نقشه ترامپ برای ایران چیست؟
ترامپ ... یک تاجر موفقی است. وقتی هم درباره برجام آن نطق تند را ایراد میکرد راه را برای مذاکره بازگذاشت و اصولا تمایلی ندارد که در ایران جنگی صورت بگیرد.
به گزارش ایلنا، استراتژی امریکا در حال حاضر در مقابل ایران چیست؟ ایالات متحده پس از خروج از برجام چه سیاستی برای جذب اروپاییها به سمت خود و فشار روی ایران دارد؟ سخنرانی پمپئو یک سخنرانی تند علیه ایران بود که درخواستهای آن از ایران با واکنش ایران مواجه شد و بسیاری او را متوهم خواندند. این سخنرانی را باید استراتژی آینده امریکا فرض کنیم؟
در این باره با نعمت احمدی وکیل و کارشناس مسائل امریکا گفت و گو کرده ایم که از نظر میگذرانید.
به نظرتان استراتژی فعلی امریکا پس از خروج از برجام در مقابل ایران چیست؟ سخنرانی پمپئو را باید مسیری برای فشار روی ایران بدانیم؟
ترامپ کارهای زیادی را در داخل انجام میدهد، اما یک تاجر است، تاجر موفقی است. وقتی هم درباره برجام آن نطق تند را ایراد میکرد راه را برای مذاکره بازگذاشت و اصولا تمایلی ندارد که در ایران جنگی صورت بگیرد. چون یک تاجر در جنگ فایدهای نمیبرد. در صلح است که میتواند با همین ایران هراسی که الان متداول کرده است و در پناه این ایران هراسی است که زرادخانه عربها را پر میکنند، سود برد. لذا خیلی دنبال این نیست که ببیند برجام فی الواقع چه فوایدی برای ایران یا آمریکا داشته است. میداند که ایران دنبال بمب اتم نیست و صرفنظر از فتوای مقام معظم رهبری که بمب اتم را حرام اعلام کردند، اصولا با توجه به تغییراتی که در ساختار سانتریفیوژها و آب سنگین داده شد امکان اینکه بمب بسازیم را نداریم و دنبالش هم نیستیم. ولی ترامپ روحیهای دارد که میخواهد شماره یک باشد و حرف اول را بزند. معتقد است که آمریکا با توجه به هزینههایی که در دنیا میکند، چه در اتحادیه اروپا، چه در ناتو، چه در سازمان ملل متحد، چه در یونسکو یا جاهای دیگر متناسب با نقش و جایگاهی که دارد، نیست. لذا میخواهد قلدرمآبانه به قضایا نگاه کند.
حتی اگر برجام هم نمیبود ترامپ این روند را پیش میبرد و روشهای خاص خود را برای سیاستورزی جلو میبرد؟
برجام یک بهانه است، بهانهای که برای ترامپ بوجود آمده و می خواهد رو در روی اروپاییان بایستد. قبل از آنکه با ایران ستیز داشته باشد بر این باورم که ترامپ با اروپا سر ستیز دارد و نه با ایران. یعنی جای مناسبی پیدا کرده و میخواهد اجماع و اتحاد اروپاییان را بهم بزند و اوتریته و شیخوخیت و زعامت آمریکا را بر اروپا از این منظر تثبیت کند. الان اروپا هم متوجه این مسئله شده است. درحال حاضر اروپائیان هم فرصتی را پیدا کردهاند که از این طریق جلوی آمریکا بایستند. آنها از این فرصت استفاده میکنند تا استقلالی برای خودشان تعریف کنند که همه چیز حرف آمریکا نباشد. آنها فی الواقع دلشان اصلا برای ما نسوخته است. اروپاییان نمیتوانند هیچ تضمینی به ما هم بدهند چون توانش را ندارند. علتش این است که دنیا، دنیای شرکتهاست و شرکتها هم خصوصیاند و ارتباطی به دولت ها ندارند. مثلا فرانسه نمیتواند توتال را وادار کند که حتما با ایران قرارداد امضا کند به خاطر اینکه توتال هیچ وابستگی به دولت فرانسه ندارد و طبق قوانین حاکم بر شرکتها، توتال دارای استقلال است کمااینکه شِل و زیمنس استقلال دارند و غیره و ذالک. درواقع در اینجا یک موقعیت مناسب جنگ بین آمریکا و اروپاست. اروپا اگر تا اینجا که پیش آمده، بتواند اتحاد و اقتصاد خود را در مقابل آمریکا به بهانه برجام که یک سند بین المللی است، حفظ کند ما از این قضیه بهرهمند خواهیم شد. یعنی عملا وضعیتی که اروپاییان میخواهند خود را از تحت الحمایگی که در قضایای جنگ سرد پیش آمد و دنیا به دو قطب کاپیتالیتالیستی و سوسیالیستی تبدیل شده بود، رهایی دهند. فضایی که در آن آمریکا به عنوان مظهر کاپیتالیست در مقابل روسیه ایستادگی می کرد و اروپاییان را حمایت میکرد. حالا اروپاییان میخواهند استقلال خود را از آمریکا بعد از فروپاشی شووری و بعد از تمام شدن جنگ سرد اعلام کنند. ما میتوانیم از این موقعیت بهترین استفاده را ببریم که اروپا میخواهد رو در روی آمریکا بایستد و استقلال خودش را اعلام کند و ایران وجه المصالحه شده که برای ما خوب است.
