معاون اول قوه قضاییه:
فلسفه وجودی عدلیه، ایجاد آرامش در جامعه و زندگی مردم است
معاون اول قوه قضاییه با تأکید بر ضرورت توجه به فلسفه عدالت گفت: اگر مسئولیت میپذیریم و برای عدالت قیام میکنیم، باید عملکرد خود را با میزان آرامشی که در جامعه ایجاد میکنیم بسنجیم؛ چراکه درگیری، تبعیض، نابرابری و بیعدالتی آرامش مردم را از بین میبرد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، حمزه خلیلی معاون اول قوه قضاییه در مراسم تودیع و معارفه رییس کل دادگستری استان تهران گفت: مبادا از عدالت غفلت کنیم. طبیعتا مسیر حرکت ما باید بر اساس آموزههای دینی و همچنین سند تحول قوه قضاییه باشد؛ اسنادی که تأکید فراوانی بر عدالت دارند. اساسا هدف قوه قضاییه، آنگونه که در اسناد و سیاستهای آن نیز مورد تأکید قرار گرفته، چیزی جز عدالت نیست؛ عدالت و داد.
آنچه تاکنون درباره عدالت شنیدهایم، بیشتر تعریف عدالت بوده است؛ اینکه عدالت یعنی قرار دادن هر چیزی در جای خود، یا به تعبیر دیگر، عدالت به معنای توازن و یا آنگونه که گفتهاند، عدالت به مثابه انصاف است. هر آنچه من و شما درباره عدالت شنیدهایم، بیشتر ناظر به «تعریف» عدالت بوده است؛ اما کمتر درباره «فلسفه عدالت» سخن گفتهایم و کمتر شنیدهایم که چرا باید به دنبال عدالت باشیم.
وی ادامه داد: اگر چرایی و فلسفه عدالت برای ما مشخص شود، طبیعتاً اراده و انگیزه ما برای رسیدن به عدالت و نزدیک شدن به آن، بیشتر و قویتر خواهد شد و میتوانیم گامهای جدیدی برای تحقق عدالت برداریم تا رفتارهای ما نیز رفتارهایی عادلانه باشد. حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) در خطبه فدکیه درباره فلسفه احکام و از جمله فلسفه عدالت مطالب بسیار مهمی را بیان فرمودهاند؛ موضوعی که متأسفانه کمتر در منابع دینی و کتابها و حتی در ارجاعاتی که به این منابع داده میشود، مورد توجه قرار گرفته است و اقتضا دارد که ما بیشتر درباره آن بدانیم.
وی گفت: حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) در خطبه فدکیه، ۲۱ گزاره را درباره فلسفه احکام بیان میفرمایند؛ از زکات گرفته تا روزه و دیگر احکام و واجبات، و برای هر یک فلسفهای را مطرح میکنند. توصیه میکنم خود عزیزان به خطبه فدکیه مراجعه کنند و این بخش را مطالعه کنند. من قصد داشتم بیشتر درباره آن توضیح بدهم، اما مجال این جلسه اجازه نمیدهد.
معاون اول قوه قضاییه تصریح کرد: ما از فلسفه بسیاری از احکامی که بهعنوان واجبات و تکالیف ما مطرح شدهاند، کمتر سخن گفتهایم؛ اما درباره فلسفه عدالت، حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) تعبیر بسیار مهمی دارند که باید به آن توجه کنیم. فلسفه عدالت، آرامشبخشی است. این تعبیر بسیار مهمی است. فلسفه عدالت، آرام کردن مردم و ایجاد آرامش در زندگی و زیست اجتماعی مردم است.
حجت الاسلام خلیلی گفت: بنابراین، هر اقدامی که ما در دستگاه قضایی انجام میدهیم، باید یک معیار مشخص برای ارزیابی داشته باشد و آن معیار این است که آیا این اقدام توانسته است آرامش را در جامعه و در میان مردم افزایش دهد یا خیر. این معیار دقیقی است که حضرت زهرا(سلاماللهعلیها) در اختیار ما قرار دادهاند.
وی گفت: اگر مسئولیت میپذیریم و اقدام میکنیم و میگوییم آمدهایم که برای عدالت قیام کنیم، باید یک معیار برای ارزیابی عملکرد خود داشته باشیم و آن معیار، میزان آرامشی است که در جامعه ایجاد میکنیم. امروز وقتی از رضایتمندی مردم سخن میگوییم، در واقع یکی از جلوههای مهم آن، همین آرامشبخشی به جامعه است. بنابراین، هر اقدامی که تشکیلات قضایی انجام میدهد، باید از بیرون و از منظر آثار اجتماعی آن مورد ارزیابی قرار گیرد. آیا درگیریها کاهش پیدا کرده است یا افزایش یافته؟ آیا نابرابریها کاهش پیدا کرده است؟ آیا تبعیضها کاهش یافته است؟ چراکه درگیری، تبعیض، نابرابری و بیعدالتی، همگی موجب میشوند مردم آرامش خود را از دست بدهند.
