بقایی در نشست خبری:
مادامی که وضعیت ۳ خلبان ما روشن نشده، فرض بر این است که به اسارت درآمدهاند/ چیزی تحت عنوان ۶۰ روز در تفاهم نداریم
سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به وضعیت خلبانان ایرانی در قطر گفت: مادامی که وضعیت سه خلبان ما روشن نشده، فرض بر این است که به اسارت درآمدهاند و از همه ظرفیتهای دوجانبه، چندجانبه و حقوقی برای روشن شدن وضعیت آنها استفاده خواهیم کرد. اسماعیل بقایی همچنین درباره مهلت ۶۰ روزه تفاهم ایران و آمریکا تأکید کرد: چیزی تحت عنوان ۶۰ روز در تفاهم نداریم و اساساً آن بحث ۶۰ روزه به دلیل نقض فاحش و گسترده تفاهم از سوی آمریکا موضوعیت ندارد.
به گزارش خبرنگار ایلنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نشست خبری خود که صبح امروز برگزار شد، گفت: امروز سالگرد بازگشت آزادگان سرافراز در سال ۱۳۶۹ است. جا دارد از این فرصت استفاده کنیم و یاد و خاطره همه آزادگانی را که سالهای اسارت را با صبر و پایداری پشت سر گذاشتند، گرامی بداریم و از خانوادههایی که سالها چشمانتظار بازگشت آزادگان بودند، قدردانی کنیم؛ همچنین از ایستادگی انسانهایی که در دشوارترین شرایط، امید و کرامت خود را حفظ کردند.
وی ادامه داد: ما امروز قدردان همه فداکاریها هستیم و این را هم باید به یاد داشته باشیم که عزت و استقلال ایران مدیون نسلهایی است که حاضر نبودند و نیستند سرنوشت خود را به اراده دیگران گره بزنند.
سخنگوی وزارت خارجه با اشاره به کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ گفت: مرداد برای ما ایرانیها همچنین یادآور یک اتفاق بسیار مهم تاریخی است. این واقعه امروز در حافظه نهادی و حافظه جمعی ما ثبت شده و مجدداً بیش از هر زمانی این خاطرات را به یاد آوردهایم. ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ یکی از تلخترین مقاطع تاریخی معاصر ایران و تجربهای گرانسنگ از مداخله خارجی آمریکا در اراده ملت بود که تا سالها بر روابط خارجی ایران و همچنین بر تحولات بعدی ایران اثرگذار بود و تا به امروز نیز شاهد اهمیت یادآوری این واقعه برای ما، به عنوان دستگاه دیپلماسی، و برای همه ایرانیان، به عنوان ملتی که در این صد سال فراز و نشیبهای بسیار پیچیدهای را تجربه کرده است، در شناخت منطق و محاسباتی هستیم که در پس این اتفاق وجود داشته است.
وی گفت: یکی از خطاهای بزرگ در محاسبات قدرتهای خارجی درباره ایران این است که تصور کنند ایران امروز همان ایران گذشته است و میتوان ایران را با همان الگوهای قدیمی تحت فشار قرار داد یا اراده سیاسی خود را بر ایران تحمیل کرد. ما در جنگ اخیر، در دو جنگ تحمیلی یک سال اخیر، نیز شاهد همین اشتباه محاسباتی بودیم؛ یعنی تصور مهاجمان این بود که میتوان با فشار، با سختی، با مداخله و با ارعاب، سرنوشت ایران را تعیین کرد و اراده خود را بر ایران تحمیل کرد. این خطای محاسباتی تبعات بسیار گستردهای برای ما، برای منطقه و برای جهان داشت.
بقایی درباره وضعیت خلبانان ایرانی در قطر گفت: ما همزمان که با قطر مراودات منظمی داریم و در مباحث مرتبط با روند دیپلماتیکی که از مدتی قبل شروع شده بین ایران و آمریکا، نقشآفرینی میکنند همچنین همزمان نگرانیها و ملاحظاتمان را هم باید حتماً اعلام کنیم.
