آسیب‌هایی که در جریان جنگ به تأسیسات انرژی کشور وارد شده و با توجه به اینکه برخی مقامات اعلام کرده‌اند احتمالاً زمستان سختی پیش رو خواهیم داشت، به‌ویژه برای شهرهای شمالی، آیا وزارت امور خارجه تمهیداتی برای جایگزین کردن انرژی مورد نیاز کشور از مسیر دیپلماسی و روابط با کشورهای همسایه در نظر گرفته است؟ آیا برای عبور از این بحران، راه‌های جایگزین تأمین انرژی پیش‌بینی شده است؟ گفت: خیالتان راحت باشد؛ حتماً همه تلاش‌های لازم صورت خواهد گرفت. البته این موضوع در حوزه تخصصی دستگاه ذیربط، یعنی وزارت نفت، است و تمهیدات اصلی از سوی این وزارتخانه اتخاذ خواهد شد.
وی گفت: ما نیز هر تلاشی را که بتوانیم در حوزه دیپلماسی انجام دهیم، فروگذار نخواهیم کرد.
وی گفت: من در پاسخ به سؤال دیگری هم به این موضوع اشاره کردم که به خودمان، به خودتان و به کسانی که مشغول خدمتگزاری هستند، واقعاً اعتماد کنید و باور داشته باشید. در همین مدت پنج، شش ماه، علیرغم همه آسیب‌ها و خسارت‌هایی که آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه زیرساخت‌های ما وارد کردند، دیدیم که چگونه در حوزه‌های مختلف تلاش شد و در بسیاری از حوزه‌ها، از جمله در زمینه تأمین سوخت و مباحث مرتبط با انرژی، این خسارت‌ها جبران شد.
بقایی تصریح کرد: در ادامه نیز حتماً، ان‌شاءالله، دستگاه‌های ذیربط به همین ترتیب عمل خواهند کرد. وزارت امور خارجه نیز از مدتی قبل در این زمینه مشغول گفت‌وگو با طرف‌هایی است که در صورت نیاز، ظرفیت تأمین و ارائه انرژی به ایران را دارند.
بقایی در پاسخ به سوالی درباره وضعیت شهروندان ایرانی که با سیاست‌های مهاجرتی آمریکا مواجه شده‌اند، درباره اینکه گفته شده با مقامات ایرانی هماهنگ شده است گفت: منظور آنها از هماهنگی با مقام‌های ایرانی، قاعدتاً هماهنگی با دفتر حفاظت منافع ایران در واشنگتن است. ما موظف هستیم در هر کجای دنیا که برای ایرانیان مشکلی پیش می‌آید، به آنها کمک کنیم.
وی ادامه داد: این شهروندان ایرانی به بهانه‌های مختلف مورد آزار قرار گرفتند و مشخص بود که این برخورد، رویکردی تبعیض‌آمیز و سیاسی است. یکی از دلایل آن نیز این است که این اقدامات همزمان با آغاز به کار هیئت حاکمه جدید آمریکا اتفاق افتاد. قاعدتاً در شرایطی که شهروندان ایرانی دچار مشکل می‌شدند، این افراد اتباع ایرانی بودند و نهایتاً خودشان تصمیم گرفتند به کشورشان بازگردند. دفتر حفاظت منافع ایران نیز در این زمینه تسهیل‌گری کرد. این حق ایرانیان است که هرگاه تصمیم بگیرند، به کشور خودشان بازگردند. از سوی دیگر، اقداماتی که آمریکا انجام داد، از منظر حقوق بشری موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت.
وی در پاسخ به این سوال که درباره موضوع مربوط به انزوای اقتصادی ایران که دولت آمریکا روی آن مانور سیاسی می‌دهد، آیا دستگاه دیپلماسی هشدارهای لازم را با لحن متناسب و با محاسبه پیامدهایی که ممکن است کشورها در همکاری با آمریکا در نظر بگیرند، داده است؟گفت: اگر منظورتان از اصلاح رفتار دیپلماتیک، تطبیق رویکردها و عملکردها با شرایط زمان است، این امری است که به‌صورت دائمی انجام می‌شود و غیر از این هم نباید باشد. ما با توجه به تحولاتی که حادث می‌شود و با توجه به شرایطی که با آن مواجه می‌شویم، چه در عرصه منطقه‌ای و چه در عرصه بین‌المللی، باید بتوانیم عملکرد مناسب و متناسبی برای صیانت از منافع و امنیت ملی کشور داشته باشیم.