معاون اول قوه قضائیه گفت: پس فلسفه عدالت، یا به تعبیر دیگر، فلسفه وجودی عدلیه، ایجاد آرامش در جامعه و در حقوق و زندگی مردم است. وقتی به این نقطه میرسیم که میگوییم آمدهایم تا آرامش ایجاد کنیم، باید این نگاه را در همه حوزهها دنبال کنیم. برای نمونه، در حوادث و اغتشاشات دیماه، باید ببینیم قوه قضاییه چه حرکتی انجام داده، چه اقداماتی صورت گرفته و تا چه میزان توانسته است آرامش را به مردم بازگرداند. همچنین باید ببینیم در قبال کسانی که مخل این آرامش بودند، چه اقداماتی انجام شده است.
وی تاکید کرد: این یکی از عملکردهای مهم قوه قضاییه است که توانست در آن مقطع، در کنار سایر دستگاهها، در کنترل اغتشاشات و مقابله با عوامل ایجاد ناامنی نقش ایفا کند. کسانی که قصد داشتند برای مردم ناآرامی ایجاد کنند و تلاش میکردند با دولتهای متخاصم همکاری کنند تا ذهن، فکر و زندگی مردم را دچار اضطراب و ناامنی کنند، با اقدامات دستگاههای مسئول مواجه شدند و آرامش به جامعه بازگشت. من نمیخواهم به دلیل کوتاهی وقت وارد جزئیات شوم؛ وگرنه میتوان درباره اینکه این آرامش چگونه ایجاد شد و قوه قضاییه چه اقدامات مهمی انجام داد تا آرامش به جامعه بازگردد، بهتفصیل سخن گفت.
معاون اول قوه قضائیه گفت: در جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان نیز شاهد بودید که برخی افراد با دشمن همکاری میکردند و به مخلان امنیت و نظم جامعه تبدیل شده بودند. مردم نگران بودند که کسانی که از داخل با دولتهای متخاصم و دشمن همکاری میکنند، موجب گسترش بیشتر ناامنی و ناآرامی شوند. در این شرایط نیز قوه قضاییه در مدت کوتاهی اقدامات مهمی انجام داد و با کسانی که به طرق مختلف با دشمن همکاری میکردند و موجب ایجاد ناآرامی در جامعه میشدند، برخورد قانونی کرد تا امنیت و آرامش به جامعه بازگردد. این همان آرامشبخشی است.
وی گفت: وقتی میگوییم آرامش، یعنی عدالت. بنابراین، وقتی به عدالت نزدیک میشویم و میتوانیم آرامش را در جامعه افزایش دهیم، باید به یکدیگر تبریک بگوییم و از این توفیق خرسند باشیم. اما در حوزه دادرسی نیز اقدامات بسیار مهمی انجام شده است. ببینید چه اقدامات بزرگی صورت گرفته تا پروندهها با سرعت بیشتر و در عین حال با دقت لازم رسیدگی شوند.
معاون اول قوه قضاییه گفت: رسیدگی به پروندهها باید بهگونهای باشد که زمان آن کوتاه شود. تعبیری از شهید بهشتی است که ایشان با این مضمون میفرمودند: قاضیای که وسواس به خرج میدهد و موجب اطاله رسیدگی میشود، ناعادلانه رفتار میکند. ایشان ملاکهای دیگری را نیز برای رسیدگی به پروندهها برشمردهاند.
وی افزود: امروز شاهدیم که زمان رسیدگیها بسیار کوتاه شده است؛ زمانهایی که در گذشته برای مردم بسیار سنگین و غیرقابل تحمل بود، اکنون با کوتاه شدن، آرامشی را به جامعه بازگردانده است. اینها از اقدامات مهم دستگاه قضایی در مسیر تحول و هوشمندسازی است. ببینید در نظام هوشمندسازی چه اقدامات بزرگی انجام شده و همچنان در حال انجام است. به نوعی، یک رخداد بزرگ در مسیر تحول تشکیلات قضایی به وجود آمده است.
خلیلی ادامه داد: همه اینها را مرهون این میدانیم که آموزههای دینی ما تا چه اندازه میتواند در عملکرد ما مؤثر باشد. اگر از عدالت سخن میگوییم، بازخورد آن عدالت را باید در آرامش جامعه ببینیم. هر اقدامی که بتواند جامعه را به آرامش برساند، باید از شیوههای مناسب برای آرامشبخشی به مردم استفاده کند تا بتوانیم از تحقق عدالت و نقش عدلیه سخن بگوییم.