وی ادامه داد: چهار خلبان شجاع ایرانی ارتش جمهوری اسلامی ایران در همان روزهای نخست جنگ، در روز یازدهم اسفند ۱۴۰۴، برای هدف قرار دادن منشأ و مبدأ تجاوز نظامی آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران عازم یک عملیات دفاعی شدند. مطالبه روشن کردن وضعیت آنها، یک مطالبه جدی است.
بقایی یادآور شد: نامهای که منتشر شد ممکن است در ظاهر امر به نظر برسد بعد از شش ماه بوده ولی از همان روزی که ما مطلع شدیم، این موضوع را پیگیری کردیم. اتفاقاً بنده در کنار آقای دکتر عراقچی بودم زمانی که ایشان مطلع شدند، همان شامگاه روزهای اول جنگ تاریخ دقیقش یازدهم یا دوازدهم بود و بلافاصله موضوع پیگیری سرنوشت خلبانان شجاع در دستور کار ما قرار گرفت. ما در بیستوپنجم یا بیستوششم اسفند، اولین مکاتبه را از طرف وزارت خارجه با صلیب سرخ انجام دادیم. پیگیریهای سفارت ما در دوحه، پیگیریهای ما در تهران از طریق سفارت قطر، از همان روزها شروع شد و در هر جلسه هم این موضوع مورد تأکید قرار گرفت.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: مادامی که وضعیتشان روشن نشده، فرض بر این است که به اسارت درآمدهاند. بنابراین ما از همه ظرفیتهای دوجانبه، چندجانبه و حقوقیمان استفاده خواهیم کرد برای اینکه وضعیت سه خلبانمان روشن شود. درود میفرستیم بر روان پاک خلبانی که پیکرش به میهنمان بازگشت و چندی قبل تشییع شد. بنابراین این را من خیلی روشن و صریح خدمتتان عرض کنم، از همان روزهای نخست پیگیری سرنوشت این چهار خلبان در دستور کار ما بود. این خلبانان برای ضربه زدن به پایگاههایی که منشأ و مبدأ حملات تجاوزکارانه آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران بودند، در واقع عازم یک مأموریت دفاعی بودند.
بقایی درباره تصمیمات مجلس درخصوص تنگه هرمز گفت: ما به تصمیمها و روندهایی که در مجلس شورای اسلامی شروع میشود، ادامه پیدا میکند و درباره آن بحث میشود، احترام میگذاریم. جایگاه مجلس در قانون اساسی ما روشن است و وزارت خارجه هم خود را مکلف میداند در روندهای مربوط به قانونگذاری، همه نوع همکاری لازم را با مجلس انجام دهد.
وی ادامه داد: هر کجا که لازم باشد، دیدگاهها و نقطهنظرات کارشناسیمان را اعلام میکنیم. در مورد این طرح هم نقطهنظراتمان را اعلام کردیم. در رابطه با مباحث مرتبط با حقوق حاکمیت ایران در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان، ما از قبل قوانینی داریم و وزارت خارجه در دیدگاههایی که مطرح کرده، همواره هم قوانین موجود را در نظر داشته و هم تحولات روز را پیگیری و دنبال کرده است. در ادامه مسیر هم حتماً همکاریهای لازم را انجام خواهیم داد و هر کجا که بزرگواران مجلس لازم دانستند نظر ما را بدانند و از ما نظر بخواهند، حتماً دیدگاههایمان را مطرح خواهیم کرد.
بقایی درباره اینکه آیا مهلت ۶۰ روزه تفاهمنامه اسلامآباد به پایان رسیده درباره اینکه برنامه ایران چیست، گفت: اولاً چنین چیزی وجود ندارد. ما در متن تفاهم، چیزی تحت عنوان مهلت ۶۰ روزه نداریم و اساساً بارها ثابت شده جمهوری اسلامی ایران طرفی نیست که تحت فشار، اولتیماتوم و مهلت زمانی، سیاستهایش را تنظیم کند. ما بر اساس منافع ملیمان تصمیم میگیریم، بر اساس ارزیابیهایمان از آنچه تأمینکننده و تضمینکننده منافع و امنیت ملی است.