وی گفت: این یک امر دائمی است. ما حتماً نمی‌توانیم با روش‌ها و شیوه‌های یک سال قبل، دیپلماسی امروز را پیش ببریم. همان‌طور که در عرصه میدان و دفاع از کشور نیز از اتفاقات گذشته درس گرفته‌ایم و باید توان و آمادگی خود را روزبه‌روز بیشتر کنیم، در حوزه دیپلماسی نیز باید متناسب با شرایط عمل کنیم. این یک امر طبیعی است.
بقایی تصریح کرد: در رابطه با آنچه آمریکا تحت عنوان «جنگ اقتصادی» از آن نام می‌برد، قبلاً از تعبیر «تحریم اقتصادی» استفاده می‌کردند. ما بارها می‌گفتیم که این اقدامات، تروریسم اقتصادی و جنگ اقتصادی است و آنها نیز با تعابیر مختلف سعی می‌کردند اقدامات خود را توجیه کنند. اما دیگر فکر می‌کنم هیچ تردیدی در این نیست که آمریکا، کشوری که قرار بود به کمک ایرانیان بیاید، از هر ابزاری برای مجازات ایرانیان استفاده می‌کند؛ صرفاً به یک دلیل، یعنی پافشاری آنها بر حاکمیت، استقلال ملی، سیادت و کرامت خودشان.
وی گفت: در این زمینه، حتماً هشدارهای لازم داده شده و داده خواهد شد؛ چراکه هرگونه همدستی با آمریکا در پیشبرد اقدامات تجاوزکارانه آن علیه ایران، حتماً تبعات خودش را خواهد داشت. همین الان، محاصره دریایی ایران مصداق یک عمل تجاوزکارانه است و تشدید این وضعیت نیز حتماً پیامدهای خودش را خواهد داشت. ما در مواجهه با چنین اقدامات تجاوزکارانه‌ای دست‌بسته نیستیم.
وی تصریح کرد: طبق حقوق بین‌الملل نیز کشورهای دیگر مجاز نیستند با آمریکا در این اقدامات همراهی و همکاری کنند؛ چراکه همه می‌دانند این اقدامات خلاف مقررات، قواعد بین‌المللی و حقوق بشر است.
بقایی در پاسخ به این سوال که آیا ایران قصد دارد در قالب برنامه‌هایی مانند سازمان همکاری شانگهای و بریکس بتواند شرایط ناشی از جنگ اقتصادی و تحریم‌های شدید را خنثی کند؟ برنامه ایران برای مقابله با تحریم‌های جدید چیست؟ گفت: ما آگاه هستیم که ایران سال‌هاست تحت تحریم قرار دارد و با استفاده از راهکارهای مختلف خود تلاش کرده این تحریم‌ها را خنثی کند. ایرانیان به واسطه غنای تمدنی خود همیشه می‌گویند «آزموده را آزمودن خطاست»، اما ظاهراً در منطق هیئت حاکمه آمریکا، «آزموده را آزمودن بجاست».
وی گفت: قطعاً آزمودن شیوه‌هایی که ناکامی خود را ثابت کرده‌اند، هیچ نتیجه متفاوتی به بار نخواهد آورد؛ جز اینکه نشان می‌دهد آمریکا تا چه اندازه با تک‌تک ایرانیان دشمنی و کینه‌توزی دارد، به‌ویژه با توجه به اینکه به‌خوبی می‌دانند آثار این تحریم‌ها متوجه شهروندان ایرانی خواهد شد.
سخنگوی وزارت خارجه تصریح کرد: نکته دیگری که باید در نظر داشته باشیم این است که ایران حتماً از همه ظرفیت‌های چندجانبه برای مقابله با تحریم‌های اقتصادی استفاده خواهد کرد. ما پیش از این نیز در این زمینه پیش‌بینی‌های لازم را انجام داده‌ایم.اما این اقدامات و آنچه خودشان از آن تحت عنوان «جنگ اقتصادی» یاد می‌کنند، نکته دیگری را نیز روشن می‌کند و آن، زوال نظام تجارت آزاد میان کشورها و ضربه به حاکمیت ملی کشورهاست.