وی خطاب به رئیس سابق دادگستری استان تهران گفت: جناب آقای القاصیمهر، در این مدت پنجساله خدمت خود، اقدامات مهمی انجام دادهاند. خدا میداند در برخی موارد که امروز با آن مواجه هستیم و نمیخواهم بگویم بحران، چراکه اینها بحران نیستند و نظام موارد بسیار سختتری را پشت سر گذاشته و پیچهای دشوارتری را حل کرده و به پیش رفته است، من گفتهام اگر ایشان نبودند، ما چه میکردیم؟ چه کسی میتوانست در چنین شرایطی با آرامش مسائل را پیش ببرد، مشکلات را حل کند و گرهها را باز کند؟
معاون اول قوه قضائیه ادامه داد: من حتی در غیاب ایشان هم از ایشان تقدیر و تجلیل کردهام و درود فرستادهام. البته وقتی میگویم در دادگستری درود فرستادم، منظورم همه همکاران عزیزی است که در این مسیر مشارکت داشتند. طبیعتاً اداره و مدیریت یک مجموعه، کار یک یا دو نفر نیست. همه عزیزانی که فعالیت کردند، از قضات محترم گرفته تا کارکنان محترم، شایسته تجلیل و تکریم هستند. وظیفه ماست که قدرشناس و قدردان باشیم.
وی گفت: امروز آمدهایم تا از جناب آقای دکتر القاصیمهر قدردانی کنیم؛ مدیری که در این مدت پنجساله اقدامات بسیار خوبی انجام دادند. کتابچهای نیز درباره نوع فعالیتها و اقداماتی که در این دوره انجام شده، تهیه شده و در اختیار شما قرار گرفته است و فعالیتهای ایشان در آن کاملاً مشخص است. بنابراین نیازی به تکرار مطالب نیست. اما وقتی برای تجلیل و تحسین آمدهایم، باید از محسنات و فضایل ایشان سخن بگوییم؛ فضایل و ویژگیهایی که شما خود بهتر و بیشتر از من میدانید.
خلیلی یادآور شد: آنچه درباره ایشان گفته شد، اقتضای مدیریت یک مدیر مقتدر است؛ مدیری که مقتدرانه پیش میرود، اما این اقتدار باید توأم با تواضع و اخلاق باشد؛ هم در درون قوه قضاییه و هم در بیرون از آن. مردم ما باید تکریم شوند، نه تحقیر. باید آنان را عزیز بدانیم. در داخل دستگاه قضایی نیز همکاران ما باید عزیز و عزتمند باشند و کرامت آنان حفظ شود که الحمدلله در این دوره، این مهم مورد توجه قرار گرفته است.
وی گفت: گرچه مجال نیست که بیش از این از فضایل و عملکرد موفق ایشان سخن بگویم، اما باید از دستاوردهای قوه قضاییه در این دوره نیز یاد کنم؛ دورهای که سکاندار اصلی این تشکیلات، حجتالاسلام والمسلمین محسنیاژهای است. انصافاً من به ایشان نیز عرض کردهام که قدردان تلاش مدیران و همکاران خود هستند. در جاهای مختلف و با ادبیات گوناگون، از آنان یاد و قدردانی کردهاند و همواره دعاگوی کسانی بودهاند که در دستگاه قضایی خدمت میکنند.
خلیلی خطاب به رئیس جدید دادگستری استان تهران گفت: من سالهاست که با ایشان همکاری دارم و از نزدیک با یکدیگر کار کردهایم. در دوران حضور ایشان در استان اردبیل و سپس آذربایجان غربی نیز از نزدیک شاهد عملکرد ایشان بودهام. آذربایجان غربی منطقهای مرزی و امنیتی است و شرایط خاص خود را دارد. با توجه به تنوع قومیتی، برخی ناامنیها و حضور جریانهایی که میخواستند برای کشور مشکل ایجاد کنند، مدیریت این شرایط نیازمند تدبیر، عقلانیت، شجاعت و قاطعیت بود. ایشان از همه این ویژگیها برخوردارند.
معاون اول قوه قضائیه خاطرنشان کرد: نمیتوان گفت تنها قاطعیت کافی است؛ اگر تدبیر و عقلانیت نباشد، نمیتوان برای مسائل مختلف چارهاندیشی کرد. این عزیز هم از عقلانیت و تدبیر فراوان برخوردارند، هم شجاعت و قاطعیت بالایی دارند و هم در نظمدهی و نظمبخشی به تشکیلات، مدیری برنامهمحور هستند. من فکر نمیکنم ایشان بدون برنامه در جایی قدم گذاشته باشند؛ شاید این سخن مبالغه باشد، اما این ویژگی را بهطور جدی در وجود ایشان دیدهام.
وی گفت: ما در ارومیه با شرایط خاصی مواجه بودیم؛ با قومیتهای مختلف، ناامنیهایی که در منطقه وجود داشت و جریانات ضدانقلابی که میخواستند برای کشور مشکل ایجاد کنند. با تدبیر، عقلانیت و شجاعت ایشان، الحمدلله بسیاری از این مسائل مدیریت و برطرف شد.