وی ادامه داد: بنابراین، ما چیزی تحت عنوان ۶۰ روز در تفاهم نداریم. آن چیزی که در تفاهم آمده بود و تفاهمی که الان وضعیتش را میدانید، به دلیل نقضهای فاحش آمریکا، در اجرا نشدن وضعیت روشنی دارد، از حیث اجرا، در آنجا پیشبینی شده بود که طی یک دوره زمانی ۶۰ روزه راجع به دو موضوع رفع تحریم و موضوع هستهای گفتوگو شود و اگر طی این ۶۰ روز به نتیجه نرسیدیم، تمدید شود.
سخنگوی وزارت خارجه گفت: ما مذاکرهای را شروع نکردیم، به خاطر اینکه آمریکا چند هفته بعد از امضای یادداشت تفاهم، در ۲۸ خرداد، شروع کرد به نقض فاحش و گسترده متن یادداشت تفاهم و لذا اساساً آن بحث ۶۰ روزه هم موضوعیت ندارد.
بقایی گفت: ما متمرکزیم بر امور اداره کشور. همزمان نیروهای مسلح ما با چشم باز و هوشیاری کامل مراقب هر تحرکی هستند. تحکیم روابط با کشورهای مختلف، خوب، بخشی از وظیفه وزارت خارجه است و ما در دستور کارمان داریم؛ با کشورهای منطقه و هم سایر جهات ذیربط در ارتباط هستیم و وظایف روزمرهمان را انجام میدهیم.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره مذاکرات ایران و عمان گفت: من اعلام کردم که درباره نقشه مسیر تردد تفاهم شده، ولی ما قرار بود و قرار هست که تفاهم را در قالب یک بسته نهایی کنیم؛ نقشه بهعلاوه بیانیه مشترک.
وی ادامه داد: این سؤال زیاد میشود که چرا اینقدر طولانی شد، کی به سرانجام میرسد. من سه عامل عمده را در این باره عرض کنم که چرا این روند همچنان ادامه دارد.یک، به خاطر پیچیدگی موضوع. در نظر داشته باشید که ناامنی تنگه هرمز بر ما، بر منطقه و بر کل جهان تحمیل شد. دلیلش هم اقدام نظامی غیرقانونی آمریکا و رژیم صهیونیستی بود. موضوع بسیار پیچیده است. برای اولین بار باید سازوکاری را تدوین کنید که هم حاکمیت و حقوق حاکمیت دو دولت ساحلی را تأمین کند و هم اینکه تردد ایمن کشتیهای تجاری در این آبراه را فراهم بکند.
بقایی یادآور شد: نکته دیگر، تعدد بازیگرانی است که در این روند سعی میکنند اثرگذاری داشته باشند و شاید مهمتر از این دو، تلاش مخرب برخی طرفهای بدسگال است که نشان دادند هیچ وقعی به صلح و امنیت منطقه نمیگذارند و اساساً دوست دارند که منطقه ما همیشه در حالت کشمکش و آشوب باشد. این سه عامل باعث شده که این روند یک مقدار زمانبر شود. ولی اگر همه اینها را در نظر بگیرید، با توجه به اینکه اصل این داستان از ۹ اسفند ۱۴۰۴ شروع شد، ما ۴۰ روز بسیار پرحادثه را پشت سر گذاشتیم؛ دفاع حماسی ایرانیان از حاکمیت ملی و تمامیت سرزمینیشان و بعد روندی که منجر شد به ۲۸ خردادماه و قرار بود که تفاهم خردادماه شروعی باشد برای کاهش تنش. متأسفانه باز در آنجا هم آمریکا پیمانشکنی کرد، تنها بعد از ۲۰ روز از شروع روند اجرایی شدن یادداشت تفاهم این اتفاق افتاد.
