ایران ممکن است در آینده به «پیمان مکه» بپیوندد/ بند دفاع مشترک این پیمان تضمین جنگ با تهران نیست

احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفت‌وگو با ایلنا، درباره ارزیابی خود از پیمان دفاعی میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه  موسوم به «پیمان مکه» و اینکه برخی معتقدند اگر این پیمان مناسب است، ایران نیز می‌تواند به آن بپیوندد و خروجی آن خروج آمریکا از منطقه باشد، گفت: معنی و مفهوم این پیمان این است که عربستان سعودی از طریق پول می‌خواهد امنیت خود را خریداری کند.

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: در مرحله اول، عربستان حدود ۸۰ سال پیش پیمان دفاعی با انگلیس منعقد کرد تا انگلیسی‌ها از عربستان سعودی و خاندان این کشور حمایت کنند. پس از آن، عربستان زیر چتر آمریکا قرار گرفت و با این کشور پیمان بست و پایگاه‌هایی را در اختیار آمریکا قرار داد. با این حال، دیدیم که وقتی جنگ جمهوری اسلامی ایران با آمریکا به وقوع پیوست، پایگاه آمریکا در عربستان هم مورد هجوم ایران واقع شد.

وی افزود: این مسئله به چه معناست؟ به این معنا که وقتی آمریکا نمی‌تواند از خودش دفاع کند، به طریق اولی نمی‌تواند از عربستان سعودی هم دفاع کند. بنابراین، عربستان سعودی نیازمند یک پیمان دفاعی جدید شد که این پیمان دفاعی را با پاکستان منعقد کرد.

بخشایش اردستانی تصریح کرد: مشاهده کردیم  که وقتی جنگ میان ایران و آمریکا درگرفت و پایگاه‌های آمریکا و عربستان سعودی نیز درگیر شدند، پاکستان نتوانست جز چند بیانیه عملیاتی را هم انجام دهد، زیرا از لحاظ ساختاری با مقداری مشکل مواجه است. برای مثال، خود پاکستان با هند مشکل دارد و پاکستان در مسئله افغانستان و در قصه  طالبان هم با مشکل مواجه است.

وی خاطرنشان کرد: از طرف دیگر، اخیراً ترکیه هم به این ائتلاف پیوسته است و خود ترکیه در سوریه با اسرائیل درگیر است. با این حال، بیشترین ترس عربستان سعودی در واقع از جبهه مقاومت و حوثی‌ها است.

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس  ادامه داد: دلیل این مسئله این است که پایگاه‌هایی که عربستان سعودی در اختیار آمریکا قرار داده یا کمک‌هایی که به گروه‌های ضدانقلاب ایرانی می‌کند و همچنین شبکه اینترنشنال که عربستان از آن حمایت مالی می‌کند، طبیعتاً نشان می‌دهد که بیشترین توجه عربستان سعودی به ایران است تا اسرائیل .

وی گفت: البته این پیمان دو سطح را پوشش می‌دهد؛ نکته نخست این است که این پیمان، لایه دوم دفاع امنیتی عربستان سعودی است و از آمریکا ناامید است. یعنی وقتی آمریکا نمی‌تواند از خودش دفاع کند، نمی‌تواند از عربستان هم دفاع کند. بنابراین، عربستان مجبور می‌شود با پاکستان و ترکیه پیمان ببندد.

این نماینده مجلس شورای اسلامی افزود: سطح دوم این است که ایران و جبهه مقاومت را پوشش می‌دهد، به‌ویژه مسئله یمن؛ سیاست اشتباه سعودی که نیاز به اصلاح دارد، این است که سعودی‌ها نسبت به یمن و انصارالله اشتباه و جفا کردند و ۱۰ سال مناطق و بنادر یمن را محاصره کردند و فرودگاه‌ها، راه‌ها و همه چیز یمن را تحت محاصره قرار دادند.

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی ادامه داد: یمن هم اخیراً، بعد از جنگ اخیر، شروع به محاصره متقابل کرد و باب‌المندب را بست و به پایگاه‌های آمریکا و سعودی حمله کرد. بنابراین، بهتر است سعودی‌ها سیاست خود را اصلاح کنند و دست از محاصره یمن بردارند تا یمنی‌ها با آنها کاری نداشته باشند.

وی اظهار کرد: یک سطح سوم هم وجود دارد که بیشتر به ترکیه مرتبط می‌شود و آن این است که چون ترکیه در سوریه با اسرائیل درگیر است، احتمالاً این پیمان دفاعی می‌تواند یک کمک‌کار هم باشد.

بخشایش اردستانی عنوان کرد: سطح چهارمی هم وجود دارد که به ذهن من می‌رسد. معمولاً پیمان‌های نظامی به این سبک و سیاق، تا زمانی که یکی از قدرت‌های بزرگ جهانی در آنها حضور نداشته باشد، چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرند. تمام پیمان‌هایی که ماندگاری آنها ثابت شده، یکی از قدرت‌های جهانی را در خود دارند؛ حالا یا غرب یا شرق باشد.