به نظرتان آمریکا تلاش میکند که این فشار را تا چه حدی ادامه دهد؟ ۹۰ تا ۱۸۰ روز دیگر تحریم های نفتی و غیره شروع میشود. فضای بسیار سخت و فلج کننده ای ایجاد میشود؟
امریکا با تمام توان خودش فشار روی ایران را پیش خواهد برد. آمریکا با تمام توان وارد میشود و سختگیرانه ترین تصمیمات و تحریمها را علیه ایران پیاده خواهد کرد و نمونه خیلی جالب آن، تحریم رئیس کل بانک مرکزی ماست! شما اگر تحریمهایی که در گذشته بوده مثلا قطعنامه ۱۹۲۲ یا تحریمهایی که کنگره یا روسای جمهور آمریکا داشتند که نفت و سوئیفت و کشتیرانی و بانک ما را هدف قرار میدادند، تحریم های سختی علیه ایران خواهد بود.
اروپا تصمیم گرفتهاند از برجام حمایت کنند. این حمایت تا چه حدی میتواند برجام را نجات دهد؟
اروپاییها راهی با عنوان «انسداد تحریم ها» را در پیش گرفتهاند. این انسداد تحریم ها مالِ امروز و دیروز نیست و به دهه ۹۰ میلادی برمیگردد. وقتی شوروی دچار فروپاشی شد و از مناسبات قدرتی در کوبا بیرون آمد، آمریکا تحریمهای سختی را علیه کوبا پیاده و عنوان کرد که این تحریمها را علیه کوبا خواهد داشت. اروپاییها میدیدند تحریمهایی که آمریکا علیه کوبا پیاده کرده دیگر جنگ قدرت قبلی نیست. درواقع دیگر کوبا محور شرارت نیست. زمانی که شوروی وجود داشت کوبا پایگاهی بود که شوروی از پایگاه کوبا احتمالا برای زدن آمریکا استفاده میبرد. ولی دیگر با فروپاشی شوروی آن جایگاه و نقش را نداشت و کسی نبود که بخواهد از خاک سرزمین کوبا استفاده کند و بخواهد برای امریکا شر درست کند. پس به چه علت کوبا باید تحریم شود؟! لذا قانون انسداد تحریم ها را پیاده کردند. یعنی در مقابل تحریمهایی که آمریکا علیه کوبا ایجاد میکرد به شرکتهایی که میخواستند در کوبا کار کنند، تضمین میدادند تا کارشان را در کوبا انجام دهند و چنانچه آمریکا کوبا را تحریم و مشمول پرداخت جریمه کرد، اروپا جریمه را بپردازد. درواقع تضمینی برای حضور شرکتها که بتوانند در کوبا کار کنند. اما کشور کوبا کوچک و نوع مناسبات محدودی داشت و اصولا اقتصاد خیلی بستهای داشت و مشابه ایران نیست. ایران دارای یک گستره زیاد شامل نفت، گاز و معدن است و الان این معضل پیش آمده و انسداد تحریم ها در ایران همانند کوبا نیست بلکه وسیعتر است. آیا آمریکا میتواند همانند کوبا اروپاییان را به این سو جذب کند که به شرکتهایی که به رغم تحریم در ایران سرمایه گذاری و فعالیت کنند، تضمین دهد که چنانچه آمریکا تحریم شان کرد جریمه تحریم ها را بپردازند یا مانع از تحریمها شوند؟ البته که نمیتواند. نه ایران، کوباست و نه این شرکتها به آن محدودی هستند. شرکتهای بزرگی که اقتصادشان به شدت در اقتصاد آمریکا درهم تنیده، اشتراکاتی دارند و نهایتا اروپا از نظر تضمین نمیتواند پشتوانهای برای ایران باشد. ولی میتواند یک اتفاق و اتحادی باشد که حداقل از نظر روانی کمک ایران باشد که ایران بتواند با شرکتهای کوچک مراوده داشته باشد. مثلا به جای توتال با شرکت کوچک «آنی» که ایتالیایی است و سالانه ۶ میلیارد دلار تجارت دارد، کار کند. این شرکت در ایران کار میکرد اما رفت. یا شرکت کشتیرانی «مارکت» که ۶۰، ۷۰ درصد حمل ونقل دریایی جهان برعهده دارد از ایران درحال رفتن است. شرکتهای کوچک نمیتوانند کار آنها را بکنند. اما شرکتهای کوچک میتوانند یک اقتصاد کم رمقی را فرماندهی و هدایت کنند که با این اقتصاد کم رمق شاید بتوانیم مدتی در مقابل آمریکا مقاومت کنیم. آمریکا سال آینده انتخابات میاندورهای دارد و دو سال و نیم آینده انتخابات ریاست جمهوری دارد. ما باید به این امید باشیم که در انتخابات میان دورهای، سنا و مجلس نمایندگان از انحصار جمهوریخواهان درآمده و دو سال و نیم دیگر که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا برگزار می شود، ترامپ نتواند آرای لازم را بدست بیاورد.
منبع: دنیای اقتصاد