وی گفت: اینکه شما بدون هیچ دلیل و بدون وجود هیچ قاعده حقوقی بین‌المللی، کشورهای دیگر را موظف یا مرعوب کنید که روابط تجاری خود را با یک کشور دیگر متوقف یا محدود کنند، به این معناست که مهم‌ترین شالوده روابط بین‌الملل و یکی از مهم‌ترین ارکان منشور سازمان ملل متحد، یعنی احترام به حاکمیت ملی کشورها، در حال نقض شدن است.
بقایی تصریح کرد: این موضوع باید برای همه کشورها یک زنگ هشدار باشد. بسیاری از کشورها نیز در گفت‌وگوهای دوجانبه با ما، این اقدامات را محکوم می‌کنند و نگران هستند که رفتار آمریکا موجب برهم خوردن همه قواعد مرتبط با تجارت بین‌المللی شود. باز هم شما را به رفتار آمریکا با متحدان خودش و سخنانی که همین یکی دو روز قبل یکی از نزدیک‌ترین متحدان آمریکا، یعنی کانادا، درباره قانون‌شکنی و زیاده‌خواهی آمریکا در مذاکرات مطرح کرد، ارجاع می‌دهم.
وی همچنین درباره پیگیری روند دیپلماتیک برای آزادی هموطنانمان که در جریان جنگ تحمیلی سوم در کویت اسیر شدند و همچنین خلبانان ایرانی در قطر گفت: در هر دو مورد، کنوانسیون سوم ژنو مصوب ۱۹۴۹ نقض شده است و به‌ویژه طرف کویتی باید در این زمینه پاسخگو باشد.
وی گفت: ما البته خوشحالیم که به هر حال، پس از تلاش‌های زیاد، امکان دیدار سفیر جمهوری اسلامی ایران با چهار شهروند اسیر ایرانی فراهم شد. در ۲۷ مردادماه، سفیر ما در کویت با این چهار شهروند دیدار کرد و از سلامت آنها مطمئن شد. اما انتظار ما این است که هرچه سریع‌تر این عزیزان آزاد شوند و به وطن بازگردند.
بقایی تصریح کرد: در مورد قطر نیز، همان‌طور که قبلاً اعلام کردم، مادامی که وضعیت روشن نشده باشد، مطالبه ما پابرجاست و از ظرفیت‌های روابط دوجانبه و چندجانبه برای روشن شدن سرنوشت این سه خلبان شجاع ایرانی استفاده خواهیم کرد.
بقایی در پاسخ به این سوال که با توجه حواشی که در جریان سفر قالیباف به عراق پیرامون موضوع نام خلیج فارس اتفاق افتاد و رئیس مجلس عراق نیز متعاقباً ادعاهایی را در این خصوص مطرح کرد. برای جلوگیری از تأثیرگذاری این موضوع بر روابط دوجانبه ایران و عراق، چه تدبیری در نظر گرفته شده گفت: اولاً همه شما می‌دانید که خلیج فارس دلی بزرگ‌تر و سخاوتمندتر از آن دارد که به خاطر برخی موج‌ها یا موج‌سواری‌های زودگذر سیاسی، در رابطه با نام آن تغییری ایجاد شود؛ به‌خصوص در شرایطی که خلیج فارس مشغول تأدیب بیگانگان متجاوزی است که خودشان را در یک وضعیت خودساخته گرفتار کرده‌اند.
وی ادامه داد: مردم ایران و عراق نیز حتماً رشیدتر و بالغ‌تر از آن هستند که تحت تأثیر این فضاسازی‌ها قرار بگیرند. اساساً نام‌های جغرافیایی، میراث مشترک ایران و کشورهای منطقه هستند و باید از آنها برای تألیف قلوب و تقویت پیوندها استفاده شود، نه برای ایجاد تفرقه و انشقاق میان کشورها.
وی گفت: روش و رفتار ما نیز بر همین منوال است و فکر می‌کنم لازم است به اولویت‌هایی بپردازیم که هم برای ما و هم برای عراق مهم است، به‌خصوص در شرایطی که در آن قرار داریم، و از حواشی غیرضروری پرهیز کنیم.