وی گفت: این احتمال وجود دارد که در آینده، وقتی جنگ ایران و آمریکا تمام شود، حتی ایران هم به این پیمان بپیوندد؛ زیرا ایران قبلاً دعوت کرده بود که یک پیمان دفاعی در خلیج فارس از سوی کشورهای منطقه شکل بگیرد، اما کشورهای عربی تمایلی ندارند با ایران همکاری کنند، زیرا اولاً  از ذات انقلاب ایران و جبهه مقاومت می‌ترسند و ثانیاً از دریچه آمریکا به ایران نگاه می‌کنند و مادامی که آمریکا به ایران این‌گونه نگاه کند، آنها نمی‌توانند با ایران همکاری راهبردی داشته باشند.

بخشایش اردستانی در پاسخ به این پرسش که با توجه به وجود بندی در این پیمان مبنی بر اینکه «حمله به یک عضو، حمله به همه اعضا تلقی می‌شود»، این موضوع در عمل و با توجه به درگیری ایران و آمریکا و احتمال حملات به پایگاه‌های ایالات متحده در عربستان چه معنایی می‌تواند برای ایران داشته باشد، گفت: همه پیمان‌ها چنین مسئله‌ای دارند. در ناتو هم حمله به یکی از کشورها، حمله به سایر کشورها تلقی می‌شود. برای مثال، در مورد اوکراین که اکنون با روسیه درگیر است، انگلیس، آلمان و سایر کشورها از اوکراین حمایت می‌کنند، اما در جنگ دخالت نمی‌کنند.

این عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی افزود: پیمان دفاعی میان پاکستان و عربستان از قبل وجود داشت، مگر وجود نداشت؟ مگر کویت هم پیمان نداشت؟ اما وقتی ایران زیر حملات موشکی قرار گرفت، آیا پاکستان کاری انجام داد؟ خیر؛ صدای جیرجیرک درمی‌آوردند.

وی تصریح کرد: این موضوع معمولاً در پیمان‌ها نوشته می‌شود، اما این پیمان بیشتر جنبه کاغذی دارد تا اینکه یک پیمان  عملیاتی باشد.

بخشایش اردستانی در پاسخ به این پرسش که با توجه به هسته‌ای بودن پاکستان و عضویت ترکیه در ناتو، آیا می‌توان گفت مواضع قدرت‌های منطقه‌ای با این پیمان تغییر می‌کند، گفت: این پیمان کاغذی است؛ زیرا بالاتر از آمریکا که نیست. آمریکا حامی بزرگ عربستان سعودی است و سعودی‌ها هزاران میلیارد دلار در آمریکا سرمایه‌گذاری کرده‌اند، اما زمانی که عربستان دید آمریکا نمی‌تواند از آن دفاع کند، به سمت چین چرخید و اخیراً هم به سمت پاکستان و ترکیه رفته است.

وی یادآور شد: از سوی دیگر، ترکیه و خود عربستان سعودی مشکلات بسیار زیادی با یکدیگر دارند. ممکن است در مقطعی مشکل جدیدی به وجود بیاید و این دو کشور به دلیل تقسیم منافع و مسائل مالی، مواضع خود را نسبت به یکدیگر تا حدودی آرام‌تر کنند، اما فکر نمی‌کنم این پیمان بتواند تغییر اساسی در معادلات ایجاد کند.

بخشایش خاطرنشان کرد: اگر سؤال شما این باشد که آیا در صورت بروز مشکل میان ایران و عربستان، ترکیه و پاکستان به عربستان کمک خواهند کرد؟ ایران که با عربستان مشکل ندارد، بلکه حوثی‌ها با عربستان مشکل دارند.

این نماینده مجلس در ادامه گفت: اگر جنگی میان ایران و آمریکا به وقوع بپیوندد و ایران به پایگاه آمریکا در عربستان حمله کند، آیا پاکستان و ترکیه به ایران حمله خواهند کرد؟ خیر. در این شرایط، پایگاه‌های آمریکا در عربستان هدف قرار می‌گیرند، نه عربستان. خود این کشورها هم می‌دانند که ایران همواره اعلام کرده است از هر نقطه‌ای که موشکی به سمت ایران وارد شود، به همان نقطه حمله خواهد کرد؛ یعنی پایگاه‌های آمریکا در منطقه مورد هدف است.

بخشایش اردستانی تأکید کرد: فکر نمی‌کنم پاکستان و ترکیه حاضر باشند به خاطر آمریکا با ایران وارد جنگ شوند؛ زیرا خود آمریکا به اندازه کافی قدرت دارد که بخواهد با ایران بجنگد و نیازی به همکار و همفکر ندارد.