وی افزود: گفتوگوها بین ایران و عمان با جدیت ادامه دارد. در مورد متن بیانیه مشترک، دیدگاهها تبادل میشود و هر دو طرف تا اینجای کار نشان دادند که برای تدوین سازوکاری که تأمینکننده مصالح و نگرانیهای هر دو طرف باشد و همزمان ملاحظات مربوط به کشتیرانی بینالمللی را هم تأمین کند، مصمم هستند.
بقایی درباره اینکه آمریکا از اروپا به عنوان میانجی میخواهد بهره بگیرد، گفت: درباره میانجیهای مرتبط با ایران و آمریکا، قبلاً هم عرض کردم پاکستان هست، قطر هم تلاش میکند. اینکه برخی کشورهای اروپایی در تماسهایی که با ما دارند، دیدگاههایی را مطرح کنند و برای بهکار گرفتن مساعی جمیلهشان، ابراز آمادگی کنند، کاملاً طبیعی است؛ ولی به این معنا نیست که ما میانجی جدیدی را در تحولات مرتبط با روابط ایران و آمریکا داشته باشیم.
وی ادامه داد: اساساً مسئله ما و آمریکا بحث میانجی نیست. موضوع به نوع نگاه آمریکا، اشتباه محاسباتیاش و اصرارش بر روشها و رویکردهایی که شکستش صدها بار تجربه شده برمیگردد، ولی هیئت حاکمه آمریکا کماکان اصرار دارد که همان مسیرهای تجربهشده را باز هم بیازماید. قطعاً نتیجهای غیر از موارد قبلی عایدشان نخواهد شد.
سخنگوی وزارت خارجه درباره ادعای رسانههای خارجی برای استفاده آمریکا از کانال کردستان عراق برای ارتباط با سپاه پاسداران و تأیید تیم مذاکرهکننده گفت: این از شگردهای رسانهای و شگردهای روانی برای القای اختلاف بین ارکان تصمیمگیری در جمهوری اسلامی ایران است و این از روی استیصال است.
وی ادامه داد: این شش ماه به خوبی نشان داد که انسجام و همدلی بین بخشهای ذیصلاح در جمهوری اسلامی ایران در ارتباط با موضوع صلح و جنگ، بیسابقه است. هیئت مذاکرهکننده، الحمدلله، مورد اعتماد کامل همه ارکان نظام، از جمله بخشهای دفاعی کشور، است. از این جهت خدا را شاکریم و قطعاً هر تصمیمی که اتخاذ شود، از جمله در رابطه با مذاکره و گفتوگو، حتماً با لحاظ دیدگاهها و ملاحظات همه بخشهای نظام صورت میگیرد.
بقایی یادآور شد: در جمهوری اسلامی ایران ثابت شد، تصمیمگیری، یک تصمیمگیری نهادی است و نهادها هستند که با در نظر گرفتن همه ملاحظات، همه مباحث مرتبط با هر موضوع سیاست خارجی، بهترین تصمیم را اتخاذ میکنند.
بقایی درباره خسارتهای زیستمحیطی در تنگه هرمز گفت: خسارتهایی که به محیط زیست خلیج فارس و دریای عمان وارد شده، محدود به این دوره ششماهه یا یکساله نبوده است. در این پنج دهه، منطقه ما به صورت تقریباً دائمی با حضور نظامی آمریکا و متحدینش در منطقه مواجه بوده است. حضور نظامی آمریکا قطعاً برای امنیت نبوده است؛ مدام از آخرین جنگافزارهایشان استفاده کردند، مانورهای مختلف انجام دادند و بنابراین خسارتهای زیستمحیطی که در این پنج دهه به دلیل حضور نظامی آمریکا و به دلیل جنگهایی که بر منطقه ما تحمیل کرده را شما میتوانید شمارش کنید.
وی ادامه داد: جنگهایی که آمریکا و متحدینش در این ۵۰ سال بر منطقه ما تحمیل کردند، جنگهایی که بر عراق تحمیل کردند به بهانههای مختلف، جنگهایی که اگر هم در خارج از منطقه ما بود، ناوها و کشتیهای جنگی آمریکا و متحدینش در خلیج فارس و دریای عمان به نوعی درگیر بودند. همه اینها را اگر در کنار هم بگذارید، قطعاً این خسارتها بسیار هنگفت و حتماً تریلیون دلاری است.