وی در پاسخ به این سوال که آیا ایران نامه ای برای پیوستن به تفاهم‌نامه یا پیمان منطقه‌ای مکه دریافت کرده است و آیا آن را فرصتی برای ایجاد نظم جدید در منطقه می‌دانید یا ابزاری از سوی آمریکا علیه ایران؟ همچنین آیا عراق از ایران برای تشکیل پیمانی میان ایران، عراق و عربستان دعوت کرده است گفت: من هفته گذشته به این سؤال پاسخ دادم، خیر، ما دعوت‌نامه رسمی دریافت نکرده‌ایم. البته گفت‌وگوهایی از سوی این کشورها درباره موضوع کلی امنیت منطقه‌ای مطرح شده است.
وی ادامه داد: قبلاً هم عرض کردم که ما هیچ دلیلی نداریم که فکر کنیم پیمانی که سه کشور اسلامی و دو کشور همسایه و مسلمان در آن عضویت دارند، علیه ایرانیان هدف‌گذاری شده باشد.
بقایی گفت: اما یک واقعیت را نشان می‌دهد و آن، شکل‌گیری این جمع سه‌جانبه و همچنین ناامیدی و نگرانی کشورهای منطقه از رفتار آمریکاست. کشورهای منطقه به این نتیجه رسیده‌اند که تنها دغدغه آمریکا در منطقه، حفظ مصالح نامشروع رژیم صهیونیستی است.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: آنها همچنین به این نتیجه رسیده‌اند که برای مصون نگه داشتن منطقه از توسعه‌طلبی رژیم صهیونیستی، باید برای ایجاد سازوکارهای درون‌زا و مبتنی بر تفاهم میان کشورهای منطقه تلاش کنند. به نظر من، این امر مبارکی است.
بقایی در پاسخ به این سوال که وزیر خزانه‌داری آمریکا مدعی شده که «روز حساب اقتصادی» ایران نزدیک است و از امروز تحریم‌هایی که آن را حمله اقتصادی و تجاری علیه ایران می‌نامد، اعمال خواهد شد. از سوی دیگر، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا نیز در مصاحبه‌ای گفته است که انتظار دارند به‌زودی وارد مرحله جدیدی از جنگ با ایران شوند و برای پایان دادن به آن ادامه خواهند داد و همچنین مدعی شده که نمی‌توان به ایرانی‌ها پشت میز مذاکره اعتماد کرد. واکنش شما به این اظهارات چیست، گفت: شما تاریخچه این پنج دهه را نگاه کنید. عناوین مختلف نباید ما را فریب دهد؛ از «تحریم‌های فلج‌کننده» گرفته تا «فشار حداکثری» و «جنگ اقتصادی»، همه یک هدف را دنبال می‌کنند و آن، به تسلیم واداشتن ملتی است که تصمیم گرفته روی پای خودش بایستد و از حقوق خودش کوتاه نیاید. ملت ایران می‌داند که این امواج، چه در قالب جنگ، چه ترور و چه تحریم اقتصادی، همگی یک هدف را دنبال می‌کنند. در همه این عرصه‌ها شکست خورده‌اند و باز هم ملت ایران نشان خواهد داد که در صیانت از حقوق خود مصمم و ثابت‌قدم است.
وی گفت: من عرض کردم این لفاظی‌ها ناشی از استیصالی است که طرف آمریکایی با آن مواجه است؛ به دلیل اینکه دچار سوءمحاسبه شده بود و تحت تأثیر وسوسه کسانی قرار گرفته بود که فکر می‌کردند با تجاوز نظامی می‌توانند ایرانیان را از پا دربیاورند.
یقایی تصریح کرد: یک نکته دیگر را نیز باز تکرار می‌کنم و آن، ناپایداری و بی‌ثباتی سیاست‌گذاری در آمریکاست. این گزاره که ایرانیان در پشت میز مذاکره غیرقابل اعتماد هستند، به نظرم یکی از نادرست‌ترین حرف‌های ممکن است. همه دنیا بارها دیده‌اند که طرفی که به هیچ عنوان نمی‌توان روی حرفش حساب کرد و نمی‌توان به عهد و پیمانش دلبست، طرف آمریکایی است.
وی درباره ارزیابی اش از این سفر قالیباف به عراق در شرایط فعلی و اینکه این سفر تا چه اندازه می‌تواند به تقویت جریان مقاومت، با توجه به فشارهایی که آمریکا برای تضعیف این جریان در عراق، لبنان و سایر مناطق وارد می‌کند، کمک کند؟ گفت: سفر بسیار مهمی بود. ما با عراق، هم به این دلیل که دو کشور همسایه و هم‌پیوند هستیم، باید روابطمان را در همه عرصه‌ها گسترش دهیم و هم به این دلیل که امنیت ایران و عراق به یکدیگر گره خورده است، اهمیت ویژه‌ای قائل هستیم.
وی گفت: مهم است که بتوانیم مرزهای ایران و عراق را به مرزهای امن و مرزهای دوستی تبدیل کنیم و این رویکردی است که از سوی هر دو طرف دنبال می‌شود.
بقایی تصریح کرد: در این زمینه، گفت‌وگوهای مفیدی بین آقای دکتر قالیباف و طرف‌های عراقی صورت گرفت و امیدواریم این روند در آینده نیز در جهت خیر و صلاح دو کشور ادامه پیدا کند.
وی در پاسخ به این سوال که مدت‌هاست خبرهایی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه کارکنان، ملوانان و تفنگداران نیروی دریایی سنتکام در ناو هواپیمابر آمریکایی و همچنین ناوچه‌ها و زیردریایی‌های همراه آن، به دلیل کاهش ذخایر غذایی و نامناسب بودن شرایط بهداشتی، با فرسایش روحی و افسردگی شدید مواجه شده‌اند و حتی بر اساس برخی گزارش‌ها، مواردی از اقدام به خودکشی نیز در میان آنها رخ داده است. با توجه به اینکه ایرانی‌ها به میهمان‌نوازی، نجابت و متمدن بودن معروف هستند، راه‌حل شما برای این مشکل چیست و موضع‌گیری شما در این زمینه چه خواهد بود؟ گفت: منطقه را ترک کنند و به خانه‌هایشان برگردند.
وی درباره اینکه علیرغم اینکه جمهوری اسلامی ایران دائماً حملات رژیم صهیونیستی علیه سوریه را محکوم کرده و در رابطه با بلندی‌های جولان نیز همواره از حاکمیت سوریه حمایت کرده است، شاهدیم که مقام‌های حکومت جولانی مواضع منفی علیه ایران اتخاذ می‌کنند. با این وصف، موضع‌گیری‌های ایران در حمایت از سوریه چه توجیهی دارد؟گفت: مواضع اصولی ما فارغ از اینکه چه گروه، شخص یا جناحی بر کشورهای اسلامی حکومت می‌کند، پایدار است. مخالفت با اشغالگری رژیم صهیونیستی و مخالفت با اشغالگری به معنای عام آن، بخشی از سیاست اصولی کشوری مثل جمهوری اسلامی ایران است که همواره سیاست‌های خود را بر اساس اصول اخلاقی و حقوق بین‌الملل تنظیم کرده است.
وی ادامه داد:مخالفت با اشغالگری رژیم صهیونیستی در سوریه، یک موضع مشترک از جانب همه کشورهای اسلامی است. بنابراین، ما نیز در راستای مصالح منطقه و مصالح همه کشورهای اسلامی، همواره مخالفت خود را با تداوم اشغالگری و تجاوزات رژیم صهیونیستی علیه سوریه اعلام کرده‌ایم و در این زمینه نیز به همین مسیر ادامه خواهیم داد.
بقایی گفت: موضع ایران درباره جولان نیز اخیراً بار دیگر تکرار شده و وزارت امور خارجه تأکید کرده است که جولان، بخشی جدایی‌ناپذیر از خاک سوریه است و ادعاهای اسرائیل نمی‌تواند واقعیت‌های تاریخی و حقوقی آن را تغییر دهد.
وی درباره اینکه یکی از تحولات مهم در سطح بین‌المللی، فرآیند انتخاب دبیرکل آتی سازمان ملل متحد است و یکی از نامزدهای اصلی نیز رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، است. به‌طور کلی موضع ایران درباره انتخاب دبیرکل آتی چیست و کاندیدای مطلوب و مورد نظر ایران کدام است؟ گفت: روند انتخاب دبیرکل جدید سازمان ملل متحد مدتی است آغاز شده و مشورت‌های غیررسمی در شورای امنیت و در سطح کشورهای مختلف عضو سازمان ملل متحد ادامه دارد.