بقایی گفت: این موارد در این دو سال، تشدید شد؛ هم به دلیل حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، علیه تأسیسات مختلف واقع در کرانههای خلیج فارس و هم، همانطور که عرض کردم، به دلیل نفس حضور نظامی آمریکا در منطقه ما. این موضوعات را قطعاً پیگیری خواهیم کرد. آسیب زیستمحیطی فقط متوجه ایران نیست؛ متوجه همه کشورهای حاشیه خلیج فارس و دریای عمان و فراتر از آن هست، به خاطر اینکه محیط زیست را شما نمیتوانید محدود به یک آبراه خاص یا به یک منطقه دریایی خاص کنید. مسئولیت مشترک همه کشورهاست که در این زمینه هوشیار باشند، مسئولانه عمل کنند و واقعاً آمریکا و دیگر طرفهای ذیدخل در این تجاوز نظامی را پاسخگو کنند.
بقایی درباره اقدامات دو کارمند سفارت فرانسه در ایران و همچنین شخصیت وزیر امور خارجه فرانسه گفت: فارغ از شخصیت خصوصی افراد، موضعی است که به نام یک دولت منتشر میشود و این موضوع به هیچ عنوان قابل قبول نیست. اتفاقی که افتاد، انتظار میرفت مقامهای ذیربط فرانسوی واکنش منطقی داشته باشند و عذرخواهی کنند؛ از اینکه دو کارمند سفارتشان، که خودشان هم اعلام کردند از همان ابتدا که ایجنت سفارت بودند، اسم دیپلمات را نیاوردند.
وی گفت: وزیر خارجه فرانسه خودشان اعلام کردند که دو ایجنت سفارت، به زعم آنها، مورد ارعاب قرار گرفتند. تصریح کردند که این دو نفر در حال کمک به جامعه مدنی ایران بودند. اساساً این مفهوم در حقوق دیپلماتیک متعارف نیست. اصرار بر اینکه این افراد در فعالیتهای مرتبط با حمایت از جامعه مدنی مشغول بودند، خودش اعتراف است به اینکه کنوانسیون وین دیپلماتیک نقض شده است. از همان ابتدا هم سفیر فرانسه احضار شد و هم به صورت رسمی به این کارشان اعتراض شد. دو نفری هم که در این موضوع درگیر بودند، از ایران خارج شدند. ما هم رسماً اعلام کردیم که اینها امکان بازگشت به ایران را نخواهند داشت.
وی ادامه داد: بنابراین، آنچه تکلیف وزارت خارجه بوده، انجام شده است. طبیعی است که دستگاههای ذیربط هم نقطهنظرات و نگرانیهای خودشان را هر موقع که به مصلحت بدانند، به شیوه مقتضی بیان میکنند و وزارت اطلاعات هم این بیانیه را با توجه به ملاحظاتی که داشتند، صادر کردند.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی درباره روابط بین ایران و افغانستان گفت: ایران و افغانستان در حوزههای مختلف روابط خوبی دارند. ما به دلایل بسیار واضح، دو کشور همسایه، مسلمان و دارای اشتراکات فرهنگی و تاریخی بیشماری هستیم و باید بتوانیم هم نگرانیهای یکدیگر را در تعاملات خود لحاظ کنیم و هم بتوانیم از ظرفیتهای مختلف اقتصادی و تجاری استفاده کنیم.
بقایی گفت: ما فارغ از بحث شناسایی، مناسباتمان را با افغانستان در حوزههای مختلف ادامه دادهایم و ادامه خواهیم داد. موضوع شناسایی، یک بحث حقوقی ـ سیاسی است. هر زمان که به جمعبندی برسیم، در این خصوص تصمیم لازم را اتخاذ خواهیم کرد. ولی عرض کردم این موضوع نباید باعث بشود که ما در حوزههای مختلف، روابطمان را ادامه ندهیم یا روابط را تقویت نکنیم.