وی ادامه داد: اما واقعیت را خدمتتان عرض کنم؛ بسیاری از کشورها دیگر این انتخابات چندان برایشان جذابیت ندارد، به این دلیل که متأسفانه در سال‌های اخیر، کلیت سازمان ملل متحد، فلسفه تشکیل این سازمان و قواعد مندرج در منشور آن به‌شدت نقض شده و مورد بی‌اعتنایی قرار گرفته است. عملاً کارکرد شورای امنیت، سازمان ملل متحد و خود این سازمان زیر سؤال رفته است.
بقایی تصریح کرد: در چنین شرایطی، برای بسیاری از کشورها این سؤال مطرح است که چه تفاوتی می‌کند چه کسی سکاندار سازمان ملل متحد باشد؛ سازمانی که در قبال یک نسل‌کشی آشکار، هیچ اقدام معناداری انجام نداده، سازمانی که به دلیل اعمال نفوذ آمریکا حتی از صدور یک بیانیه ساده در محکومیت دو جنگ تحمیلی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران ناکام مانده و سازمانی که در قبال جنایاتی که به‌صورت روزمره در منطقه ما علیه فلسطینیان، لبنان، سوریه و سایر کشورها صورت می‌گیرد، سکوت کرده است. کشورها باید از این فرصت برای هشدار دادن به خود و سایر اعضای سازمان ملل متحد استفاده کنند تا اجازه داده نشود سازمان ملل به همان سرنوشتی دچار شود که جامعه ملل دچار شد.
وی گفت: مهم‌ترین دلیل سرنوشت جامعه ملل نیز چیزی جز بی‌اعتنایی و بی‌تفاوتی در قبال قانون‌شکنی قدرت‌های بزرگ نبود؛ همان اتفاقی که متأسفانه امروز نیز شاهد آن هستیم.
وی در پاسخ به این سوال که رژیم صهیونیستی با ادعای مقابله با ترکیه، حملات هوایی خود را علیه سوریه تشدید کرده و به اشغال بیشتر اراضی سوریه نیز ادامه می‌دهد. واکنش دستگاه دیپلماسی ایران به این اقدامات چیست؟ گفت: این اقدام کاملاً ناقض حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینی سوریه است و در این زمینه هیچ شکی وجود ندارد. بهانه‌هایی که مطرح می‌شود، صرفاً بهانه‌ای برای توجیه تداوم قانون‌شکنی و اشغالگری است.
وی ادامه داد: توجیهاتی که رژیم صهیونیستی در رابطه با ترکیه و سایر کشورهای منطقه مطرح می‌کند، خود نشان‌دهنده خوی سلطه‌گری و توسعه‌طلبی این رژیم است؛ موضوعی که باید کشورهای منطقه را بیش از پیش به فکر وادارد.
بقایی گفت: سوریه حتماً حق دارد برای تقویت توانمندی‌های دفاعی خود اقدام کند. بنابراین، اقداماتی که رژیم صهیونیستی علیه سوریه انجام می‌دهد، در ادامه همان سیاستی است که این رژیم در قبال غزه، کرانه باختری، لبنان و سایر کشورهای منطقه دنبال کرده است؛ یعنی پیگیری جاه‌طلبی‌های غیرقانونی در چارچوب ایده «اسرائیل بزرگ».
وی گفت: در همین روزهای اخیر نیز حمله اسرائیل به یک پایگاه هوایی سوریه با محکومیت دمشق و واکنش‌های منطقه‌ای مواجه شده و ترکیه نیز خواستار توقف این حملات و رعایت قوانین بین‌المللی شده است.
بقایی در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه خبری چند وقت پیش منتشر شد در رابطه با اینکه سفارت انگلیس فعالیت‌هایش را در تهران تعطیل کرده و سفیر و کارکنانش هم از تهران خارج شده‌اند. من می‌خواهم بدانم که الان وضعیت سفارت به چه صورتی است؟ آیا همچنان تعطیل است یا نه گفت: دو هفته قبل، همه‌شان بازگشتند. ظاهراً رفته بودند برای تعطیلات.
